Ροντρίγκεζ: Εκλογές στη Βενεζουέλα μετά τη συμφωνία με ΗΠΑ

Η υπηρεσιακή πρόεδρος της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκεζ, προέβη σε μια σημαντική δήλωση την Τετάρτη, εκφράζοντας δημόσια την ευγνωμοσύνη της προς τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ για την επαναφορά των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών. Η εξέλιξη αυτή έρχεται περίπου εννέα μήνες μετά την αιχμαλώτιση του Νικολάς Μαδούρο από τον αμερικανικό στρατό, σε μια επιχείρηση που πραγματοποιήθηκε στο Καράκας. Παράλληλα, η Ροντρίγκεζ δεσμεύτηκε ότι θα διεξαχθούν εκλογές στη χώρα, μια υπόσχεση που αναμένεται να έχει σημαντικές πολιτικές προεκτάσεις.

Μιλώντας ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, η Ροντρίγκεζ διαβεβαίωσε ότι «θα γίνουν εκλογές στη Βενεζουέλα», ενώ ευχαρίστησε «τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και την κυβέρνησή του» για την προθυμία τους να επιστρέψουν στον δρόμο των διπλωματικών σχέσεων και της συνεργασίας. Η δήλωση αυτή σηματοδοτεί μια στροφή στην εξωτερική πολιτική της Βενεζουέλας, η οποία είχε βρεθεί σε απομόνωση για χρόνια.

Η συνάντηση της Ροντρίγκεζ με τον Τραμπ στη Νέα Υόρκη την Τρίτη χαρακτηρίστηκε από την ίδια ως «ιστορική», υπογραμμίζοντας τη σημασία της επανασύνδεσης των δύο κρατών. Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς η Βενεζουέλα προσπαθεί να ανακάμψει από τις καταστροφικές συνέπειες του διπλού σεισμού της 24ης Ιουνίου, ο οποίος άφησε πίσω του τουλάχιστον 6.500 νεκρούς και χιλιάδες αγνοούμενους. Η πρόεδρος τόνισε ότι «ένα έθνος δεν ξαναγεννιέται μόνο ανοικοδομώντας τα κτίρια, ξαναγεννιέται όταν ανοικοδομεί την εμπιστοσύνη στους θεσμούς του», δίνοντας έμφαση στην ανάγκη για θεσμική ανασυγκρότηση.

Η Ντέλσι Ροντρίγκεζ, η πρώτη αρχηγός κράτους της Λατινικής Αμερικής που μίλησε ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης από το 2018, ασκεί τα καθήκοντά της υπό έντονη αμερικανική πίεση. Δήλωσε ότι επιδιώκει να οδηγήσει τη Βενεζουέλα «από τη φάση της αβεβαιότητας και της σύγκρουσης στη φάση της πλήρους δημοκρατίας, που θα αναγνωρίζεται από τον λαό της και από τον κόσμο». Προς αυτή την κατεύθυνση, υποσχέθηκε εκλογές με «αληθινές συνθήκες συμμετοχής όλων των πολιτικών δυνάμεων της χώρας», υπογραμμίζοντας ότι «οι εκλογές πρέπει να αποτελούν λύση» και όχι να προκαλούν «ασυμβίβαστες συγκρούσεις».

Επιπλέον, η πρόεδρος εξέφρασε την πρόθεσή της να προωθήσει «δικαστική μεταρρύθμιση» και να διασφαλίσει ότι η χώρα θα αποκτήσει «τη δικαστική ασφάλεια που έχουν ανάγκη όχι μόνο οι εθνικοί και διεθνείς επενδυτές, αλλά και οι πολίτες μας». Στόχος της είναι να δημιουργήσει ένα περιβάλλον που θα προσελκύσει επενδύσεις και θα ενθαρρύνει την επιστροφή των πολιτών. «Είναι η στιγμή να οικοδομήσουμε μια χώρα στην οποία θα θέλουν πολλοί να επιστρέψουν, όχι (...) να φύγουν», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, σχεδόν 8 εκατομμύρια πολίτες της Βενεζουέλας, από έναν πληθυσμό λίγο λιγότερο από 30 εκατομμύρια, έχουν εκπατριστεί εξαιτίας της πολιτικής και οικονομικής κρίσης που συρρίκνωσε το ΑΕΠ κατά 80% μεταξύ του 2013 και του 2022. Η ανθρωπιστική αυτή κρίση αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση Ροντρίγκεζ.

Αφού ανέλαβε την εξουσία, η πρώην αντιπρόεδρος του Νικολάς Μαδούρο επιχειρεί προοδευτικά να εξομαλύνει τις σχέσεις ανάμεσα στο Καράκας και διάφορες κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς, έπειτα από χρόνια απομόνωσης της χώρας. Προώθησε νόμους περί αμνηστίας που επέτρεψαν την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων, ενώ η κυβέρνησή της νομοθέτησε υπέρ του ανοίγματος του τομέα των υδρογονανθράκων και των μεταλλείων στον ιδιωτικό τομέα. Αυτή η στροφή έρχεται μετά από μισό τέταρτο του αιώνα σοσιαλιστικών πολιτικών υπό τους προέδρους Ούγο Τσάβες (1999-2013) και Μαδούρο (2013-2026).

Τον Αύγουστο, η Ουάσιγκτον και το Καράκας ανακοίνωσαν ότι οι ΗΠΑ θα αποκτήσουν τον έλεγχο κοιτασμάτων πετρελαίου της Βενεζουέλας, η παραγωγική δυναμικότητα των οποίων εκτιμάται ότι φτάνει ακόμη και τα 65 δισεκατομμύρια βαρέλια. Η συμφωνία αυτή αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την οικονομική ανάκαμψη της χώρας και την ενίσχυση των διμερών σχέσεων.

Στην ομιλία της, η κ. Ροντρίγκεζ κάλεσε τη Γουιάνα να «επιστρέψει» στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την εδαφική διαφορά των δύο κρατών όσον αφορά την Εσεκίμπο, μια περιοχή πλούσια σε κοιτάσματα πετρελαίου. Η Εσεκίμπο, έκτασης 160.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, βρίσκεται στα χέρια της Γουιάνας για πάνω από έναν αιώνα. Η Βενεζουέλα υποστηρίζει ότι τα σύνορα πρέπει να συζητηθούν και πιθανόν να χαραχτούν, βάσει δέσμευσης που είχε αναλάβει η Βρετανία το 1966, πριν από την ανεξαρτησία της Γουιάνας. Αντίθετα, η Τζόρτζταουν κρίνει ότι τα σύνορα, η χάραξη των οποίων ανάγεται στην εποχή της βρετανικής αποικιακής κυριαρχίας, είχαν εγκριθεί από το επιδιαιτητικό δικαστήριο του Παρισιού και επιθυμεί το Διεθνές Δικαστήριο (ΔΔ) να επικυρώσει την εγκυρότητά τους, χωρίς καμιά διαπραγμάτευση.

Στο Καράκας, το κοινοβούλιο ενέκρινε την Τετάρτη ψήφισμα με το οποίο εξέφρασε την «υποστήριξή του» στη συμμετοχή της κ. Ροντρίγκεζ στην 81η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Ο πρόεδρος του σώματος, Χόρχε Ροντρίγκεζ, αδελφός της προέδρου, επέκρινε έντονα όσους έθεσαν υπό αμφισβήτηση την παρουσία της στη Νέα Υόρκη, διαβεβαιώνοντας ότι «ο δρόμος της διπλωματίας φέρνει ήδη αληθινά αποτελέσματα».

Οι εκλογές του 2024, στις οποίες δεν είχε επιτραπεί να συμμετάσχει η επικεφαλής της αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάδο, είχαν ακολουθηθεί από σκληρή καταστολή, αφού ο Νικολάς Μαδούρο ανακηρύχτηκε νικητής από το εθνικό εκλογικό συμβούλιο, το οποίο όμως δεν έδωσε στη δημοσιότητα τα πλήρη αποτελέσματα. Η αντιπολίτευση είχε υποστηρίξει την εποχή εκείνη ότι κέρδισε εκείνη, καταγγέλλοντας νοθεία. Η επανεκλογή του κ. Μαδούρο δεν αναγνωρίστηκε από μεγάλο μέρος της διεθνούς κοινότητας, με πρώτες τις ΗΠΑ.