Συρία: Αναζητεί συμμάχους απέναντι στο Ισραήλ, δοκιμάζει τα όρια της Μέκκας

Την πιθανή ένταξή της στη Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας εξετάζει η Συρία, επιδιώκοντας στενότερη συνεργασία ασφαλείας με τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν. Τις διαβουλεύσεις γνωστοποίησε ο Σύρος υπουργός Εξωτερικών, Άσαντ αλ-Σαϊμπάνι, μιλώντας στο συνέδριο Διαλόγου της Μανάμα, στο Μπαχρέιν.

Ο επικεφαλής της συριακής διπλωματίας ανέφερε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για την αξιολόγηση της συμμετοχής της Δαμασκού στο αμυντικό σχήμα. Παρουσίασε τη Συρία ως οργανικό μέρος της περιφερειακής ασφάλειας και δήλωσε ότι η χώρα του υποστηρίζει πρωτοβουλίες που υπηρετούν τη σταθερότητα.

Σύμφωνα με τον αλ-Σαϊμπάνι, η ανάγκη συγκρότησης κοινών συστημάτων αποτροπής και άμυνας είναι ιδιαίτερα αυξημένη στη σημερινή Μέση Ανατολή. Η τοποθέτησή του καταγράφει πρόθεση διερεύνησης της ένταξης, χωρίς να αποτελεί ανακοίνωση οριστικής απόφασης ή ολοκληρωμένης συμφωνίας.

Το σύμφωνο, που υπογράφηκε στις 7 Αυγούστου, στηρίζεται στην αρχή ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός συμμετέχοντος κράτους αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων. Η πρόβλεψη συλλογικής άμυνας έχει οδηγήσει σε συγκρίσεις με τη λειτουργία του ΝΑΤΟ.

Από τη Μανάμα, ο Σύρος υπουργός εξέφρασε επίσης στήριξη στη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης και στην αποκατάσταση της κυριαρχίας της. Παράλληλα, κάλεσε σε σεβασμό της ενότητας και της κυριαρχίας των κρατών της περιοχής.

Διερευνητικές επαφές υπό την πίεση της περιφερειακής έντασης

Παρά το ενδιαφέρον της συριακής κυβέρνησης, οι συνομιλίες παραμένουν προκαταρκτικές. Ο πολιτικός αναλυτής και ανώτερος σύμβουλος του Syria Report, Samy Akil, εκτιμά ότι η άμεση ανάδειξη της Συρίας σε τέταρτο μέλος του συμφώνου δεν αποτελεί πιθανή εξέλιξη.

Κατά την ανάλυσή του, η Δαμασκός δοκιμάζει τις δυνατότητες μιας τέτοιας προσέγγισης και στέλνει στρατηγικά μηνύματα. Η τελική έκβαση θα εξαρτηθεί από τους συγκεκριμένους όρους συμμετοχής και τις δεσμεύσεις που θα μπορούσε να αναλάβει κάθε πλευρά.

Ο Akil συνδέει τη χρονική συγκυρία των δηλώσεων με τον κίνδυνο νέας περιφερειακής κλιμάκωσης. Θεωρεί ότι η συριακή ηγεσία επιχειρεί να διαμορφώσει ισορροπίες και να ενισχύσει τη θέση της απέναντι σε ενδεχόμενες εξελίξεις.

Οι επαφές πραγματοποιούνται ενώ εντείνονται οι επιθέσεις των Χούθι εναντίον σαουδαραβικών υποδομών. Το Ριάντ αναζητεί στήριξη από τους εταίρους του, φέρνοντας στο προσκήνιο τις στρατιωτικές προβλέψεις της συμφωνίας.

Τουρκία και Πακιστάν έχουν εκφράσει υποστήριξη προς τη Σαουδική Αραβία. Ωστόσο, η πολιτική και στρατιωτική συνδρομή δεν έχει αποσαφηνιστεί σε όλες τις επιχειρησιακές της διαστάσεις, ενώ η τουρκική πλευρά έχει αποκλείσει την αποστολή στρατευμάτων για μάχες στην Υεμένη.

Η Σαουδική Αραβία αποτελεί σημαντικό εταίρο της νέας συριακής κυβέρνησης, μετά την ανατροπή του Μπασάρ αλ-Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024. Ο Σύρος πρόεδρος Άχμεντ αλ-Σαράα, γνωστός παλαιότερα ως Αλ Τζολάνι, επισκέφθηκε το Ριάντ στις 6 Οκτωβρίου και συναντήθηκε με τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.

Μετά την επίσκεψη, η Δαμασκός απέρριψε τις αναφορές ότι η σαουδαραβική πλευρά είχε ζητήσει ανάπτυξη Σύρων στρατιωτών για εμπλοκή στη σύγκρουση με τους Χούθι. Ο σύμβουλος Τύπου του Σύρου προέδρου, Ahmad Zaidan, χαρακτήρισε τις σχετικές πληροφορίες ψευδείς και αβάσιμες.

Αντίστοιχα, το συριακό υπουργείο Εξωτερικών υπογράμμισε ότι η περιφερειακή πολιτική της χώρας προσανατολίζεται στη σταθερότητα, στην ειρήνη και στη συνεργασία, απορρίπτοντας την προοπτική ανοίγματος νέων πολεμικών μετώπων.

Ο Akil εκτιμά ότι ενδεχόμενη συριακή συνεισφορά θα μπορούσε να λάβει τη μορφή περιορισμένης υλικοτεχνικής υποστήριξης. Παραπέμπει στη συμμετοχή της Συρίας στην Επιχείρηση «Καταιγίδα της Ερήμου», θεωρώντας πιθανότερο έναν υποστηρικτικό ρόλο από την ανάληψη αποστολών πρώτης γραμμής.

Το ισραηλινό μέτωπο και τα όρια μιας διευρυμένης συμμαχίας

Στην παρέμβασή του, ο αλ-Σαϊμπάνι κατηγόρησε το Ισραήλ ότι έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από 1.000 επιθέσεις σε συριακό έδαφος σε λιγότερο από δύο χρόνια. Συνέδεσε τις επιχειρήσεις αυτές με τις δυσκολίες αποκατάστασης του κρατικού ελέγχου και προστασίας της συριακής κυριαρχίας.

Υποστήριξε ότι οι διεθνείς απαιτήσεις για αποτελεσματικό έλεγχο των συνόρων και αποκλειστική υπαγωγή των όπλων στο κράτος υπονομεύονται από τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις. Επανέλαβε επίσης το αίτημα αποχώρησης των ισραηλινών δυνάμεων στις θέσεις που κατείχαν πριν από τις 8 Δεκεμβρίου 2024 και εφαρμογής της συμφωνίας αποδέσμευσης του 1974.

Σύμφωνα με τις αναλυτικές εκτιμήσεις, η διερεύνηση της ένταξης στο σύμφωνο συνδέεται και με την προσπάθεια της Δαμασκού να αποκτήσει ισχυρότερα διαπραγματευτικά ερείσματα απέναντι στο Ισραήλ. Η παρουσία ισραηλινών δυνάμεων στη νότια Συρία προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στην αναζήτηση περιφερειακών εγγυήσεων ασφαλείας.

Η πιθανή συμμετοχή θα μπορούσε να επιτρέψει στη Συρία να επικαλεστεί τις προβλέψεις συλλογικής άμυνας σε περίπτωση επίθεσης, ανάλογα με τους τελικούς όρους ένταξης. Το εύρος των υποχρεώσεων των υπόλοιπων μελών παραμένει κρίσιμο και αδιευκρίνιστο ζήτημα.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προσδώσει στο σύμφωνο εντονότερη αντιπαράθεση με το Ισραήλ. Η εκτίμηση ότι αυτό θα εξυπηρετούσε τουρκικές επιδιώξεις αποτελεί πολιτική ανάλυση, ενώ παραμένει αβέβαιο εάν η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν θα αποδέχονταν αντίστοιχες δεσμεύσεις.