Συρία και Λίβανος: Νέες ισορροπίες

Ο υπουργός Εξωτερικών της Συρίας, Άσαντ αλ Σαϊμπάνι, πραγματοποιεί σήμερα επίσκεψη στη Βηρυτό, όπου έχει προγραμματισμένες συναντήσεις με κορυφαίους αξιωματούχους του Λιβάνου. Η ατζέντα περιλαμβάνει συνομιλίες με τον πρόεδρο του κοινοβουλίου, Ναμπίχ Μπέρι, ο οποίος θεωρείται στενός σύμμαχος της Χεζμπολάχ. Πρόκειται για μια κρίσιμη διπλωματική κίνηση, καθώς η Δαμασκός επιδιώκει να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της στην περιοχή, εν μέσω αυξημένων πιέσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η επίσκεψη αυτή έρχεται σε μια περίοδο όπου η συριακή κυβέρνηση διαμηνύει ότι δεν επιθυμεί να εμπλακεί στρατιωτικά στο Λίβανο, παρά τις αμερικανικές προτροπές για ανάληψη δράσης κατά της Χεζμπολάχ. Η στάση αυτή αποτυπώνει την προσπάθεια της Δαμασκού να ισορροπήσει ανάμεσα στις διεθνείς απαιτήσεις και την εσωτερική σταθερότητα, μετά από 14 χρόνια καταστροφικού εμφυλίου πολέμου.

Το ζήτημα της Χεζμπολάχ βρέθηκε στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων τον Ιούνιο, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποκάλυψε ότι συνομίλησε με τον Σύρο πρόεδρο Άχμαντ αλ Σάρα. Ο Τραμπ είχε ασκήσει κριτική στο Ισραήλ για τον υψηλό αριθμό απωλειών αμάχων στον Λίβανο, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι η Συρία θα μπορούσε να διαχειριστεί αποτελεσματικότερα τον αφοπλισμό της σιιτικής οργάνωσης. "Πρότεινα στο Ισραήλ να αφήσουν τη Συρία να φροντίσει τη Χεζμπολάχ, διότι, για να είμαι ειλικρινής, πιστεύω ότι κάνουν καλύτερη δουλειά σε αυτό το θέμα", είχε δηλώσει χαρακτηριστικά ο Τραμπ.

Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το Reuters τον Μάρτιο, οι ΗΠΑ είχαν ενθαρρύνει τη Συρία να εξετάσει το ενδεχόμενο αποστολής στρατιωτικών δυνάμεων στον ανατολικό Λίβανο, με στόχο την υποστήριξη της διαδικασίας αφοπλισμού της Χεζμπολάχ. Ωστόσο, η Δαμασκός εμφανίζεται διστακτική, φοβούμενη ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να τη σύρει σε έναν ευρύτερο πόλεμο στη Μέση Ανατολή και να πυροδοτήσει εθνοτικές εντάσεις τόσο στο εσωτερικό της Συρίας όσο και στον γειτονικό Λίβανο.

Ο Σαϊμπάνι, ο οποίος πραγματοποιεί τη δεύτερη επίσκεψή του στον Λίβανο, έγινε δεκτός από τον πρόεδρο της χώρας, Ζοζέφ Αούν. Η πρώτη του επίσκεψη είχε λάβει χώρα τον Οκτώβριο του 2025, σηματοδοτώντας την πρώτη φορά που Σύρος υψηλόβαθμος αξιωματούχος επισκεπτόταν τη χώρα μετά την ανατροπή του Μπασάρ αλ Άσαντ. Τότε, στόχος ήταν να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στις διμερείς σχέσεις. Στο ίδιο πλαίσιο, ο Λιβανέζος πρωθυπουργός Ναουάφ Σαλάμ είχε επισκεφθεί τη Συρία τον Μάιο.

Οι νέες συριακές αρχές διατηρούν εχθρική στάση απέναντι στη Χεζμπολάχ, η οποία υπήρξε σύμμαχος του ανατραπέντος προέδρου Άσαντ. Τους τελευταίους μήνες, έχουν ανακοινώσει τη σύλληψη φερόμενων πυρήνων που συνδέονται με τη σιιτική οργάνωση, η οποία από την πλευρά της αρνείται οποιαδήποτε παρουσία στη Συρία. Από τα τέλη του 2024, οι γραμμές ανεφοδιασμού της Χεζμπολάχ μέσω Συρίας έχουν διακοπεί, ενώ οι συριακές αρχές υποστηρίζουν ότι έχουν αποτρέψει απόπειρες διακίνησης όπλων με προορισμό τον Λίβανο.

Η ιστορία της συριακής παρέμβασης στον Λίβανο είναι μακρά και περίπλοκη. Ο συριακός στρατός είχε εισέλθει στη χώρα το 1976, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου (1975-1990), και διατήρησε τον έλεγχο της πολιτικής ζωής μέχρι την απόσυρσή του το 2005. Η Συρία έχει επίσης κατηγορηθεί για τη δολοφονία Λιβανέζων αξιωματούχων. Σήμερα, οι πρώην αντάρτες και διοικητές της αλ Κάιντα που κυβερνούν τη Συρία, οι οποίοι πολέμησαν για χρόνια εναντίον της Χεζμπολάχ, καλούνται να διαχειριστούν μια λεπτή ισορροπία μεταξύ συμμαχιών και στρατιωτικής δράσης, με στόχο τη διατήρηση της σταθερότητας.

Οποιαδήποτε νέα επέμβαση της Συρίας στον Λίβανο εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την ανάφλεξη εθνοτικών εντάσεων, καθώς και στις δύο χώρες συνυπάρχουν σουνίτες, σιίτες, χριστιανοί και δρούζοι. Η διπλωματική οδός που ακολουθεί ο Σαϊμπάνι φαίνεται να είναι προς το παρόν η προτιμώμενη επιλογή της Δαμασκού, σε μια προσπάθεια να αποφευχθεί μια νέα αποσταθεροποίηση στην ήδη εύθραυστη περιοχή.