Συρία – Ρωσία: Ιστορική συμφωνία για Ταρτούς και Χμάιμιμ – Αλλάζουν ρόλο οι βάσεις

Σε νέα βάση περνούν οι σχέσεις της Συρίας με τη Ρωσία, καθώς η de facto κυβέρνηση στη Δαμασκό ανακοίνωσε ότι κατέληξε σε συμφωνία με τη Μόσχα για το μέλλον των δύο βασικών ρωσικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στη συριακή επικράτεια.

Πρόκειται για τις βάσεις στην Ταρτούς και τη Χμάιμιμ, οι οποίες είχαν καθοριστικό ρόλο στη ρωσική στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή και χρησιμοποιήθηκαν επί χρόνια για τη στήριξη του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ, μέχρι την ανατροπή του στα τέλη του 2024.

Η Ρωσία υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους συμμάχους του Άσαντ κατά τη διάρκεια των 13 ετών του συριακού εμφυλίου πολέμου. Μέσω των συγκεκριμένων στρατιωτικών υποδομών εξασφάλισε κρίσιμη αεροπορική και επιχειρησιακή υποστήριξη στις κυβερνητικές δυνάμεις, συμβάλλοντας αποφασιστικά στη διατήρηση του τότε προέδρου στην εξουσία για μεγάλο μέρος της σύγκρουσης.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του συριακού υπουργείου Εξωτερικών, την οποία μετέδωσε το επίσημο πρακτορείο SANA, οι εγκαταστάσεις στην Ταρτούς και στη Χμάιμιμ πρόκειται να μετατραπούν σε «κέντρα κοινής εκπαίδευσης», στο πλαίσιο νέων ρυθμίσεων που, όπως αναφέρεται, θα εξυπηρετούν τα συμφέροντα και των δύο πλευρών.

Η συμφωνία αποτελεί αποτέλεσμα διαπραγματεύσεων που διήρκεσαν περίπου ενάμιση χρόνο και, σύμφωνα με τη συριακή πλευρά, προβλέπει ότι η διαδικασία της νέας διευθέτησης θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί μέσα σε χρονικό διάστημα που δεν θα ξεπερνά τους τρεις μήνες.

Παράλληλα, πολιτικές εγκαταστάσεις που βρίσκονται εντός ή σε άμεση σύνδεση με τις δύο βάσεις θα περάσουν από τη ρωσική διαχείριση στις συριακές αρχές.

Από τη Μόσχα δεν υπήρξε άμεσος επίσημος σχολιασμός της ανακοίνωσης.

Από στρατιωτικά προκεχωρημένα φυλάκια σε κοινά κέντρα

Η Ταρτούς και η Χμάιμιμ είχαν ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία για τη Ρωσία, καθώς αποτελούσαν τα βασικά στρατιωτικά της προκεχωρημένα σημεία εκτός του χώρου της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.

Οι δύο εγκαταστάσεις παρέμειναν επιχειρησιακές ακόμη και μετά την ανατροπή του Μπασάρ αλ Άσαντ και καθ’ όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων με τη νέα εξουσία στη Δαμασκό.

Η κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ στα τέλη του 2024, μετά την ταχεία προέλαση ένοπλης συμμαχίας ισλαμιστών και τζιχαντιστών, αποτέλεσε σοβαρό πλήγμα για τη ρωσική επιρροή στη Συρία και ευρύτερα στην ανατολική Μεσόγειο.

Από εκείνο το σημείο και μετά, ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιχείρησε να αποκαταστήσει τις σχέσεις της Μόσχας με τις νέες αρχές, προκειμένου να διασφαλιστεί τουλάχιστον μέρος της στρατηγικής ρωσικής παρουσίας στη χώρα.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Συρίας, Άσαντ ας Σιμπάνι, επιθεώρησε τις εγκαταστάσεις και τις υποδομές που περιλαμβάνονται στη νέα συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την, σύμφωνα με το SANA, «ιστορική».

Η συριακή πλευρά παρουσιάζει τη νέα διευθέτηση ως προσπάθεια επανακαθορισμού της σχέσης με τη Ρωσία, με διαφορετικούς όρους από εκείνους που ίσχυαν την περίοδο του καθεστώτος Άσαντ.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η εξέλιξη στο διεθνές αεροδρόμιο της Λαττάκειας, πολιτική εγκατάσταση που βρίσκεται δίπλα στη βάση Χμάιμιμ και η λειτουργία της οποίας επί χρόνια ήταν άμεσα συνδεδεμένη με τη ρωσική στρατιωτική παρουσία.

Ο επικεφαλής της συριακής υπηρεσίας πολιτικής αεροπορίας, Όμαρ αλ Χάσρι, ανακοίνωσε ότι οι συριακές αρχές έχουν πλέον αναλάβει τον έλεγχο του αεροδρομίου.

Όπως δήλωσε, θα αρχίσουν εργασίες αποκατάστασης των εγκαταστάσεων, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη σημαντικό βήμα για την επανένταξη των συριακών αεροδρομίων στο εθνικό σύστημα πολιτικής αεροπορίας.

Η Δαμασκός κρατά ανοικτό τον δίαυλο με τη Μόσχα

Παρά τη βαθιά σχέση της Ρωσίας με το προηγούμενο καθεστώς, η νέα ηγεσία της Συρίας έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι επιθυμεί να διατηρήσει ανοικτό τον δίαυλο συνεργασίας με τη Μόσχα.

Ο πρόεδρος της Συρίας, Άχμαντ ας Σάρα, έχει επισκεφθεί τη ρωσική πρωτεύουσα και έχει συναντηθεί δύο φορές με τον Βλαντίμιρ Πούτιν μετά την ανάληψη της εξουσίας.

Κατά την πρώτη επίσκεψη, τον Ιανουάριο, ο Ρώσος πρόεδρος είχε αναφερθεί θετικά στην πορεία των διμερών σχέσεων και είχε επαινέσει τον Σύρο ομόλογό του για τις προσπάθειες αποκατάστασης της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας.

Η συνεργασία των δύο πλευρών, ωστόσο, παραμένει σύνθετη. Η Δαμασκός έχει ζητήσει επανειλημμένα από τη Μόσχα την έκδοση του Μπασάρ αλ Άσαντ, ο οποίος κατέφυγε στη Ρωσία μαζί με τη σύζυγό του μετά την ανατροπή του.

Το συγκεκριμένο ζήτημα αποτελεί ένα από τα πιο δύσκολα σημεία στις σχέσεις των δύο χωρών, καθώς η Ρωσία φιλοξενεί τον πρώην πρόεδρο, ενώ παράλληλα επιχειρεί να οικοδομήσει νέα στρατηγική σχέση με τη σημερινή εξουσία.

Νωρίτερα μέσα στο έτος, το Κρεμλίνο είχε επίσης αποσύρει τις ρωσικές δυνάμεις που βρίσκονταν στο αεροδρόμιο της Καμισλί, στην ημιαυτόνομη κουρδική περιοχή της βορειοανατολικής Συρίας.

Η εξέλιξη στην Ταρτούς και στη Χμάιμιμ δείχνει ότι η ρωσική παρουσία στη Συρία δεν τερματίζεται πλήρως, αλλά αναδιαμορφώνεται υπό νέες πολιτικές και στρατιωτικές συνθήκες.

Η Μόσχα φαίνεται να διασώζει μέρος της στρατηγικής της παρουσίας στην ανατολική Μεσόγειο, ενώ η νέα ηγεσία στη Δαμασκό επιχειρεί να ανακτήσει τον έλεγχο κρίσιμων υποδομών και ταυτόχρονα να κρατήσει ανοικτή τη συνεργασία με μια δύναμη που μέχρι πρόσφατα αποτελούσε τον βασικό στρατιωτικό προστάτη του ανατραπέντος καθεστώτος Άσαντ.