Οι ισχυροί ηγέτες αναγνωρίζουν γρήγορα τα σημάδια και τις προειδοποιήσεις που δείχνουν ότι μπορεί να αναπτύσσεται μια τοξική δυναμική. Δεν αγνοούν συμπεριφορές που δημιουργούν αίσθημα ανησυχίας και δυσφορίας. Το ψέμα, οι ελεγκτικές στάσεις, η ιδιοτέλεια, η χειραγώγηση και η μεταφορά ευθυνών σε άλλους αντί για ανάληψη ευθύνης αποτελούν σαφείς ενδείξεις που χρειάζονται άμεση αντιμετώπιση ώστε να αποτραπεί μια επικίνδυνη και επώδυνη εξέλιξη σε έναν οργανισμό, μια διακονία ή μια επιχείρηση.
Ακολουθούν ορισμένα σημάδια και συμπεριφορές που απαιτούν σοβαρή προσοχή.
Έλλειψη ειλικρίνειας
Η απουσία ειλικρίνειας χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση. Ακόμη και ένα μικρό ψέμα απαιτεί διόρθωση. Η αποκάλυψη του ψεύδους δείχνει ξεκάθαρα ότι ένας οργανισμός λειτουργεί σε περιβάλλον χωρίς εξαπάτηση. Αυτή η στάση ενισχύει τις σχέσεις, χτίζει εμπιστοσύνη και καλλιεργεί αίσθημα ασφάλειας στα μέλη της ομάδας.
Χάος
Η οργάνωση, η τάξη και η δομή αποτελούν βασικές προϋποθέσεις λειτουργίας. Ένας χώρος εργασίας χωρίς σαφή ροή εργασιών και οδηγίες, όπου οι άνθρωποι κινούνται προς διαφορετικές κατευθύνσεις, εξαντλεί την ενέργεια της ομάδας. Η αταξία δημιουργεί άγχος και εσωτερική αναστάτωση που επηρεάζουν νου και σώμα. Ό,τι ξεκινά από το μυαλό επηρεάζει σταδιακά ολόκληρη την προσωπικότητα.
Οι αποτελεσματικοί ηγέτες δίνουν προτεραιότητα στην τάξη και στη σαφήνεια, καλλιεργώντας ένα ήρεμο περιβάλλον που επιτρέπει στις ομάδες να αναπτύσσονται. Διατηρούν διάθεση μάθησης και επιδιώκουν συνεχώς εξέλιξη. Ο χαρακτήρας τους αποτυπώνεται στον τρόπο παρουσίας τους, στο κλίμα που δημιουργούν και κυρίως στα λόγια και στις πράξεις τους.
Απουσία παρουσίας
Οι ισχυροί ηγέτες γνωρίζουν τη σημασία της παρουσίας. Εντοπίζουν και αντιμετωπίζουν συμπεριφορές που προκαλούν δυσφορία, όπως η χειραγώγηση, οι ελεγκτικές στάσεις, το κουτσομπολιό που πλήττει την υπόληψη ανθρώπων και οι ανάρμοστες συζητήσεις.
Δείχνουν έμπρακτα την αφοσίωσή τους στο όραμα και στον χώρο εργασίας. Φτάνουν στην ώρα τους, μεταφέρουν ενθουσιασμό, εκφράζουν ευγνωμοσύνη και ενθαρρύνουν την ομάδα να συμμετέχει σε αυτή την ενέργεια. Με εκτίμηση, κίνητρα και ενθάρρυνση καλλιεργούν κουλτούρα δέσμευσης και κοινής αποστολής που ενισχύει την πίστη στο όραμα.
Ιδιοτελείς επιδιώξεις
Η συγκέντρωση στον στόχο αποτελεί βασική ευθύνη κάθε ηγέτη. Κάθε ενέργεια χρειάζεται να συνδέεται με το όραμα. Η απώλεια προσανατολισμού δημιουργεί χώρο για προσωπικές επιδιώξεις που χρησιμοποιούν το όραμα και τη θέση για ατομικό όφελος.
Η απομάκρυνση από τον βασικό σκοπό ενός οργανισμού, μιας διακονίας ή μιας επιχείρησης οδηγεί σε περισπασμούς που κυριαρχούν στη λειτουργία του. Το αποτέλεσμα είναι σύγχυση και αποδιοργάνωση που επηρεάζουν την κατεύθυνση και τον στόχο. Η προτεραιότητα στο ίδιο το όραμα πάνω από το πρόσωπο που το διατύπωσε οδηγεί στην επιτυχία της αποστολής.
Μεροληψία στους κανόνες και στους κανονισμούς
Οι ηγέτες χρειάζεται να γνωρίζουν κάθε κανόνα, κάθε κανονισμό και κάθε πολιτική λειτουργίας και να τους εφαρμόζουν με συνέπεια, ακόμη και στους ίδιους. Παρακολουθούν την εξέλιξη της ομάδας, τις αλλαγές και τις ανάγκες προσαρμογής.
Η μεροληψία στην εφαρμογή των κανόνων δημιουργεί ασυνέπεια και οδηγεί σε δυσλειτουργικές ομάδες. Η ίση αντιμετώπιση όλων ενισχύει τη δικαιοσύνη και τη σταθερότητα. Η συνέπεια, η προετοιμασία και η ειλικρίνεια αποτελούν βασικές αρχές. Ο ηγέτης δίνει το παράδειγμα εφαρμόζοντας πρώτος τους κανόνες που θεσπίζει.
Λογοδοσία
Οι μεγάλοι ηγέτες αποδέχονται τη λογοδοσία και τη διαφάνεια, αναλαμβάνοντας πλήρως την ευθύνη των πράξεών τους, θετικών και αρνητικών.
Αναλαμβάνουν τις συνέπειες χωρίς να μεταθέτουν ευθύνες και χωρίς δικαιολογίες, ακόμη και όταν η θέση τους δοκιμάζεται. Με ταπεινότητα δίνουν προτεραιότητα στους άλλους, ζητούν συμβουλές και επιδιώκουν δίκαιες αποφάσεις. Σε περιόδους δυσκολίας εξετάζουν προσεκτικά κάθε υπόθεση και διασφαλίζουν ότι όλοι λογοδοτούν, ακόμη και άλλοι ηγέτες.
Γνωρίζουν ότι κάθε υπόθεση έχει περισσότερες από μία πλευρές και φροντίζουν να ακουστούν όλες οι φωνές. Η αποκλειστική εμπιστοσύνη σε μία εκδοχή γεγονότων μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές συνέπειες για έναν οργανισμό, μια διακονία ή μια επιχείρηση.
Η αλήθεια, όσο δύσκολη κι αν είναι, αποτελεί προϋπόθεση ελευθερίας και επίλυσης. Η δικαιοσύνη φέρνει ισορροπία και ολοκλήρωση σε κάθε υπόθεση. Οι πραγματικοί ηγέτες αναγνωρίζουν ότι τα λάθη αποτελούν ευκαιρίες μάθησης. Ενεργούν άμεσα για να διορθώσουν αδικίες και να αποκαταστήσουν τις σχέσεις. Στην καρδιά της ηγεσίας βρίσκεται η αρχή: να συμπεριφέρεσαι στους άλλους όπως θα ήθελες να σου συμπεριφέρονται.
Αρνητικές συμπεριφορές
Οι συνετοί ηγέτες εντοπίζουν ψεύδη, χειραγώγηση και ελεγκτικές συμπεριφορές. Απορρίπτουν λόγο και πράξεις που προκαλούν δυσφορία ή φόβο μέσα από κατάχρηση εξουσίας.
Σε πολλές περιπτώσεις η εικόνα στην επιφάνεια δείχνει ομαλή, ενώ στο εσωτερικό μέλη της ομάδας βιώνουν πίεση και σιωπηλή δυσφορία, παραμένοντας από αφοσίωση στο όραμα. Οι πραγματικά μεγάλοι ηγέτες δίνουν προτεραιότητα στην ευημερία της ομάδας, ενισχύουν τη δικαιοσύνη και τον σεβασμό και καλλιεργούν περιβάλλον ειλικρίνειας και ουσιαστικής ενότητας όπου κάθε άνθρωπος αισθάνεται ότι ακούγεται και εκτιμάται.
Αποτροπή επικίνδυνων εξελίξεων
Η άμεση αντιμετώπιση λανθασμένων συμπεριφορών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την οικοδόμηση μιας υγιούς και επιτυχημένης ομάδας.
Η απόκρυψη της αλήθειας με την απομάκρυνση του μέλους που ένιωσε δυσφορία οδηγεί έναν οργανισμό σε επικίνδυνη πορεία. Τέτοιες συμπεριφορές χρειάζονται αντιμετώπιση. Οι ηγέτες οφείλουν να παραμένουν σε εγρήγορση, καθώς η επιφανειακή εικόνα συχνά διαφέρει από την πραγματικότητα.
Η επένδυση σε υγιείς σχέσεις αποτελεί βασική ευθύνη. Η επικοινωνία με την ομάδα, η προσεκτική ακρόαση και οι ουσιαστικές ερωτήσεις βοηθούν στην αποτροπή καταστάσεων που μπορούν να οδηγήσουν σε οδυνηρά αποτελέσματα για έναν οργανισμό, μια διακονία ή μια επιχείρηση.
Ένας ηγέτης χωρίς λογοδοσία ή με λογοδοσία που βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση μοιάζει με χώρα χωρίς προστασία συνόρων. Σε μια τέτοια κατάσταση η είσοδος και η έξοδος γίνονται ανεξέλεγκτα και όσοι βρίσκονται υπό την ευθύνη του μένουν εκτεθειμένοι και ανασφαλείς.
Οι αποτελεσματικοί ηγέτες έχουν πάντοτε κάποιον απέναντι στον οποίο λογοδοτούν. Έναν άνθρωπο που τους ενθαρρύνει όταν προχωρούν σωστά και τους διορθώνει όταν κάνουν λάθος. Η λογοδοσία αποτελεί βασικό στοιχείο εξέλιξης και εμπιστοσύνης. Αξίζει να την αποδέχεται κανείς.
