Συμφωνία ΕΕ για νέο κανονισμό επιστροφών μεταναστών

Σε μια κρίσιμη πολιτική συμφωνία κατέληξαν το βράδυ της Δευτέρας το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναφορικά με τον νέο κανονισμό που διέπει τις επιστροφές μεταναστών χωρίς δικαίωμα νόμιμης παραμονής. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια σημαντική τομή στη μεταναστευτική πολιτική της Ένωσης, καθώς ανοίγει τον δρόμο για τη δημιουργία ειδικών κόμβων επιστροφής σε χώρες εκτός των συνόρων της ΕΕ.

Επιτάχυνση διαδικασιών και νέες υποχρεώσεις

Σύμφωνα με ανακοίνωση της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, η οποία είχε τον συντονισμό των διαπραγματεύσεων, η συμφωνία αποσκοπεί στην επιτάχυνση των διαδικασιών επιστροφής και στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του ευρωπαϊκού συστήματος. Ο Νικόλαος Ιωαννίδης, Υφυπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, τόνισε ότι η σημερινή συμφωνία ενισχύει την αξιοπιστία της μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ και συμπληρώνει το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, με πλήρη σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ο νέος κανονισμός εισάγει αυστηρότερες υποχρεώσεις για τα πρόσωπα που λαμβάνουν απόφαση επιστροφής. Συγκεκριμένα, προβλέπεται η υποχρέωση συνεργασίας με τις αρμόδιες εθνικές αρχές και η πλήρης συμμόρφωση με τις διαδικασίες αποχώρησης από το κράτος μέλος στο οποίο διαμένουν. Παράλληλα, θεσπίζεται ένα σαφές νομικό πλαίσιο που επιτρέπει στα κράτη μέλη να δημιουργούν κόμβους επιστροφής σε τρίτες χώρες. Αυτές οι εγκαταστάσεις θα μπορούν να λειτουργούν είτε ως τελικοί προορισμοί για τους επιστρέφοντες είτε ως ενδιάμεσα κέντρα μεταφοράς, διευκολύνοντας τις διαδικασίες προς τις χώρες καταγωγής ή άλλες τρίτες χώρες, πάντα με πρόνοιες για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Η Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής

Η συμφωνία διατηρεί, προς το παρόν, σε προαιρετική βάση την αμοιβαία αναγνώριση αποφάσεων επιστροφής μεταξύ των κρατών μελών, με ρητή πρόβλεψη για επανεξέταση του ζητήματος μετά την έναρξη εφαρμογής του νέου πλαισίου. Ένα από τα πιο καινοτόμα στοιχεία του κανονισμού είναι η εισαγωγή της Ευρωπαϊκής Εντολής Επιστροφής (European Return Order - ERO). Πρόκειται για ένα ενιαίο έγγραφο στο οποίο θα καταχωρίζονται τα βασικά στοιχεία κάθε απόφασης επιστροφής, με στόχο τη διευκόλυνση της ανταλλαγής πληροφοριών και την ταχύτερη αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων που έχουν εκδοθεί από άλλα κράτη μέλη. Ο κανονισμός περιλαμβάνει επίσης ειδικές διατάξεις για περιπτώσεις ατόμων που θεωρείται ότι συνιστούν κίνδυνο για τη δημόσια τάξη ή την ασφάλεια.

Η πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε θα πρέπει πλέον να εγκριθεί επισήμως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, προτού ο κανονισμός τεθεί σε ισχύ. Οι νέοι κανόνες εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο του Συμφώνου της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο αρχίζει να εφαρμόζεται από τις 12 Ιουνίου 2026, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.