Ρούμπιο για GSI: Η ευαισθησία δεν σημαίνει δικαίωμα

Σαφές μήνυμα ότι οι «ευαισθησίες» τρίτων χωρών δεν δημιουργούν δικαιώματα έστειλε ανώτατη διπλωματική πηγή, με αφορμή τις δηλώσεις του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, Great Sea Interconnector (GSI), κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα.

Αναφερόμενος στα έργα ενεργειακής διασύνδεσης, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ σημείωσε, «φωτογραφίζοντας» το GSI, ότι «τα έργα αυτά περιπλέκονται από τις ευαισθησίες που έχουν και άλλες χώρες της περιοχής».

Κληθείσα να σχολιάσει τη συγκεκριμένη τοποθέτηση, η ανώτατη διπλωματική πηγή απάντησε με σαφήνεια: «Η ευαισθησία δεν σημαίνει και δικαίωμα».

Η επισήμανση αποτυπώνει τη θέση της Αθήνας ότι οι αντιδράσεις τρίτων χωρών απέναντι στην ηλεκτρική διασύνδεση δεν μπορούν να δημιουργήσουν δικαιώματα ούτε να περιορίσουν όσα απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.

Η αμερικανική δέσμευση για το GSI και η «ιδιωτική διπλωματία»

Αναφορικά με τη στάση των ΗΠΑ απέναντι στο έργο, η ανώτατη διπλωματική πηγή παρέπεμψε στις επανειλημμένες αναφορές του Μάρκο Ρούμπιο στη δέσμευση της Ουάσιγκτον για τα έργα ενεργειακής διασυνδεσιμότητας.

Όπως τονίστηκε, η αμερικανική θέση υπέρ της ενεργειακής διασύνδεσης είναι σαφής, με τις σχέσεις και τη συμμαχία ΗΠΑ-Ελλάδας να αποτελούν το πλαίσιο μέσα στο οποίο εκφράζεται αυτή η δέσμευση.

Σχετικά με την αναφορά του Αμερικανού ΥΠΕΞ στην «ιδιωτική διπλωματία», η ίδια πηγή εξήγησε ότι ορισμένα ζητήματα δεν μπορούν από τη φύση τους να δημοσιοποιούνται, καθώς αφορούν ευαίσθητες πληροφορίες και χειρισμούς εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας.

Όπως επισημάνθηκε, οι ενέργειες των ΗΠΑ και του State Department σε περίπτωση που προκύψει ζήτημα γύρω από την ενεργειακή διασυνδεσιμότητα δεν είναι κάτι που μπορεί να ανακοινώνεται εκ των προτέρων, καθώς σε μια τέτοια περίπτωση θα ενεργοποιηθούν οι διπλωματικοί χειρισμοί.

Για την επανεκκίνηση των εργασιών του GSI διευκρινίστηκε ότι αυτή δεν εξαρτάται από την ελληνική κυβέρνηση ή από κάποιον ελληνικό φορέα. Εφόσον υποβληθεί το σχετικό αίτημα από την αρμόδια εταιρεία, η ελληνική πλευρά είναι έτοιμη να προχωρήσει στις προβλεπόμενες διαδικασίες και στις αναγκαίες αδειοδοτήσεις, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.

Θετικός απολογισμός της επίσκεψης Ρούμπιο στην Αθήνα

Ιδιαίτερα θετική ήταν η αποτίμηση της επίσκεψης του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα. Σύμφωνα με την ανώτατη διπλωματική πηγή, η επίσκεψη επιβεβαίωσε το υψηλό επίπεδο των σχέσεων Ελλάδας-ΗΠΑ και ανέδειξε την κοινή αντίληψη των δύο πλευρών για σειρά κρίσιμων διεθνών ζητημάτων.

Όπως υπογραμμίστηκε, έχει διαμορφωθεί ένας σταθερός δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, ιδιαίτερα μεταξύ των υπουργείων Εξωτερικών. Ειδική αναφορά έγινε και στην προσωπική σχέση που έχει αναπτυχθεί με τον Αμερικανό ΥΠΕΞ, η οποία, σύμφωνα με την ίδια πηγή, βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό και την εκτίμηση.

Η επίσκεψη χαρακτηρίστηκε αυτοτελής, ενώ επισημάνθηκε ότι ο Μάρκο Ρούμπιο παρέμεινε δύο βράδια στην Ελλάδα.

Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν σε δύο βασικούς άξονες: τις διμερείς σχέσεις και τις διεθνείς εξελίξεις. Στο πλαίσιο αυτό συζητήθηκαν εκτενώς η ευρύτερη Μέση Ανατολή, η Βόρεια Αφρική, η Ουκρανία, η διεθνής ασφάλεια και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Στην ατζέντα βρέθηκαν ειδικότερα οι εξελίξεις στον Λίβανο, τη Συρία, τη Λιβύη, τη Γάζα, τη Δυτική Όχθη και το Ιράν.

Η ανώτατη διπλωματική πηγή σημείωσε, επίσης, ότι ο Μάρκο Ρούμπιο διαθέτει βαθιά γνώση των ζητημάτων της Ανατολικής Μεσογείου, γεγονός που επέτρεψε στις συζητήσεις να προχωρήσουν χωρίς να χρειαστεί να ξεκινήσουν «από το μηδέν».

F-35: Το νομοθετικό εμπόδιο για την Τουρκία

Εκτενής συζήτηση έγινε και για το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35.

Η ανώτατη διπλωματική πηγή υπογράμμισε ότι στις ΗΠΑ ισχύει νομοθετικό πλαίσιο που εμποδίζει την πώληση των συγκεκριμένων αεροσκαφών στην Τουρκία, κάνοντας ειδική αναφορά στον νόμο CAATSA και στο ζήτημα των ρωσικών συστημάτων S-400.

Υπενθυμίστηκε ότι μέχρι το 2019 η Τουρκία συμμετείχε ως συμπαραγωγός χώρα στο πρόγραμμα των F-35, προτού αποκλειστεί.

Από ελληνικής πλευράς επισημάνθηκε ότι η Αθήνα δεν μπορεί να καθορίσει τις αποφάσεις μιας τρίτης χώρας σε ό,τι αφορά τους αμυντικούς εξοπλισμούς και τις σχέσεις της με τους πελάτες της. Ωστόσο, το ισχύον νομικό πλαίσιο στις ΗΠΑ αποτελεί συγκεκριμένο δεδομένο που δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Την ίδια ώρα, η Ελλάδα συνεχίζει τον δικό της μακροπρόθεσμο αμυντικό σχεδιασμό, με την αναβάθμιση των F-16 και την απόκτηση των F-35 να αποτελούν βασικούς πυλώνες του.

Η Ελλάδα ως ενεργειακός κόμβος

Σημαντικό μέρος των συνομιλιών αφιερώθηκε και στα ενεργειακά, με την ανώτατη διπλωματική πηγή να επισημαίνει ότι Αθήνα και Ουάσιγκτον συμφωνούν στην ανάγκη μεγαλύτερης διαφοροποίησης των ενεργειακών οδεύσεων.

Η Ελλάδα στηρίζει έργα που αφορούν αγωγούς και ενεργειακές διασυνδέσεις, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και ανεξαρτησίας.

Μέσα από αυτές τις υποδομές, η χώρα αναδεικνύεται σε ενεργειακό κόμβο ιδιαίτερης σημασίας για την Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη. Παράλληλα, υπάρχει σαφής πρόθεση περαιτέρω ενίσχυσης του ρόλου της στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.

Κυπριακό: Στόχος η επανεκκίνηση ουσιαστικών συνομιλιών

Το Κυπριακό βρέθηκε επίσης στο επίκεντρο των συνομιλιών με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών.

Η ανώτατη διπλωματική πηγή τόνισε ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει καταβάλει σημαντική προσπάθεια ώστε το Κυπριακό να επανέλθει στις προτεραιότητες του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ.

Βασικός στόχος της Αθήνας παραμένει η επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών, ενώ ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην επιλογή του επόμενου γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.

Όπως επισημάνθηκε, η Ελλάδα θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό ο διάδοχος του σημερινού γενικού γραμματέα να έχει το Κυπριακό μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων του.

Για την εκλογή του νέου ΓΓ του ΟΗΕ, υπενθυμίστηκε ότι απαιτούνται τουλάχιστον εννέα ψήφοι στο Συμβούλιο Ασφαλείας και να μην ασκηθεί βέτο από κανένα από τα πέντε μόνιμα μέλη. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, από τις άτυπες διαδικασίες που έχουν προηγηθεί αρχίζουν να διαφαίνονται περιθώρια σύγκλισης γύρω από ορισμένες υποψηφιότητες.

Ελευθερία ναυσιπλοΐας και Στενά του Ορμούζ

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας, με φόντο τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ και την ευρύτερη ασφάλεια των διεθνών θαλάσσιων οδών.

Η ανώτατη διπλωματική πηγή υπογράμμισε ότι η ελευθερία του εμπορίου και της ναυσιπλοΐας δεν αφορά μόνο την Ελλάδα ή τις ΗΠΑ, αλλά το σύνολο της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας.

Μια πιθανή διατάραξη των θαλάσσιων οδών θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ενεργειακή επάρκεια, στις προμήθειες και στις τιμές σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ειδική αναφορά έγινε στα Στενά του Ορμούζ, καθώς ενδεχόμενος περιορισμός της ελεύθερης διέλευσης θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο και για άλλες περιοχές του κόσμου.

Όπως επισημάνθηκε, εάν οι θαλάσσιες οδοί και ειδικότερα τα διεθνή στενά, τα οποία διέπονται από το Δίκαιο της Θάλασσας, μετατραπούν σε πεδία ελέγχου και περιορισμών, οι συνέπειες για τη διεθνή σταθερότητα θα μπορούσαν να είναι εξαιρετικά σοβαρές.

Για την Ελλάδα, το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία τόσο λόγω του μεγέθους της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας όσο και επειδή η ελευθερία της ναυσιπλοΐας αποτελεί θεμελιώδη αρχή.

Τέλος, διευκρινίστηκε ότι μέχρι στιγμής οι ΗΠΑ δεν έχουν υποβάλει αίτημα για ελληνική συμμετοχή σε κάποια νέα αποστολή στην περιοχή.

Η ελληνική πλευρά έχει, ωστόσο, εκφράσει θετική διάθεση για παροχή συνδρομής, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει και τη διάθεση υποδομών. Βασικές προϋποθέσεις είναι να επικρατούν συνθήκες ειρήνης και να υπάρχει συναίνεση των ενδιαφερόμενων μερών, ώστε να διασφαλίζεται και η ασφάλεια του ελληνικού προσωπικού.