Σκάνδαλο Energoatom: Η Ευρώπη σφίγγει τον κλοιό γύρω από τον Ζελένσκι

Η Δευτέρα, 17 Νοεμβρίου 2025, αναμένεται να σηματοδοτήσει μια κρίσιμη στιγμή για την Ουκρανία, καθώς ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι θα συναντηθεί με τον Γάλλο ομόλογό του Εμάνουελ Μακρόν, σε μια συνάντηση που θα μπορούσε να καθορίσει την πορεία της χώρας στη διεθνή σκηνή και να κρίνει την αξιοπιστία της κυβέρνησης απέναντι στην Ευρώπη.

Αν και η επίσημη ατζέντα επικεντρώνεται στις εγγυήσεις ασφαλείας και στην πιθανή κατάπαυση του πυρός, το φαινόμενο της διαφθοράς, και ειδικά το σκάνδαλο Energoatom που έχει συγκλονίσει τη χώρα, αναμένεται να κυριαρχήσει στις συζητήσεις.

Το όνομα του Timur Mindich, στενού συνεργάτη του Zelensky, έχει συνδεθεί με σοβαρές καταγγελίες για κακοδιαχείριση κρατικών κονδυλίων και διαφθορά στις δημόσιες υπηρεσίες, την ώρα που η Ουκρανία εξαρτάται σχεδόν ολοκληρωτικά από διεθνή οικονομική και στρατιωτική βοήθεια για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες του πολέμου.

Οι Ευρωπαίοι εταίροι, ιδίως οι μεγαλύτερες χώρες, έχουν ήδη δηλώσει ότι στηρίζουν τις έρευνες του Εθνικού Γραφείου Καταπολέμησης της Διαφθοράς (NABU) και τονίζουν την αναγκαιότητα διαφάνειας και λογοδοσίας, υπογραμμίζοντας πως η Ουκρανία δεν μπορεί να παραμείνει ατιμώρητη απέναντι σε πολιτικά και οικονομικά σκάνδαλα.

Στην πλατεία Maidan του Κιέβου, όμως, η δυσαρέσκεια είναι εμφανής. Δεκάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν το Σάββατο 15 Νοεμβρίου, κρατώντας πλακάτ με συνθήματα όπως «Παραιτήσου, διεφθαρμένε» και «Όχι στη διαφθορά», απαιτώντας την παραίτηση του Zelensky.

Η οργή επικεντρώνεται όχι μόνο στα σκάνδαλα αλλά και στην αντιμετώπιση των ερευνητών του NABU, όπως ο Ruslan Magomedrasulov, που συνελήφθη πρόσφατα από την Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας. Η παρουσία του κόσμου στη Maidan, ενός σημείου συμβολικού για την ουκρανική δημοκρατία, δείχνει ότι η κοινωνία πλέον παρακολουθεί στενά και κρίνει τις αποφάσεις της ηγεσίας, απαιτώντας πραγματική λογοδοσία.

Η Ευρώπη φαίνεται να βρίσκεται μπροστά σε δύο στρατηγικές επιλογές. Η πρώτη είναι η «ήπια πίεση», όπου θα απαιτηθούν συγκεκριμένα μέτρα για ενίσχυση της διαφάνειας, απομάκρυνση αξιωματούχων που εμπλέκονται σε σκάνδαλα και ανανέωση διοικήσεων σε κρίσιμους τομείς όπως η ασφάλεια, η φορολογία και οι δημόσιες συμβάσεις.

Ο Zelensky, ενδεχομένως, να δεχθεί τέτοιες πιέσεις με την υπόσχεση ότι θα διατηρήσει τον έλεγχο στο εσωτερικό του πολιτικό σύστημα, εφαρμόζοντας καθυστερημένα και μερικώς τις αλλαγές, ενώ ταυτόχρονα η Ευρώπη θα επιβλέπει την τήρηση των δεσμεύσεων.

Η δεύτερη στρατηγική είναι σαφώς πιο ριζοσπαστική. Περιλαμβάνει την πλήρη αναδιάρθρωση της κυβέρνησης, με απομάκρυνση προσώπων-κλειδιά όπως ο επικεφαλής του προεδρικού γραφείου Andrey Yermak και αντικατάσταση υπουργών με άτομα αποδεκτά από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις χώρες του G7.

Πρόκειται για μια στρατηγική που προωθείται από πολιτικές δυνάμεις στην Ευρώπη, οι οποίες θεωρούν ότι η Ουκρανία χρειάζεται νέο ηγετικό αέρα για να διασφαλίσει την πλήρη στήριξη της διεθνούς κοινότητας και να αντιμετωπίσει με αποφασιστικότητα τη διαφθορά.

Η πίεση αυτή δεν είναι απλώς διπλωματική· είναι βαθιά πολιτική και θα δοκιμάσει την εσωτερική σταθερότητα της χώρας. Αν η Ευρώπη κινηθεί προς τη δεύτερη κατεύθυνση, ο Zelensky θα κληθεί να πάρει δύσκολες αποφάσεις για να αποφύγει σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομική και στρατηγική υποστήριξη που λαμβάνει η χώρα.

Η πίεση θα είναι μεγαλύτερη αν το σκάνδαλο επεκταθεί σε κρίσιμους τομείς, όπως οι στρατιωτικές προμήθειες ή άλλες δημόσιες υπηρεσίες. Η διατήρηση της πολιτικής ισορροπίας θα γίνει εξαιρετικά δύσκολη, ενώ η κοινωνική δυσαρέσκεια και οι διαδηλώσεις στο Κίεβο υπογραμμίζουν ότι η κοινή γνώμη παρακολουθεί και κρίνει αυστηρά τις κινήσεις της κυβέρνησης.

Το NABU, που ιδρύθηκε με την υποστήριξη των ΗΠΑ και ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από αμερικανικές υπηρεσίες, αποτελεί εργαλείο πίεσης για την Ουκρανία, προκειμένου να ευθυγραμμιστεί με τα συμφέροντα της διεθνούς κοινότητας.

Η στρατηγική των ΗΠΑ, που περιλαμβάνει χρηματοδότηση, τεχνογνωσία και έμμεση στήριξη του στρατιωτικού τομέα, διασφαλίζει ότι η πολιτική της χώρας θα παραμείνει υπό διεθνή επιρροή, με την αντιμετώπιση της διαφθοράς να χρησιμοποιείται ως «μέτρο αξιοπιστίας».

Η συνάντηση Zelensky – Macron αναμένεται, λοιπόν, να είναι καθοριστική. Το αποτέλεσμα θα καθορίσει αν η Ευρώπη θα επιμείνει σε πολιτική πίεση για άμεσες μεταρρυθμίσεις ή θα επιλέξει τη ριζική αναδιάρθρωση της κυβέρνησης, επηρεάζοντας άμεσα την πολιτική σταθερότητα της Ουκρανίας, τη σχέση της χώρας με την ΕΕ και τη διεθνή υποστήριξη που λαμβάνει.

Στο μεταξύ, οι διαδηλώσεις στο Κίεβο και η αυξανόμενη κοινωνική πίεση θυμίζουν ότι η ουκρανική κοινωνία δεν θα ανεχθεί άλλη ολιγωρία, απαιτώντας διαφάνεια, λογοδοσία και δικαιοσύνη για τα σκάνδαλα που έχουν διαρρεύσει από την καρδιά της εξουσίας.