Ρωσικό ντίζελ, μεγάλες υποσχέσεις – Άγνωστο ακόμη το όφελος στην ελληνική αντλία

Η συμφωνία Τραμπ–Πούτιν για τις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ ενισχύει τις προσδοκίες για υποχώρηση των τιμών, χωρίς ακόμη να εξασφαλίζει συγκεκριμένη ελάφρυνση στην ελληνική αντλία. Η πρώτη αντίδραση των αγορών ήταν πτωτική, όμως οι ενεργειακοί αναλυτές διατηρούν επιφυλάξεις απέναντι στις υποσχέσεις για γρήγορες και θεαματικές μειώσεις.

Για τους Έλληνες οδηγούς, το ενδεχόμενο περιορισμένης αποκλιμάκωσης στο πετρέλαιο κίνησης παραμένει ανοιχτό. Προϋποθέτει σταθερή υποχώρηση των διεθνών τιμών του προϊόντος και μεταφορά του χαμηλότερου κόστους από τη χονδρική στη λιανική.

Οι πρώτες μεταβολές μπορούν να φανούν λίγες ημέρες μετά την πτώση των τιμών προμήθειας. Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιτρέπουν πρόβλεψη συγκεκριμένης μείωσης ανά λίτρο. Αντίστοιχα, η συμφωνία για το ντίζελ δεν συνεπάγεται αυτόματη ή ισόποση υποχώρηση της βενζίνης.

Οι ποσότητες που ανακοινώθηκαν και οι επιφυλάξεις της αγοράς

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου ότι η Ρωσία θα διαθέσει άμεσα περισσότερους από 300.000 τόνους ντίζελ στην αμερικανική και στη διεθνή αγορά. Προανήγγειλε ακόμη 500.000 τόνους τον Νοέμβριο και ένα εκατομμύριο τόνους αμέσως μετά.

Στην ανακοίνωσή του περιέλαβε επιπλέον τρία εκατομμύρια τόνους σε σύντομο χρονικό διάστημα, συνδέοντας αυτή τη δυνατότητα με την κατάσταση των ρωσικών διυλιστηρίων. Από το άθροισμα προκύπτουν οι περίπου 4,8 εκατομμύρια τόνοι που αναφέρονται στα ελληνικά δημοσιεύματα.

Οι ποσότητες αφορούν διαδοχικές παραδόσεις, με μέρος τους να εξαρτάται από την παραγωγική δυνατότητα της Ρωσίας. Επομένως, το συνολικό μέγεθος της ανακοίνωσης δεν αντιστοιχεί σε καύσιμο που είναι ήδη διαθέσιμο στους αγοραστές.

Παράλληλα, η Ουάσιγκτον χορήγησε προσωρινή άδεια για ρωσικό ντίζελ, με χρονικό ορίζοντα έως τον Απρίλιο του 2027.

Ο αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησης, Αλεξάντερ Νόβακ, δήλωσε ότι πρόσθετες παραδόσεις μπορούν να αρχίσουν μέσα στον Οκτώβριο. Για τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, η Μόσχα συνδέει την αύξηση των εξαγωγών με τη σταδιακή επιστροφή διυλιστηρίων σε λειτουργία μετά τις εργασίες συντήρησης.

Η ρωσική εκτίμηση θα δοκιμαστεί στις πραγματικές φορτώσεις. Μέχρι να επιβεβαιωθούν οι αποστολές, η αγορά καλείται να αξιολογήσει κυρίως εξαγγελίες και προσδοκίες.

Στο πολιτικό παρασκήνιο, το Axios συνδέει την απόφαση Τραμπ με περίπου έξι αμερικανικά αιτήματα προς την Ουκρανία για διακοπή των επιθέσεων στα ρωσικά διυλιστήρια. Το Κίεβο αντέδρασε στη συμφωνία, θεωρώντας ότι η χαλάρωση των κυρώσεων ενισχύει οικονομικά τη Μόσχα όσο συνεχίζεται ο πόλεμος.

Η αντιπαράθεση αυτή προσθέτει αβεβαιότητα στην εφαρμογή της συμφωνίας, καθώς η δυνατότητα παραγωγής και εξαγωγής παραμένει συνδεδεμένη με τις πολεμικές εξελίξεις.

Για τις τιμές, καθοριστική σημασία έχει το ύψος της πραγματικά πρόσθετης προσφοράς. Εάν τα ρωσικά φορτία προς τις ΗΠΑ προέρχονται από ποσότητες που θα κατευθύνονταν σε άλλους πελάτες, η επίδραση θα αφορά σε μεγάλο βαθμό αλλαγή εμπορικών διαδρομών.

Οι αγοραστές που θα χάσουν αυτές τις ποσότητες θα αναζητήσουν άλλους προμηθευτές, διατηρώντας τη ζήτηση και τις πιέσεις σε διαφορετικά σημεία της διεθνούς αγοράς.

Ο Μάικλ Λιντς, του Energy Policy Research Foundation, επισημαίνει ότι η αλλαγή προορισμού των φορτίων από μόνη της δεν εξασφαλίζει αισθητή παγκόσμια μείωση τιμών. Ο Κλέιτον Σάιγκλ, του Center for Strategic and International Studies, εκτιμά ότι το οικονομικό όφελος για τη Ρωσία μπορεί να αποδειχθεί μεγαλύτερο από την ανακούφιση των καταναλωτών.

Ακόμη και εάν αυξηθεί ουσιαστικά η προσφορά, θα πρέπει να καλυφθούν απώλειες παραγωγής και δυσκολίες εφοδιασμού. Ο Ντάνιελ Στέρνοφ, του Columbia Center on Global Energy Policy, διακρίνει περιθώριο μετριασμού των τιμών, διατηρώντας επιφυλάξεις για σημαντική αποκλιμάκωση όσο συνεχίζονται τα προβλήματα στη διύλιση και στις ενεργειακές ροές από τη Μέση Ανατολή.

Υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο η μείωση της τιμής του ντίζελ σε σχέση με το αργό να συμπιέσει τα περιθώρια ορισμένων διυλιστηρίων. Μια επακόλουθη υποχώρηση της παραγωγής θα μπορούσε να περιορίσει μέρος του αρχικού οφέλους από την αυξημένη προσφορά.

Πότε και πόσο μπορεί να μειωθεί η τιμή στην ελληνική αντλία

Τα χρηματιστηριακά συμβόλαια ενσωματώνουν γρήγορα τις προσδοκίες που δημιουργούν οι ανακοινώσεις. Το Reuters κατέγραψε πτώση σχεδόν 5% στα αμερικανικά συμβόλαια ντίζελ μετά τη γνωστοποίηση της συμφωνίας.

Η συγκεκριμένη μεταβολή αφορά την αμερικανική αγορά προθεσμιακών συμβολαίων. Δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αντίστοιχη μείωση της τελικής τιμής που πληρώνει ο οδηγός στην Ελλάδα.

Η ελληνική τιμολόγηση συνδέεται με τις διεθνείς τιμές των έτοιμων πετρελαϊκών προϊόντων. Στην τελική τιμή προστίθενται μεταφορικά κόστη, περιθώρια εμπορίας και πρατηρίων, καθώς και φόροι.

Η μεταφορά μιας σημαντικής διεθνούς μεταβολής στη λιανική συνήθως χρειάζεται περίπου τρεις έως τέσσερις ημέρες. Στο διάστημα αυτό μεσολαβεί η διάθεση αποθεμάτων που έχουν αγοραστεί με προηγούμενα τιμολόγια και η παραλαβή νέων ποσοτήτων.

Με αυτόν τον συνήθη χρόνο μετακύλισης, οι πρώτες μειώσεις θα μπορούσαν να εμφανιστούν την επόμενη εβδομάδα, υπό την προϋπόθεση ότι η αρχική αντίδραση των αγορών θα εξελιχθεί σε σταθερή υποχώρηση των τιμών που επηρεάζουν την ελληνική χονδρική.

Πρόκειται για εκτίμηση υπό προϋποθέσεις. Δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα μειώσεων στην Ελλάδα εξαιτίας της συμφωνίας.

Η αλλαγή θα εμφανιστεί με διαφορετική ταχύτητα στα πρατήρια. Ο πρόεδρος των πρατηριούχων Αττικής, Νίκος Παπαγεωργίου, έχει εξηγήσει με αφορμή τις πρόσφατες εκπτώσεις ότι τα χαμηλότερα τιμολόγια περνούν στις τιμές με τις νέες παραλαβές.

Σε νησιωτικές και ορεινές περιοχές, όπου η τροφοδοσία μπορεί να γίνεται αραιότερα, η διαφορά ενδέχεται να φανεί αργότερα. Η συχνότητα ανεφοδιασμού επηρεάζει επομένως τον χρόνο στον οποίο ο καταναλωτής θα δει ενδεχόμενη μείωση.

Για σταθερότερη αποκλιμάκωση, απαιτείται επιβεβαίωση των παραδόσεων του Οκτωβρίου και των μεγαλύτερων ποσοτήτων που έχουν εξαγγελθεί για τους επόμενους μήνες. Οι προσδοκίες αλλάζουν γρήγορα, ενώ η επάρκεια της αγοράς αποδεικνύεται μέσα από τον πραγματικό εφοδιασμό.

Με τα διαθέσιμα δεδομένα, δεν τεκμηριώνεται πρόβλεψη για μείωση πέντε, δέκα ή περισσότερων λεπτών ανά λίτρο. Η επίδραση μπορεί να περιοριστεί σε μικρή υποχώρηση, σε συγκράτηση νέων αυξήσεων ή να απορροφηθεί από άλλες διεθνείς ανατιμήσεις.

Ένα υποθετικό παράδειγμα δείχνει την τάξη μεγέθους: εάν το κόστος πριν από τον ΦΠΑ υποχωρούσε κατά τέσσερα λεπτά ανά λίτρο και η διαφορά μεταφερόταν πλήρως στον καταναλωτή, με ΦΠΑ 24% η τελική μείωση θα προσέγγιζε τα πέντε λεπτά.

Η υπόθεση αυτή αποτελεί αριθμητικό παράδειγμα και όχι πρόβλεψη για το αποτέλεσμα της συμφωνίας. Σε γέμισμα 50 λίτρων, τελική μείωση πέντε λεπτών ανά λίτρο αποδίδει εξοικονόμηση 2,50 ευρώ. Αν η μείωση έφτανε τα δέκα λεπτά, το όφελος θα ήταν πέντε ευρώ.

Τα ποσά περιγράφουν το πιθανό κέρδος εφόσον πραγματοποιηθεί αντίστοιχη πτώση. Δεν αποδεικνύουν ότι αυτή θα προκύψει από τις ρωσικές εξαγωγές.

Για τον ίδιο λόγο, η πτώση των αμερικανικών συμβολαίων δεν μπορεί να εφαρμοστεί ως ποσοστό σε ολόκληρη την ελληνική τιμή. Η τελική επιβάρυνση περιλαμβάνει στοιχεία που δεν μεταβάλλονται αναλογικά με κάθε διακύμανση του προϊόντος. Καθοριστική θα είναι η διαφορά στα νέα τιμολόγια προμήθειας και η μεταφορά της στη λιανική.

Στην εγχώρια αγορά, άμεσο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η επανεξέταση των μέτρων στήριξης. Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει επιδότηση περίπου 15 λεπτών ανά λίτρο πετρελαίου κίνησης για το διάστημα από την 1η έως τις 15 Οκτωβρίου.

Μαζί με την έκπτωση πέντε λεπτών από τα διυλιστήρια, η συνολική ελάφρυνση στο ντίζελ υπολογίζεται σε 20 λεπτά. Για τη βενζίνη ισχύει έκπτωση δέκα λεπτών από τα διυλιστήρια.

Στις 14 Οκτωβρίου αναμένεται να διευκρινιστούν οι παρεμβάσεις για το επόμενο δεκαπενθήμερο και για την έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης στις 15 Οκτωβρίου. Η συνέχεια των μέτρων θα επηρεάσει την τελική επιβάρυνση των καταναλωτών παράλληλα με τις διεθνείς τιμές.

Η σχέση της συμφωνίας με τη βενζίνη είναι περισσότερο έμμεση, καθώς οι ανακοινώσεις αφορούν ντίζελ. Στο πετρέλαιο θέρμανσης, μια υποχώρηση στις τιμές συγγενών προϊόντων μπορεί να λειτουργήσει ευνοϊκά, με την τιμή εκκίνησης να εξαρτάται επίσης από τις εγχώριες παρεμβάσεις.

Παράλληλα, η αμερικανική εξαίρεση δεν μεταβάλλει αυτομάτως τους ευρωπαϊκούς περιορισμούς στις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων. Το πιθανό όφελος για την Ελλάδα συνδέεται με την επίδραση στις διεθνείς τιμές και στις εμπορικές ροές. Η συμφωνία δεν ανοίγει από μόνη της την ελληνική αγορά στο ρωσικό ντίζελ.

Οι υποσχέσεις για φθηνότερα καύσιμα θα κριθούν στα επόμενα τιμολόγια και στις πραγματικές παραδόσεις. Μικρές μειώσεις μπορούν να εμφανιστούν λίγες ημέρες μετά από διατηρήσιμη πτώση της χονδρικής, όμως το ύψος και η διάρκειά τους παραμένουν ανοιχτά.