Συντάξεις δύο ταχυτήτων: 454 ευρώ χάσμα μεταξύ Δημοσίου και νέων συντάξεων ΕΦΚΑ

Μεγάλες ανισότητες εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν το συνταξιοδοτικό τοπίο, με τις συντάξεις του Δημοσίου να παραμένουν αισθητά υψηλότερες από τις νέες συντάξεις που απονέμει ο ΕΦΚΑ, την ώρα που η πλειονότητα των συνταξιούχων εξακολουθεί να κινείται κάτω από το όριο των 1.000 ευρώ τον μήνα.

Τα τελευταία στοιχεία της Μηνιαίας Έκθεσης ΕΣΕΠΣ «Ήλιος» για τον Αύγουστο αποτυπώνουν ένα σύστημα πολλών ταχυτήτων. Η μέση κύρια σύνταξη διαμορφώνεται στα 867,71 ευρώ, η μέση επικουρική στα 196 ευρώ, ενώ το μέσο μέρισμα περιορίζεται στα 116 ευρώ.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η απόσταση στις νέες απονομές. Οι νέες συντάξεις του ΕΦΚΑ διαμορφώνονται κατά μέσο όρο στα 775 ευρώ, ενώ η μέση σύνταξη στο Δημόσιο φθάνει τα 1.229 ευρώ. Η διαφορά αγγίζει έτσι τα 454 ευρώ τον μήνα.

Η απόκλιση αυτή συνδέεται και με τις διαφορετικές διαδρομές απασχόλησης και ασφάλισης. Στο Δημόσιο, οι μισθολογικές αποδοχές παρουσιάζουν μεγαλύτερη σταθερότητα και επηρεάζονται από ωριμάνσεις και μισθολογικά κλιμάκια. Αντίθετα, στον ιδιωτικό τομέα, οι χαμηλότεροι μισθοί, τα διαστήματα ανεργίας και οι διακοπές στην ασφάλιση πιέζουν προς τα κάτω το τελικό ποσό της σύνταξης.

Σχεδόν έξι στους δέκα κάτω από 1.000 ευρώ

Η συνολική εικόνα παραμένει ιδιαίτερα πιεστική για μεγάλο μέρος των συνταξιούχων. Μόλις το 42,74% των κύριων συντάξεων γήρατος ξεπερνά τα 1.000 ευρώ μεικτά, γεγονός που σημαίνει ότι σχεδόν έξι στις δέκα συντάξεις βρίσκονται κάτω από αυτό το επίπεδο.

Συγκεκριμένα, 208.293 συνταξιούχοι λαμβάνουν έως 500 ευρώ μεικτά, ενώ συνολικά 899.268 κινούνται κάτω από το όριο των 1.000 ευρώ.

Στο χαμηλότερο τμήμα της κλίμακας βρίσκονται 21.020 πολίτες που λαμβάνουν σύνταξη έως 100 ευρώ. Στην άλλη άκρη, 3.726 δικαιούχοι εισπράττουν ποσά άνω των 4.000 ευρώ.

Ενδεικτική της πολυπλοκότητας του συστήματος είναι και η καταγραφή τριών περιπτώσεων συνταξιούχων που λαμβάνουν συνολικά έως και δέκα συντάξεις, εφόσον συνυπολογιστούν κύριες, επικουρικές και μερίσματα.

Μέσα στον Αύγουστο εκδόθηκαν 28.357 νέες συντάξεις, αριθμός χαμηλότερος από τον συνήθη μηνιαίο μέσο όρο λόγω της θερινής περιόδου. Η συνολική δαπάνη για τις νέες απονομές ανήλθε περίπου στα 15,77 εκατ. ευρώ.

Τα 400 ευρώ του Νοεμβρίου και οι αυξήσεις από το 2027

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον χαμηλών συνταξιοδοτικών εισοδημάτων έρχονται οι παρεμβάσεις που έχουν προγραμματιστεί για το τέλος του 2026 και τις αρχές του 2027.

Στις 30 Νοεμβρίου προβλέπεται να καταβληθεί η ετήσια οικονομική ενίσχυση των 400 ευρώ, η οποία διευρύνεται στο σύνολο των συνταξιούχων άνω των 65 ετών. Εκτιμάται ότι το ποσό θα πιστωθεί σε περίπου 2,2 εκατομμύρια δικαιούχους.

Η ενίσχυση θα χορηγείται επίσης σε συνταξιούχους άνω των 60 ετών που λαμβάνουν αποκλειστικά σύνταξη λόγω θανάτου, σε άτομα με αναπηρία ανεξαρτήτως ηλικίας και σε ανασφάλιστους υπερήλικες.

Το συνολικό ετήσιο δημοσιονομικό κόστος της συγκεκριμένης παρέμβασης υπολογίζεται στα 879 εκατ. ευρώ.

Η δεύτερη σημαντική αλλαγή τίθεται σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027. Οι συντάξεις θα αυξηθούν βάσει του μηχανισμού που συνδέει την αναπροσαρμογή με τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη της οικονομίας.

Η κρίσιμη διαφοροποίηση είναι ότι η αύξηση δεν θα συμψηφίζεται πλέον με την προσωπική διαφορά. Αυτό σημαίνει ότι συνταξιούχοι που μέχρι σήμερα έβλεπαν τις αυξήσεις να εξανεμίζονται λογιστικά θα μπορούν να δουν πραγματική ενίσχυση στο ποσό που καταβάλλεται.

Με βάση τις εκτιμήσεις που είχαν ενσωματωθεί στην ετήσια έκθεση προόδου του Μεσοπρόθεσμου τον Απρίλιο, η αύξηση για το 2027 υπολογίζεται περίπου στο 2,6%, με δημοσιονομικό κόστος περίπου 750 εκατ. ευρώ.

Το τελικό ποσοστό θα καθοριστεί με τις μακροοικονομικές προβλέψεις του Προϋπολογισμού που θα κατατεθεί τον Νοέμβριο.

Οι αυξήσεις χωρίς συμψηφισμό με την προσωπική διαφορά προβλέπεται να συνεχιστούν και τα επόμενα χρόνια. Το πρόσθετο ετήσιο δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται ότι θα είναι περίπου 2,7 δισ. ευρώ υψηλότερο το 2030 σε σχέση με το 2026.

Για έναν συνταξιούχο με φορολογητέο εισόδημα 10.000 ευρώ και καθαρό μηνιαίο εισόδημα 823 ευρώ, η ετήσια αύξηση που συνδέεται με ΑΕΠ και πληθωρισμό υπολογίζεται σε 208 ευρώ καθαρά. Μαζί με την ενίσχυση των 400 ευρώ, το συνολικό όφελος φθάνει τα 608 ευρώ ετησίως.

Αντίστοιχα, για συνταξιούχο με φορολογητέο εισόδημα 24.000 ευρώ και καθαρό μηνιαίο εισόδημα 1.716 ευρώ, η ετήσια αύξηση εκτιμάται στα 449 ευρώ. Με την προσθήκη των 400 ευρώ, το συνολικό ετήσιο όφελος ανέρχεται στα 849 ευρώ.

Η συνολική εικόνα, πάντως, παραμένει αντιφατική. Από τη μία πλευρά, οι νέες ενισχύσεις και η άρση του συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς δημιουργούν πραγματικές αυξήσεις για σημαντικό αριθμό συνταξιούχων. Από την άλλη, τα ίδια τα στοιχεία δείχνουν ότι εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες εξακολουθούν να ζουν με συντάξεις κάτω από τα 1.000 ευρώ και ότι η απόσταση ανάμεσα σε διαφορετικές κατηγορίες ασφαλισμένων παραμένει μεγάλη.