Ρωσία: Εκτός εκλογών το Γιάμπλοκο, 11 χρόνια σε στέλεχος του

Σε μια κίνηση που σηματοδοτεί την περαιτέρω συρρίκνωση του πολιτικού περιθωρίου για την οργανωμένη αντιπολίτευση στη Ρωσία, το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας επικύρωσε οριστικά την απόφαση να τεθεί εκτός εκλογικής διαδικασίας το φιλελεύθερο και αντιπολεμικό κόμμα Γιάμπλοκο, ενόψει των βουλευτικών εκλογών του Σεπτεμβρίου. Η εξέλιξη αυτή ήρθε να προστεθεί σε μια ημέρα ιδιαίτερα βαριάς δικαστικής καταστολής, καθώς την ίδια στιγμή, δικαστήριο στο Πσκοφ επέβαλε ποινή κάθειρξης άνω των έντεκα ετών στον αντιπρόεδρο του κόμματος, Λεβ Σλόσμπεργκ.

Το ανώτατο δικαστικό σώμα της χώρας απέρριψε την έφεση του κόμματος, επικυρώνοντας την προηγούμενη απόφαση κατώτερου δικαστηρίου που διέγραφε τον εκλογικό συνδυασμό του Γιάμπλοκο από τα ψηφοδέλτια. Έξω από το κτίριο του δικαστηρίου, δεκάδες υποστηρικτές του κόμματος συγκεντρώθηκαν για να εκφράσουν τη διαμαρτυρία τους, με τις αρχές να προχωρούν στη σύλληψη αρκετών εξ αυτών, όπως μεταδόθηκε από διεθνή μέσα ενημέρωσης.

Η νομική διαδικασία που οδήγησε στον αποκλεισμό ξεκίνησε στις 7 Αυγούστου, όταν το εθνικιστικό κόμμα Ροντίνα κατέθεσε προσφυγή, επικαλούμενο πολυάριθμες παραβιάσεις στην προεκλογική εκστρατεία του Γιάμπλοκο. Ο επικεφαλής του Ροντίνα και βουλευτής της Κρατικής Δούμας, Αλεξέι Ζουράβλιοφ, υπήρξε ο βασικός εισηγητής των κατηγοριών. Ο πρόεδρος του Γιάμπλοκο, Νικολάι Ριμπάκοφ, αντέδρασε άμεσα, χαρακτηρίζοντας τη διαδικασία ως παρωδία και τονίζοντας ότι ο πραγματικός λόγος της δικαστικής δίωξης είναι η σταθερή θέση του κόμματος υπέρ της ειρήνης και των δημοκρατικών ελευθεριών, στοιχεία που αποτυπώνονται και στο εξαιρετικά συνοπτικό προεκλογικό του πρόγραμμα, το οποίο περιορίζεται σε μόλις 43 λέξεις και ζητά κατάπαυση του πυρός, διπλωματία και ειρήνη.

Βαρύτατη καταδίκη για τον Λεβ Σλόσμπεργκ

Λίγες ώρες μετά την απόφαση για τον αποκλεισμό του κόμματος, η δικαστική μηχανή έπληξε και ένα από τα πιο ηγετικά του στελέχη. Το δικαστήριο του Πσκοφ έκρινε τον Λεβ Σλόσμπεργκ ένοχο και του επέβαλε ποινή κάθειρξης 11 ετών και ενός μηνός, η οποία θα εκτιθεί σε σωφρονιστική αποικία γενικού καθεστώτος. Επιπλέον, του επιβλήθηκε απαγόρευση διαχείρισης ιστοτόπων για διάστημα έξι ετών.

Η ετυμηγορία βασίστηκε στη ρωσική νομοθεσία περί διάδοσης ψευδών πληροφοριών για τις ένοπλες δυνάμεις. Το συγκεκριμένο αδίκημα αφορά μια αναδημοσίευση που έκανε ο ίδιος στο Telegram τον Φεβρουάριο του 2022, λίγες μόλις ημέρες μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Παράλληλα, κρίθηκε ένοχος και για δυσφήμιση του στρατού, εξαιτίας δηλώσεών του σε διαδικτυακή συζήτηση στο YouTube, όπου είχε ταχθεί ανοιχτά υπέρ της ταχύτερης δυνατής κατάπαυσης του πυρός στην Ουκρανία.

Η δικαστική διαδικασία ολοκληρώθηκε υπό αμφιλεγόμενες συνθήκες, καθώς το δικαστήριο απέρριψε το αίτημα αναβολής που κατέθεσαν οι τρεις συνήγοροι υπεράσπισης του Σλόσμπεργκ. Παρά την αντίθεση του κατηγορουμένου, το δικαστήριο διόρισε κρατικό δικηγόρο για να τον εκπροσωπήσει, ολοκληρώνοντας τη διαδικασία χωρίς την παρουσία των αρχικών συνηγόρων του.

Η τρίτη ποινική δίωξη και το ιστορικό του Γιάμπλοκο

Η συγκεκριμένη υπόθεση αποτελεί την τρίτη ποινική δίωξη σε βάρος του Λεβ Σλόσμπεργκ και τη δεύτερη δίκη του μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Το καθεστώς του ξένου πράκτορα του είχε αποδοθεί ήδη από τον Ιούνιο του 2023. Το 2025, η δικαστική πίεση εντάθηκε περαιτέρω, με το άνοιγμα νέας υπόθεσης για επαναλαμβανόμενη δυσφήμιση του στρατού, με αφορμή μια συζήτηση με τον ιστορικό Γιούρι Πιβοβάροφ, ενώ προστέθηκε και μια ακόμη κατηγορία για ανάρτηση στο Telegram. Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, η ρωσική υπηρεσία χρηματοοικονομικών πληροφοριών τον ενέταξε στο μητρώο των εξτρεμιστών. Ο ίδιος έχει απορρίψει το σύνολο των κατηγοριών ως αβάσιμες, καταγγέλλοντας σοβαρές παραβιάσεις της νομικής διαδικασίας.

Η Διεθνής Αμνηστία καταδίκασε αμέσως την απόφαση του δικαστηρίου, υποστηρίζοντας ότι η ποινή αποτελεί πράξη αντιποίνων για την άσκηση του δικαιώματος στην ελευθερία της έκφρασης και για τις επανειλημμένες εκκλήσεις του Σλόσμπεργκ υπέρ της ειρήνης.

Το κόμμα Γιάμπλοκο, που ιδρύθηκε το 1993 και πήρε το όνομά του από τα αρχικά των τριών ιδρυτών του, Γκριγκόρι Γιαβλίνσκι, Γιούρι Μπόλντριεφ και Βλαντίμιρ Λούκιν, αποτελεί τον παλαιότερο φιλελεύθερο σχηματισμό της ρωσικής αντιπολίτευσης που λειτουργεί αδιάλειπτα. Παρά την ιστορία του, έχει καταφέρει να ξεπεράσει το εκλογικό όριο του 5% για την είσοδο στην Κρατική Δούμα μόλις μία φορά, το 1999. Για χρόνια, το κόμμα διατηρούσε μια θέση στον περιορισμένο νόμιμο πολιτικό χώρο της Ρωσίας, ενώ από το 2006 έως το 2025 ήταν μέλος της Συμμαχίας Φιλελευθέρων και Δημοκρατών για την Ευρώπη (ALDE).

Η ολοένα και πιο ξεκάθαρη αντιπολεμική του στάση, ωστόσο, φαίνεται να έχει εξαντλήσει την ανοχή των ρωσικών αρχών. Ο συνδυασμός του αποκλεισμού του κόμματος από τις εκλογές του Σεπτεμβρίου με τη βαριά καταδίκη ενός εκ των κορυφαίων στελεχών του, συνιστά μια νέα, ισχυρή ένδειξη της ραγδαίας συρρίκνωσης του χώρου για οργανωμένη πολιτική δράση και δημόσια έκφραση αντίθεσης στον πόλεμο στη Ρωσία.