Ρωσικό αέριο με αμερικανικά κεφάλαια: Το σχέδιο για Nord Stream και Lukoil

Ενεργειακές συμφωνίες δισεκατομμυρίων δολαρίων φέρονται να εξετάζουν στο παρασκήνιο Ηνωμένες Πολιτείες και Ρωσία, ενώ η Ευρώπη αντιμετωπίζει ισχυρές πιέσεις από τις τιμές των καυσίμων. Στο επίκεντρο των επαφών βρίσκονται οι αγωγοί Nord Stream και το διεθνές χαρτοφυλάκιο της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil.

Οι πληροφορίες για τις συνομιλίες περιγράφουν έναν σχεδιασμό που συνδέει τις επενδύσεις στην ενέργεια με τις διαπραγματεύσεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η προοπτική αμερικανικής συμμετοχής σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές δημιουργεί οικονομικά κίνητρα για μια συνεννόηση μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να κινδυνεύει να περιοριστεί σε ρόλο αποδέκτη των εξελίξεων.

Η ευρωπαϊκή πολιτική απομάκρυνσης από τη ρωσική ενέργεια δοκιμάζεται έτσι από το ενδεχόμενο συμφωνιών που θα αλλάξουν το ιδιοκτησιακό και επενδυτικό περιβάλλον. Η επιστροφή ρωσικού φυσικού αερίου με αμερικανικά κεφάλαια και η μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων της Lukoil αποτελούν δύο διαφορετικά, αλλά πολιτικά συνδεδεμένα πεδία διαπραγμάτευσης.

Οι επαφές για τους Nord Stream και το γερμανικό εμπόδιο

Κατά τις πληροφορίες που αποδίδονται στο Reuters, ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ και εμπλεκόμενος στις διπλωματικές επαφές, και ο Κίριλ Ντμίτριεφ, στενός συνεργάτης του Βλαντιμίρ Πούτιν, έχουν εντείνει τις συζητήσεις για την είσοδο Αμερικανού επενδυτή στους Nord Stream 1 και 2.

Οι υποδομές αυτές συνδέουν τη Ρωσία με τη Γερμανία μέσω της Βαλτικής. Ο Nord Stream 1 υπήρξε βασική διαδρομή τροφοδοσίας της ευρωπαϊκής αγοράς με ρωσικό αέριο, ενώ ο Nord Stream 2 δεν τέθηκε σε εμπορική λειτουργία. Τον Σεπτέμβριο του 2022, υποθαλάσσιες εκρήξεις προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στους αγωγούς.

Η γερμανική έρευνα για το σαμποτάζ έχει στραφεί σε υπόπτους ουκρανικής προέλευσης. Η διερεύνηση της υπόθεσης πρέπει να διακρίνεται από την οριστική δικαστική απόδοση ευθύνης και από οποιονδήποτε ισχυρισμό περί κρατικής εντολής.

Πρόσωπα με γνώση των επαφών, τα οποία επικαλείται το Reuters, αναφέρουν συναντήσεις Κούσνερ και Ντμίτριεφ στη Μόσχα και στη Νέα Υόρκη τις τελευταίες εβδομάδες. Το ζήτημα των αγωγών φέρεται να παραμένει στην ατζέντα, ενώ ο Ρώσος εκπρόσωπος εμφανίζεται να έχει συζητήσει πιθανές ενεργειακές συνεργασίες και με στελέχη των αμερικανικών υπουργείων Ενέργειας και Οικονομικών.

Ο Κούσνερ έχει υποστηρίξει δημόσια τη δημιουργία οικονομικών συμφωνιών που θα προσφέρουν κίνητρα για ειρήνη στην Ουκρανία. Η λογική αυτή αποβλέπει στη διαμόρφωση μελλοντικών οφελών που θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν τους εμπλεκόμενους ηγέτες να επιδιώξουν διευθέτηση.

Η πιθανή επαναλειτουργία των υποδομών συναντά, ωστόσο, σοβαρά πολιτικά και πρακτικά εμπόδια. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απορρίπτουν στην παρούσα φάση την επιστροφή στις προηγούμενες ενεργειακές σχέσεις με τη Μόσχα. Το Βερολίνο δηλώνει ότι δεν πρόκειται να εγκρίνει επανεκκίνηση των Nord Stream.

Η εξέλιξη του πολέμου και οι πολιτικοί συσχετισμοί στη Γερμανία αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη συνέχεια. Η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς βρίσκεται υπό πίεση, ενώ η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία, που καταγράφει ισχυρή δημοσκοπική παρουσία, τάσσεται υπέρ της αποκατάστασης των ροών μέσω των αγωγών.

Στις πληροφορίες για τις ρωσικές κινήσεις περιλαμβάνεται και σχεδιαζόμενη συνάντηση του Ντμίτριεφ με την ηγεσία του AfD για το συγκεκριμένο θέμα. Μια τέτοια επαφή θα συνέδεε ευθέως την ενεργειακή διαπραγμάτευση με την εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση στη Γερμανία.

Η απόκτηση αμερικανικής συμμετοχής θα μπορούσε να εξασφαλίσει στην Ουάσιγκτον ισχυρότερη θέση σε μια μεταπολεμική ενεργειακή διευθέτηση. Παράλληλα, θα δημιουργούσε πρόσθετο οικονομικό ενδιαφέρον για τον τερματισμό της σύγκρουσης, εφόσον η αξιοποίηση της επένδυσης εξαρτιόταν από την αποκατάσταση των ροών.

Στην εταιρεία του Nord Stream 1, η Gazprom κατέχει το 51%. Μερίδια 15,5% αποδίδονται αντίστοιχα στις Wintershall Dea AG και PEG Infrastruktur/E.ON. Οι δύο γερμανικές εταιρείες εμφανίζονται να επιδιώκουν τη διατήρηση των συμμετοχών τους, ώστε να διαφυλάξουν παρουσία και επιρροή σε πιθανή πώληση του ρωσικού μεριδίου ή αλλαγή του καθεστώτος λειτουργίας.

Το σχέδιο εξαγοράς της Lukoil και οι δεσμοί με την Ουάσιγκτον

Το δεύτερο μεγάλο πεδίο των συνομιλιών αφορά περιουσιακά στοιχεία της Lukoil στο εξωτερικό. Το χαρτοφυλάκιό της περιλαμβάνει κοιτάσματα στην Αφρική, διυλιστήρια σε διαφορετικές χώρες και πρατήρια στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ και σε άλλες αγορές.

Οι κυρώσεις έχουν περιορίσει σημαντικά τις δυνατότητες αξιοποίησης και μεταβίβασης αυτών των στοιχείων. Η άρση ή χαλάρωσή τους θα μπορούσε να μεταβάλει ουσιαστικά τις συνθήκες μιας εξαγοράς και τις προοπτικές απόδοσης για τους επενδυτές.

Οι Κούσνερ και Ντμίτριεφ φέρονται να έχουν συζητήσει ένα σχήμα αγοράς με συμμετοχή της αμερικανικής αναπτυξιακής χρηματοδοτικής υπηρεσίας DFC και επενδυτών από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Το περιγραφόμενο σχέδιο συνδέει τη μεταβίβαση με μεταγενέστερες αμερικανικές αποφάσεις για τις κυρώσεις.

Ως επικεφαλής της επενδυτικής κοινοπραξίας εμφανίζεται ο δισεκατομμυριούχος Τοντ Μπόελι, διαχειριστής περιουσιακών στοιχείων και συνιδιοκτήτης των Los Angeles Dodgers. Στις σχετικές αναφορές περιγράφεται επίσης ως σημαντικός χρηματοδότης πολιτικών δραστηριοτήτων του Τραμπ.

Αμερικανικά δημοσιεύματα αποδίδουν οικονομικούς δεσμούς με εταίρους της συμφωνίας στον ίδιο τον πρόεδρο, στους τρεις γιους του, στην Ιβάνκα Τραμπ, στον Κούσνερ και στην οικογένεια Γουίτκοφ. Οι αναφορές αυτές προσθέτουν στη συζήτηση το ζήτημα της διαπλοκής ιδιωτικών οικονομικών συμφερόντων με τη διαμόρφωση εξωτερικής πολιτικής.

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, μιλώντας στο Reuters, ανέφερε ότι ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ συνεργάστηκαν με την DFC για τη διαπραγμάτευση σημαντικής προκαταβολικής πληρωμής και συμμετοχής των Ηνωμένων Πολιτειών στα κέρδη. Η δήλωση παρουσιάζεται ως επιβεβαίωση των επαφών για την προώθηση της συμφωνίας.

Η πορεία της εξαγοράς συνδέεται με τις αμερικανικές προσπάθειες για τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Η δυνατότητα του Τραμπ να μεταβάλει το καθεστώς κυρώσεων επηρεάζεται από το πολιτικό και θεσμικό περιβάλλον, καθώς και από τις εξελίξεις στο μέτωπο των διαπραγματεύσεων.

Ενδεχόμενος έλεγχος του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς μετά τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου θα μπορούσε να δυσκολέψει τους χειρισμούς του. Αντίθετα, μια εκεχειρία και μια αξιόπιστη προοπτική λήξης του πολέμου θα δημιουργούσαν ευνοϊκότερες πολιτικές συνθήκες για αλλαγές στις κυρώσεις.

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν φέρεται να έχει εγκρίνει τον σχεδιασμό. Ορισμένα αμερικανικά μέσα αποδίδουν στον ίδιο την αρχική πρόταση, κατά τη συνάντησή του με τον Γουίτκοφ και τον Κούσνερ στο Κρεμλίνο στις 5 Σεπτεμβρίου.

Κατά τις ίδιες πηγές, επιδίωξή του ήταν η ολοκλήρωση μιας συμφωνίας που θα σηματοδοτούσε διεθνώς την αποκατάσταση επιχειρηματικής συνεργασίας Ρώσων και Αμερικανών. Τα πιθανά οφέλη για Μόσχα και Ουάσιγκτον εξηγούν το ενδιαφέρον των δύο πλευρών, ενώ για την Ευρώπη παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της συμμετοχής της στις αποφάσεις που επηρεάζουν την ενεργειακή της ασφάλεια.