ΚΟΛΕΤΖ ΣΤΕΪΣΟΝ, ΤΕΞΑΣ – Σε ένα πρωτοφανές περιστατικό που έχει προκαλέσει παγκόσμιο ακαδημαϊκό ενδιαφέρον και έντονες αντιδράσεις, το Πανεπιστήμιο Texas A&M, ένα από τα μεγαλύτερα δημόσια ιδρύματα των ΗΠΑ, επέβαλε τη διαγραφή αποσπασμάτων από το έργο του Πλάτωνα από την εξεταστέα ύλη εισαγωγικού μαθήματος Φιλοσοφίας. Η αιτία; Το περιεχόμενο των κειμένων κρίθηκε ότι παραβιάζει τη νέα πολιτική του πανεπιστημίου κατά της «ιδεολογίας του φύλου».
Η αντιπαράθεση ξεκίνησε όταν ο καθηγητής Φιλοσοφίας Μάρτιν Πίτερσον (Martin Peterson) έλαβε τελεσίγραφο από τη διοίκηση του πανεπιστημίου: είτε θα αφαιρούσε συγκεκριμένες ενότητες που αφορούσαν τη «φυλετική ιδεολογία και την ιδεολογία του φύλου» —συμπεριλαμβανομένων κειμένων του Πλάτωνα— είτε θα του αφαιρούνταν η διδασκαλία του μαθήματος.
Στο επίκεντρο της λογοκρισίας βρέθηκε το εμβληματικό έργο «Συμπόσιο». Συγκεκριμένα, η διοίκηση στοχοποίησε τον περίφημο «Μύθο του Ανδρόγυνου» που αφηγείται ο Αριστοφάνης, καθώς και τη θεωρία της Διοτίμας για την κλίμακα του έρωτα. Οι αναφορές του Πλάτωνα στην ύπαρξη ενός τρίτου, ανδρόγυνου φύλου στην αρχαιότητα και η περιγραφή ομόφυλων σχέσεων θεωρήθηκαν από τους υπεύθυνους του ιδρύματος ως «προώθηση αμφιλεγόμενων κοινωνικών θεωριών».
Η απόφαση αυτή δεν είναι μεμονωμένη, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο νέων κανονισμών που υιοθετήθηκαν από το Συμβούλιο των Επιτρόπων (Board of Regents) του πανεπιστημίου τον Νοέμβριο του 2025. Οι κανόνες αυτοί απαγορεύουν στα προπτυχιακά μαθήματα τη συζήτηση θεμάτων που σχετίζονται με τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου, αν αυτά θεωρηθεί ότι «προωθούν συγκεκριμένες ιδεολογίες».
Σύμφωνα με πληροφορίες, πάνω από 200 μαθήματα στο Texas A&M έχουν ήδη επισημανθεί ή τροποποιηθεί για να συμμορφωθούν με αυτές τις οδηγίες, προκαλώντας φόβους για γενικευμένη «αστυνόμευση της σκέψης» στα αμερικανικά ακαδημαϊκά ιδρύματα.
Η είδηση προκάλεσε την άμεση καταδίκη από διεθνείς οργανώσεις. Το PEN America χαρακτήρισε την κίνηση «παράλογη», τονίζοντας ότι η λογοκρισία κλασικών κειμένων που αποτελούν τη βάση του δυτικού πολιτισμού είναι αντίθετη με την ίδια την έννοια της εκπαίδευσης.
«Είναι αδιανόητο ένας καθηγητής να εμποδίζεται να διδάξει τον Πλάτωνα, έναν στοχαστή που διδάσκεται εδώ και 2.500 χρόνια, επειδή τα γραπτά του αγγίζουν ζητήματα ανθρώπινης ταυτότητας και αγάπης», δήλωσε εκπρόσωπος του οργανισμού.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Πίτερσον, σε μια κίνηση διαμαρτυρίας, αποφάσισε να αντικαταστήσει τις κομμένες ενότητες με διαλέξεις για την «Ελευθερία του Λόγου», χρησιμοποιώντας την ίδια του την υπόθεση ως παράδειγμα προς μελέτη για τους φοιτητές του. «Θέλω οι φοιτητές να γνωρίζουν ακριβώς τι είναι αυτό που λογοκρίνεται», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Αναλυτές και μελετητές επισημαίνουν την ιστορική ειρωνεία: Ο Πλάτωνας, ο ιδρυτής της Ακαδημίας και «πατέρας» της δυτικής εκπαίδευσης, πέφτει θύμα λογοκρισίας σε ένα σύγχρονο πανεπιστήμιο. Μάλιστα, ορισμένοι σχολιάζουν ότι οι λογοκριτές του Τέξας φαίνεται να μην έχουν κατανοήσει το κείμενο, καθώς ο μύθος του Αριστοφάνη στο «Συμπόσιο» χρησιμοποιείται από τον Πλάτωνα για να εξηγήσει την ανάγκη του ανθρώπου για ολοκλήρωση και όχι για να επιβάλει μια πολιτική ατζέντα.
Το περιστατικό παραμένει στην κορυφή της επικαιρότητας, ανοίγοντας εκ νέου τη συζήτηση για τα όρια της ακαδημαϊκής ελευθερίας στην εποχή των έντονων πολιτικών και κοινωνικών πολώσεων.
