Συμφωνία Αυστραλίας-Βανουάτου κατά ξένων βάσεων

Στην Καμπέρα, οι πρωθυπουργοί της Αυστραλίας και του Βανουάτου προχώρησαν στην υπογραφή μιας ιστορικής συμφωνίας, η οποία θέτει σαφή όρια στην παρουσία ξένων στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή του Ειρηνικού. Η συμφωνία, που φέρει την ονομασία "Νακαμάλ", υπογράφηκε από τον Άντονι Αλμπανέζι και τον Τζόθαμ Νάπατ, και απαγορεύει ρητά την εγκατάσταση οποιασδήποτε ξένης στρατιωτικής βάσης στο αρχιπέλαγος του Βανουάτου, το οποίο αποτελεί πεδίο αντιπαλότητας μεταξύ της Κίνας και των συμμάχων των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η συμφωνία αυτή δεν περιορίζεται μόνο σε απαγορεύσεις, αλλά περιλαμβάνει και δεσμεύσεις για αυξημένη οικονομική βοήθεια από την Αυστραλία προς το Βανουάτου. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Κίνα αποτελεί τον κύριο εξωτερικό πιστωτή του νησιωτικού κράτους, γεγονός που καθιστά την κίνηση αυτή ιδιαίτερα σημαντική για την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή. Ο Αλμπανέζι, σε δηλώσεις του προς τους δημοσιογράφους, τόνισε ότι η συμφωνία παρέχει στην Αυστραλία τη βεβαιότητα ότι δεν θα υπάρξει ξένη στρατιωτική βάση στο Βανουάτου, ενώ ο Νάπατ υπογράμμισε ότι πρόκειται για μια ισορροπημένη συμφωνία που προστατεύει τη συλλογική και ατομική ασφάλεια, καθώς και την κυριαρχία της χώρας του.

Το Βανουάτου βρίσκεται στο επίκεντρο της στρατηγικής αντιπαλότητας μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ στον Νότιο Ειρηνικό. Το κινεζικό Πολεμικό Ναυτικό έχει πραγματοποιήσει πολλούς ενδιάμεσους σταθμούς στο νησιωτικό κράτος, ενώ το Πεκίνο έχει χρηματοδοτήσει την επέκταση προβλήτας στο Λουγκανβίλ, περιοχή που παλαιότερα φιλοξενούσε τη μεγαλύτερη στρατιωτική βάση των ΗΠΑ στην περιοχή. Αυτές οι κινήσεις έχουν τροφοδοτήσει τις ανησυχίες της Καμπέρας και της Ουάσινγκτον σχετικά με τις προθέσεις της Κίνας να δημιουργήσει ναυτική βάση στο Βανουάτου, αν και τόσο η Κίνα όσο και το Βανουάτου έχουν δηλώσει ότι η προβλήτα προορίζεται για χρήση από κρουαζιερόπλοια.

Η αντίδραση του Πεκίνου δεν άργησε να έρθει. Ο εκπρόσωπος της κινεζικής διπλωματίας, Γκούο Ζιακούν, δήλωσε ότι ελπίζει πως οι εν λόγω χώρες θα έχουν με τα νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού μια συνεργασία που συμβάλλει πραγματικά στην ανάπτυξη και τη σταθερότητα της περιοχής. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι δεν πρέπει να θέτουν στο στόχαστρο τρίτους και δεν πρέπει να εκμεταλλεύονται το γεγονός αυτό για να επιδοθούν σε γεωπολιτικά παιχνίδια.

Ο Νάπατ, σε συνέντευξη Τύπου μετά την υπογραφή της συμφωνίας, αποκάλυψε ότι το κοινοβούλιο του Βανουάτου έχει ήδη εγκρίνει νόμο που απαγορεύει την στρατιωτικοποίηση κρίσιμων υποδομών. Το κείμενο της συμφωνίας, το οποίο είδε το Γαλλικό Πρακτορείο, προβλέπει ρητά ότι "προκειμένου να ενισχυθεί η συλλογική ασφάλεια και η κυριαρχία του Ειρηνικού, το Βανουάτου δεν θα επιτρέψει το έδαφός του να χρησιμοποιηθεί για μία ξένη στρατιωτική βάση ή υποδομή". Επιπλέον, η συμφωνία αναγνωρίζει την Αυστραλία ως "τον κύριο και ιστορικό εταίρο του Βανουάτου στο πεδίο της διατήρησης της τάξης".

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Κίνα είχε σφυρηλατήσει σχέσεις με το Βανουάτου στον τομέα της ασφάλειας το 2023, προσφέροντας υλικό, όπως μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα (drones), περιπολικά σκάφη και οχήματα, στην αστυνομία του νησιωτικού κράτους. Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια, το Πεκίνο έχει κατασκευάσει δρόμους, διοικητικά κτίρια και ένα νέο προεδρικό μέγαρο στο Βανουάτου. Από την πλευρά της, η Αυστραλία προσπαθεί να ενισχύσει τις σχέσεις της με τις χώρες του Νότιου Ειρηνικού, συνάπτοντας συμφωνίες με νησιωτικά κράτη που κατέχουν στρατηγική θέση, προσφέροντας σημαντική οικονομική υποστήριξη στο Τουβαλού, στο Ναούρου και στην Παπούα-Νέα Γουινέα, ως απάντηση στις κινεζικές προσφορές.