Η μετάβαση από την εργασία στη συνταξιοδότηση λαμβάνει πλέον χαρακτηριστικά μαζικής εξόδου. Την τελευταία πενταετία υποβλήθηκαν συνολικά 1.036.683 αιτήσεις, σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης «ΑΤΛΑΣ», αριθμός που αποτυπώνει το εύρος μιας τάσης η οποία δεν αφορά μεμονωμένα έτη, αλλά εξελίσσεται σε σταθερό μοτίβο για την αγορά εργασίας και το ασφαλιστικό σύστημα.
Το 2025 αποτέλεσε το πιο χαρακτηριστικό σημείο κορύφωσης αυτής της διαδρομής, καθώς οι νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης ανήλθαν σε 225.803, σημειώνοντας ιστορικό υψηλό. Το μέγεθος αυτό ξεπέρασε το προηγούμενο ρεκόρ του 2021, όταν είχαν καταγραφεί 212.151 αιτήσεις, αυξάνοντας περαιτέρω τις πιέσεις προς τον e-ΕΦΚΑ ως προς την επεξεργασία φακέλων και την απονομή νέων συντάξεων. Όσο εντείνεται η εισροή αιτήσεων, τόσο ενισχύεται η ανάγκη για ταχύτητα, επάρκεια ανθρώπινου δυναμικού και αποτελεσματικές διαδικασίες, ώστε να αποφεύγονται νέες καθυστερήσεις.
Η κατανομή των αιτήσεων εντός του έτους δείχνει ότι η «αιχμή» δεν είναι τυχαία. Ο Σεπτέμβριος αναδείχθηκε ως ο μήνας με τον μεγαλύτερο αριθμό αιτήσεων, κυρίως λόγω αποχωρήσεων στον χώρο της εκπαίδευσης, καταγράφοντας μηνιαίο ρεκόρ 20.552 αιτήσεων. Υψηλή κινητικότητα παρατηρήθηκε και τον Οκτώβριο με 18.135 αιτήσεις, ενώ ανάμεσα στους μήνες με αυξημένη ένταση συγκαταλέγονται επίσης ο Ιούλιος και ο Ιανουάριος, επιλογές που συχνά συνδέονται με τον τρόπο υπολογισμού αποδοχών και επιμέρους παροχών για μισθωτούς.
Οι γενιές που ωριμάζουν και τα όρια ηλικίας
Οι προβλέψεις για την επόμενη τριετία δεν δείχνουν σημάδια αποκλιμάκωσης. Αντιθέτως, εκτιμάται ότι η αυξητική τάση θα συνεχιστεί, καθώς ωριμάζουν συνταξιοδοτικά δικαιώματα ασφαλισμένων που γεννήθηκαν την περίοδο 1955-1965. Πρόκειται για γενιές με μακρά ασφαλιστική πορεία, οι οποίες σταδιακά περνούν στο στάδιο θεμελίωσης ή κατοχύρωσης δικαιώματος, διευρύνοντας τη «δεξαμενή» των δυνητικών συνταξιούχων. Παράλληλα, στο παρασκήνιο λειτουργεί και η θεσμοθετημένη δυνατότητα επαναξιολόγησης των ορίων ηλικίας ανά τριετία, παράγοντας που ωθεί ορισμένους ασφαλισμένους να επισπεύδουν την αποχώρηση όταν έχουν τη δυνατότητα, ώστε να «κλειδώσουν» το ισχύον καθεστώς. Πάντως, σύμφωνα με τις επίσημες κυβερνητικές τοποθετήσεις, αλλαγές στα όρια συνταξιοδότησης δεν αναμένεται να τεθούν πριν από το 2030.
Εργασία μετά τη σύνταξη και οικονομική ισορροπία
Την ίδια στιγμή, σημαντική μεταβολή καταγράφεται και στο προφίλ των συνταξιούχων, καθώς αυξάνεται ο αριθμός όσων συνεχίζουν να εργάζονται μετά τη συνταξιοδότηση. Οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι υπολογίζονται πλέον σε περίπου 260.000 άτομα, δηλαδή πάνω από το 10% του συνολικού πληθυσμού των συνταξιούχων, όταν πριν από λίγα χρόνια δηλωμένη απασχόληση εμφάνιζαν περίπου 30.000. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου: η περικοπή της σύνταξης αντικαταστάθηκε από ειδική εισφορά 10% επί του μηνιαίου μισθού, παρέχοντας κίνητρο για δήλωση εργασίας και διαμορφώνοντας ένα πιο «ουδέτερο» οικονομικά περιβάλλον για όσους επιλέγουν να παραμείνουν ενεργοί. Παράλληλα, οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι διατηρούν τόσο τη σύνταξή τους όσο και τον μισθό τους, ενώ στο μέλλον μπορούν να λάβουν προσαύξηση της σύνταξης, ανάλογα με τα πρόσθετα έτη εργασίας και τις αποδοχές.
Σε επίπεδο οικονομικών του φορέα, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι ο e-ΕΦΚΑ αναμένεται να παραμείνει πλεονασματικός και το 2026, παρά την αύξηση των δαπανών. Οι συνολικές δαπάνες εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 31,12 δισ. ευρώ, ενώ τα έσοδα προβλέπεται να ανέλθουν στα 36,86 δισ. ευρώ, διαμορφώνοντας πλεόνασμα περίπου 1,04 δισ. ευρώ. Η άνοδος των δαπανών αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στις αυξήσεις των κύριων συντάξεων και στον υψηλό ρυθμό απονομής νέων συντάξεων, που συνδέεται άμεσα με τον αυξημένο αριθμό αιτήσεων.
Η συνολική εικόνα είναι σύνθετη: αφενός, η μαζική έξοδος προς τη σύνταξη εντείνει τις πιέσεις στη διοικητική λειτουργία του συστήματος και αυξάνει τις υποχρεώσεις πληρωμών· αφετέρου, η διεύρυνση της απασχόλησης συνταξιούχων και η πορεία των εσόδων συνθέτουν μια εύθραυστη δημοσιονομική ισορροπία. Το κρίσιμο ερώτημα για τα επόμενα χρόνια είναι αν ο ΕΦΚΑ θα καταφέρει να διατηρήσει υψηλές ταχύτητες στην απονομή συντάξεων και ταυτόχρονα να ανταποκριθεί σε ένα κύμα αιτήσεων που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
