Αντιμέτωποι με ιδιαίτερα βαρύ οικονομικό βάρος θα βρεθούν οι ελεύθεροι επαγγελματίες που θα επιλέξουν να επανενταχθούν στη ρύθμιση των 72 δόσεων, καθώς η επιστροφή στο σχήμα θα συνοδεύεται ουσιαστικά από τριπλή υποχρέωση καταβολών και επιτόκιο 5,8%.
Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός και αναμένεται να προωθήσει στη Βουλή μέσα στον Ιούνιο το Υπουργείο Εργασίας, οι οφειλέτες που έχασαν την παλαιότερη ρύθμιση των 72 δόσεων θα έχουν τη δυνατότητα να ενταχθούν εκ νέου σε αυτή, υπό συγκεκριμένους όρους.
Οι προϋποθέσεις που τίθενται είναι τρεις: να εξοφληθούν ή να τακτοποιηθούν οι ενδιάμεσες δόσεις από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά, να συνεχιστεί κανονικά η εξυπηρέτηση της ρύθμισης και να καταβάλλονται εμπρόθεσμα οι τρέχουσες ασφαλιστικές εισφορές.
Τριπλή επιβάρυνση για την ασφαλιστική ενημερότητα
Η εφαρμογή αυτών των όρων, ιδίως για όσους χρειάζονται ασφαλιστική ενημερότητα για πράξεις, συμβόλαια ή εισπράξεις, οδηγεί στην πράξη σε τριπλή μηνιαία επιβάρυνση προς τον ΕΦΚΑ.
Η πρώτη υποχρέωση αφορά την κανονική καταβολή της δόσης της παλαιάς ρύθμισης των έως 72 δόσεων, με επιτόκιο 5,8%. Η δεύτερη αφορά την εφάπαξ πληρωμή ή τη νέα ρύθμιση, σε 24 έως 48 δόσεις, των ποσών που δεν καταβλήθηκαν την περίοδο 2024-2026 και οδήγησαν στην απώλεια της αρχικής ρύθμισης.
Η τρίτη υποχρέωση αφορά τις τρέχουσες ασφαλιστικές εισφορές, οι οποίες πρέπει να πληρώνονται κανονικά. Σε πολλές περιπτώσεις, όπου οι ίδιοι επαγγελματίες έχουν παράλληλες οφειλές και προς την εφορία, το συνολικό βάρος γίνεται ακόμη πιο δύσκολο να εξυπηρετηθεί.
Έτσι, δημιουργείται εύλογο ερώτημα για την πραγματική αποτελεσματικότητα της νέας δυνατότητας επανένταξης. Η παλαιότερη ρύθμιση χάθηκε επειδή πολλοί οφειλέτες αδυνατούσαν να ανταποκριθούν ταυτόχρονα στις τρέχουσες εισφορές και στις δόσεις των παλαιών χρεών. Με το νέο πλαίσιο, καλούνται πλέον να εξυπηρετήσουν ακόμη περισσότερες παράλληλες υποχρεώσεις.
Το βάρος των οφειλών προς τον ΕΦΚΑ
Το επιτόκιο 5,8% προκαλεί πρόσθετη επιβάρυνση, καθώς αντιμετωπίζεται από τους οφειλέτες ως ιδιαίτερα υψηλό για χρέη ασφαλιστικού χαρακτήρα. Η συνολική εικόνα των οφειλών προς τον ΕΦΚΑ παραμένει εξαιρετικά βαριά, καθώς τα χρέη επιχειρήσεων, ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών έχουν ξεπεράσει τα 53 δισ. ευρώ.
Από το ποσό αυτό, περίπου 35 δισ. ευρώ θεωρούνται εισπράξιμα, ενώ τα υπόλοιπα αφορούν προβληματικές επιχειρήσεις, ανενεργές περιπτώσεις ή υποθέσεις που θεωρείται ότι δύσκολα μπορούν να ανακτηθούν.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στα οικονομικά του ασφαλιστικού φορέα. Οι συσσωρευμένες οφειλές στερούν από πολλούς ασφαλισμένους τη δυνατότητα συνταξιοδότησης, όταν το ατομικό χρέος υπερβαίνει τα 30.000 ευρώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες ή τα 10.000 ευρώ για τους αγρότες.
Ως αποτέλεσμα, αρκετοί ασφαλισμένοι που δεν μπορούν να ρυθμίσουν ή να μειώσουν τις οφειλές τους καταλήγουν στη σύνταξη ανασφάλιστου υπερήλικα, ύψους 418 ευρώ τον μήνα, η οποία καλύπτεται από τον κρατικό προϋπολογισμό και συνοδεύεται από ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
Το αίτημα για περισσότερες δόσεις και χαμηλότερο επιτόκιο
Με βάση τα δεδομένα αυτά, προβάλλεται το επιχείρημα ότι θα ήταν πιο λειτουργική μια ρύθμιση με περισσότερες δόσεις, όπως οι 120, και με χαμηλότερο επιτόκιο, ώστε να αυξηθούν οι πιθανότητες πραγματικής αποπληρωμής των χρεών.
Μια πιο ευέλικτη ρύθμιση θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τόσο τους οφειλέτες όσο και τον ίδιο τον ΕΦΚΑ, καθώς θα περιόριζε τον κίνδυνο νέων απωλειών ρυθμίσεων και θα ενίσχυε την εισπραξιμότητα των ασφαλιστικών οφειλών.
Η σχετική νομοθετική παρέμβαση αναμένεται να κατατεθεί εντός Ιουνίου και θα αφορά ληξιπρόθεσμες δόσεις και οφειλές που έχουν δημιουργηθεί έως τις 21 Απριλίου προς τον ΕΦΚΑ και την εφορία, εφόσον έχουν βεβαιωθεί έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2023.
Το νέο πλαίσιο αφορά περισσότερους από 1 εκατομμύριο οφειλέτες, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις έχουν ταυτόχρονες υποχρεώσεις προς την εφορία και τον ΕΦΚΑ. Το κρίσιμο ζήτημα παραμένει αν η επανένταξη στις 72 δόσεις θα αποτελέσει πραγματική διέξοδο ή αν θα οδηγήσει σε νέα αδυναμία πληρωμών για όσους ήδη βρέθηκαν εκτός ρύθμισης.
