Σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση βρίσκεται το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο επιχειρεί να ενισχύσει το πλαίσιο φορολογικής διαφάνειας και να θωρακίσει τον μηχανισμό ελέγχου απέναντι σε πρακτικές φοροδιαφυγής, φοροαποφυγής και απόκρυψης εισοδημάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στις συναλλαγές μέσω κρυπτοστοιχείων και άλλων εναλλακτικών μορφών πληρωμής και επένδυσης. Η διαδικασία της διαβούλευσης άνοιξε στις 27 Μαρτίου 2026 και θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 14 Απριλίου 2026.
Το σχέδιο νόμου εντάσσεται στο πλαίσιο προσαρμογής της ελληνικής νομοθεσίας στο ενωσιακό δίκαιο και ειδικότερα στη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας, με κεντρικό πυλώνα την ενσωμάτωση των ευρωπαϊκών ρυθμίσεων για την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών. Στην πράξη, το υπουργείο επιχειρεί να δημιουργήσει ένα αυστηρότερο και πιο διασυνδεδεμένο σύστημα εποπτείας, το οποίο θα μπορεί να παρακολουθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια κινήσεις κεφαλαίων, επενδυτικά εργαλεία και φορολογικά δεδομένα που μέχρι σήμερα κινούνταν σε πιο γκρίζες ζώνες.
Έμφαση στα κρυπτοστοιχεία και στην αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών
Ανάμεσα στις πιο κρίσιμες παρεμβάσεις του πολυνομοσχεδίου βρίσκεται η εισαγωγή υποχρεωτικής αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών που υποβάλλονται από παρόχους υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων. Με τη ρύθμιση αυτή, οι συναλλαγές σε crypto εντάσσονται πλέον πιο καθαρά στο πεδίο της φορολογικής διαφάνειας, καθώς δημιουργείται μηχανισμός συστηματικής διαβίβασης στοιχείων προς τις αρμόδιες αρχές, με στόχο τον εντοπισμό αδήλωτων εισοδημάτων και τη διασταύρωση οικονομικών κινήσεων που μέχρι σήμερα ήταν δυσκολότερο να ελεγχθούν.
Αλλαγές σε πρόστιμα, δηλώσεις και συναλλαγές με μετρητά
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης παρεμβάσεις στο καθεστώς των προστίμων για περιπτώσεις μη υποβολής ή εκπρόθεσμης υποβολής δηλώσεων παρακρατούμενου φόρου και ΦΠΑ. Παράλληλα, προβλέπεται εξαίρεση από την επιβολή προστίμων σε περιπτώσεις που συνδέονται με ανηλικότητα, ενώ αυστηροποιείται και το πλαίσιο για τις συναλλαγές με μετρητά, καθώς απαγορεύεται η αποδοχή πληρωμών άνω των 500 ευρώ ακόμη και όταν αυτές επιχειρείται να «σπάσουν» σε περισσότερες αποδείξεις για την ίδια συναλλαγή.
Νέα εργαλεία για φορολογική διοίκηση και επιχειρήσεις
Στις διατάξεις περιλαμβάνεται και η δυνατότητα χορήγησης δεσμευτικών φορολογικών απαντήσεων εκ των προτέρων από την ΑΑΔΕ, ώστε επιχειρήσεις και φορολογούμενοι να μπορούν να ζητούν επίσημη ερμηνεία για συγκεκριμένα φορολογικά ζητήματα πριν προχωρήσουν σε επενδυτικές ή άλλες οικονομικές κινήσεις. Το μέτρο αυτό επιδιώκει να περιορίσει την αβεβαιότητα και να ενισχύσει την προβλεψιμότητα σε σύνθετες φορολογικές υποθέσεις.
Παράλληλα, προβλέπονται ρυθμίσεις για το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων ως πηγή πληροφόρησης για κύριες κατοικίες σε μικρούς οικισμούς, μειώσεις στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα για επαγγελματίες πωλητές λαϊκών αγορών, δυνατότητα αμφισβήτησης του ετήσιου ελάχιστου εισοδήματος λόγω ανηλικότητας, καθώς και η δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας για συναλλαγές μη εξυπηρετούμενων δανείων. Οι ρυθμίσεις αυτές δείχνουν ότι το πολυνομοσχέδιο δεν περιορίζεται μόνο στη φορολογική εποπτεία, αλλά επιχειρεί να επηρεάσει ευρύτερα πεδία της οικονομικής και διοικητικής λειτουργίας.
Πολυθεματικό σχέδιο με ευρύ πεδίο παρεμβάσεων
Το υπό διαβούλευση σχέδιο περιλαμβάνει ακόμη διατάξεις για τέλη κυκλοφορίας ειδικών οχημάτων άμεσης ανάγκης, ρυθμίσεις για πλοία, για καρνάγια και ταρσανάδες, για την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία, για e-ΕΦΚΑ, για το ΤΕΚΑ, για ΑΕΙ και ΣΑΕΚ, για σχολικές κτιριακές υποδομές, καθώς και για τη στελέχωση της Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες. Η έκταση των θεμάτων που αγγίζει δείχνει ότι πρόκειται για πολυνομοσχέδιο με πολύ ευρύ αποτύπωμα, το οποίο θα επηρεάσει τόσο φορολογικές υποχρεώσεις όσο και διοικητικές και αναπτυξιακές διαδικασίες.
Συνολικά, η κυβερνητική πρωτοβουλία επιχειρεί να στήσει ένα αυστηρότερο και τεχνικά πιο οργανωμένο σύστημα παρακολούθησης της οικονομικής δραστηριότητας, με έμφαση στις νέες μορφές συναλλαγών, στις διασταυρώσεις στοιχείων και στη μείωση των περιθωρίων φορολογικής απόκρυψης. Ταυτόχρονα, η δημόσια διαβούλευση έως τις 14 Απριλίου αφήνει ανοιχτό το πεδίο για παρατηρήσεις και παρεμβάσεις πριν από την τελική μορφή του νομοσχεδίου.
