Συνταγματική Αναθεώρηση: Η ΝΔ προτείνει προληπτικό έλεγχο νόμων από το ΑΕΔ

Σημαντική θεσμική παρέμβαση στον έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων προωθεί η Νέα Δημοκρατία, στο πλαίσιο της Συνταγματικής Αναθεώρησης, προτείνοντας τη θεσμοθέτηση προληπτικού ελέγχου ψηφισμένων νομοσχεδίων από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.

Η πρόταση συνδέεται με την αναθεώρηση του άρθρου 100 και αναμένεται να συζητηθεί στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος. Η κυβερνητική επιχειρηματολογία παρουσιάζει τη ρύθμιση ως εργαλείο «καλής νομοθέτησης» και ενίσχυσης της ασφάλειας δικαίου, μέσα από έναν πιο ενιαίο και δεσμευτικό μηχανισμό ελέγχου.

Πίσω από τη θεσμική διατύπωση, όμως, η αλλαγή έχει ιδιαίτερο βάρος. Η κρίση του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου για τη συνταγματικότητα ενός νόμου θα δεσμεύει όλα τα υπόλοιπα δικαστήρια, μεταφέροντας ουσιαστικά το κέντρο βάρους του ελέγχου σε ένα ανώτατο όργανο με αποφασιστικό ρόλο για τη μελλοντική εφαρμογή της νομοθεσίας.

Πώς θα συγκροτείται το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο

Η Νέα Δημοκρατία εισηγείται ανασύνθεση του ΑΕΔ, το οποίο θα αποτελείται από τους προέδρους του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Στη σύνθεσή του θα συμμετέχουν επίσης δύο σύμβουλοι της Επικρατείας και δύο αρεοπαγίτες, οι οποίοι θα ορίζονται με κλήρωση ανά τριετία.

Στο δικαστήριο θα μετέχουν ακόμη δύο καθηγητές νομικών σχολών της χώρας, επίσης με κλήρωση ανά τριετία. Την προεδρία θα αναλαμβάνει ο αρχαιότερος μεταξύ των προέδρων του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Αρείου Πάγου.

Η πρόταση ανοίγει συζήτηση για το πώς θα ελέγχεται η νομοθετική παραγωγή και ποιος θα έχει τον τελικό λόγο όταν τίθεται ζήτημα αντισυνταγματικότητας. Η κυβέρνηση μιλά για ενότητα και ασφάλεια δικαίου, όμως η συγκέντρωση δεσμευτικής κρίσης σε ένα όργανο απαιτεί αυξημένες εγγυήσεις ανεξαρτησίας και θεσμικής ισορροπίας.

Αλλαγές και στα άρθρα 97 και 99

Στη σημερινή συνεδρίαση της Επιτροπής Αναθεώρησης εξετάζονται ακόμη δύο παρεμβάσεις. Η πρώτη αφορά το άρθρο 97, με στόχο την κατάργηση της ειδικής πρόβλεψης για την εκδίκαση πολιτικών εγκλημάτων από μικτά ορκωτά δικαστήρια.

Η δεύτερη αφορά το άρθρο 99 και προβλέπει την κατάργηση του Δικαστηρίου Αγωγών Κακοδικίας, με μεταφορά των αρμοδιοτήτων του στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο. Έτσι, το ΑΕΔ αναμένεται να αποκτήσει ακόμη πιο ενισχυμένο ρόλο στο δικαστικό σύστημα, σε μια αναθεώρηση που δεν περιορίζεται σε τεχνικές αλλαγές, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της θεσμικής ισορροπίας ανάμεσα στη νομοθετική και τη δικαστική εξουσία.