Σκόπια: Η διπλωματική σιωπή της Ελλάδας και η βουλγαρική παρέμβαση
Σκόπια: Περιορισμένη δημοσιότητα έλαβε στα μεγάλα μέσα ενημέρωσης μια εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία: στο προσχέδιο της ετήσιας έκθεσης προόδου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενταξιακή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά σε «μακεδονική γλώσσα» και «μακεδονική εθνική ταυτότητα». Μια αποσιώπηση που δεν οφείλεται σε ελληνική διπλωματική πρωτοβουλία, αλλά σε παρεμβάσεις της Βουλγαρίας.
Η Σόφια, η οποία ουδέποτε αποδέχθηκε τους όρους της Συμφωνίας των Πρεσπών – κυρίως τα σημεία που σχετίζονται με την αναγνώριση «μακεδονικής» ταυτότητας και γλώσσας – διατηρεί σταθερή θέση πως οι Σλαβόφωνοι κάτοικοι της Βόρειας Μακεδονίας είναι στην πραγματικότητα Βούλγαροι. Η βουλγαρική στάση δεν αφορά μόνο ιστορικές διαφορές, αλλά και μια συνεχιζόμενη προσπάθεια διαμόρφωσης του αφηγήματος περί εθνικής τους ταυτότητας στην περιοχή.
Το ζήτημα, ωστόσο, αποκτά και άλλη διάσταση: με τη Συμφωνία των Πρεσπών, δεν παραχωρήθηκαν μόνο πολιτικοί και ιστορικοί όροι σε μια γειτονική χώρα – παραγνωρίστηκαν και οι εθνικές διεκδικήσεις άλλων πλευρών, όπως της Ελλάδας. Σύμφωνα με δηλώσεις του τότε προέδρου της Βόρειας Μακεδονίας Κίρο Γκλιγκόροφ το 1993, στην περιοχή διαμένουν περίπου 100.000 πολίτες ελληνικής καταγωγής – αριθμός που σύμφωνα με εκτιμήσεις ίσως υπερβαίνει τις 200.000. Παρά ταύτα, στη μεταγενέστερη απογραφή του 2002, μόλις 422 πολίτες δήλωσαν ελληνική εθνική καταγωγή, καθώς η επιλογή αυτή απουσίαζε από τα επίσημα έγγραφα.
Αυτά τα δεδομένα αναδεικνύουν ένα κενό που δεν έχει καλυφθεί: η ελληνική εθνική μειονότητα στη Βόρεια Μακεδονία παραμένει επί της ουσίας αόρατη, χωρίς επίσημη αναγνώριση και χωρίς προστασία βασικών δικαιωμάτων, όπως ο αυτοπροσδιορισμός.
Παρά τις τραγικές ενέργειες που έκανε η κυβέρνηση Τσίπρα – Καμμένου για την υπογραφή της Συμφωνίας των Πρεσπών, η σημερινή κυβέρνηση, παρά τη μακροχρόνια παραμονή της στην εξουσία, δεν έχει αναλάβει καμία επίσημη πρωτοβουλία για να επαναφέρει το ζήτημα της ελληνικής μειονότητας στο δημόσιο διάλογο ή στις διπλωματικές διαβουλεύσεις. Την ίδια στιγμή, καταγράφονται συνεχιζόμενες παραβιάσεις της Συμφωνίας από πλευράς Σκοπίων, χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη αντίδραση από την Αθήνα.
Με τα δεδομένα να αλλάζουν και τον ευρωπαϊκό διάλογο να εξελίσσεται, το ερώτημα παραμένει: θα αξιοποιήσει η ελληνική πλευρά τη νέα συγκυρία ή θα επιτρέψει σε άλλες δυνάμεις να διαμορφώσουν, για μία ακόμη φορά, τους όρους της γεωπολιτικής ισορροπίας στην περιοχή;
