Σκωτία, Ουαλία, Β. Ιρλανδία διεκδικούν αυτοδιάθεση

Σε μια άνευ προηγουμένου κίνηση που αναδιαμορφώνει το πολιτικό τοπίο του Ηνωμένου Βασιλείου, οι ηγέτες της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας συναντήθηκαν σήμερα στο Κάρντιφ και υπέγραψαν κοινή διακήρυξη, με την οποία διεκδικούν ρητά το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και διακηρύσσουν ότι το μέλλον των εθνών τους βρίσκεται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συνάντηση αυτή, η πρώτη του είδους της, πραγματοποιήθηκε λίγο μετά τις δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος χαρακτήρισε «φανταστική» την προοπτική ένωσης της Ιρλανδίας με τη Βόρεια Ιρλανδία, προκαλώντας αίσθηση διεθνώς.

Η συγκυρία είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς και οι τρεις χώρες κυβερνώνται σήμερα από κόμματα που τάσσονται υπέρ της ανεξαρτησίας από το Ηνωμένο Βασίλειο, γεγονός πρωτοφανές από το 1999, όταν εγκαθιδρύθηκαν θεσμοί αυτονομίας, όπως τοπικά κοινοβούλια και κυβερνήσεις. Ο πρωθυπουργός της Ουαλίας και επικεφαλής του Plaid Cymru, Ριν απ Γιόρουερθ, υποδέχτηκε τον Σκωτσέζο πρωθυπουργό και αρχηγό του Σκωτικού Εθνικού Κόμματος (SNP), Τζον Σουίνι, τη Μισέλ Ο’ Νιλ, πρωθυπουργό της Βόρειας Ιρλανδίας και αντιπρόεδρο του Σιν Φέιν, καθώς και τη Μαίρη Λου ΜακΝτόναλντ, πρόεδρο του Σιν Φέιν.

Στη διακήρυξη που υπέγραψαν, οι ηγέτες τονίζουν ότι «τα έθνη μας έχουν το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση» και καλούν τη βρετανική κυβέρνηση να προετοιμάσει και να διευκολύνει συνταγματικές μεταρρυθμίσεις. Εκφράζουν την πεποίθηση ότι «το μέλλον των εθνών μας βρίσκεται στους κόλπους της ΕΕ», υπογραμμίζοντας ότι το Brexit έπληξε σοβαρά τις οικονομίες τους. Η κοινή αυτή στάση έρχεται σε αντίθεση με τη διαχρονική θέση διαδοχικών βρετανικών κυβερνήσεων, οι οποίες αντιτίθενται στη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων ανεξαρτησίας μετά το 2014 στη Σκωτία, όταν το 55% των ψηφισάντων τάχθηκε κατά. Μόλις την περασμένη εβδομάδα, η Ντάουνινγκ Στριτ απέκλεισε κάθε τέτοιο ενδεχόμενο, με τον πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ να δηλώνει ότι «πιστεύει σθεναρά στην Ένωση».

Ο Τραμπ, από την πλευρά του, προέβλεψε το Σαββατοκύριακο ότι «τελικά θα γίνει» η ένωση της Ιρλανδίας με τη Βόρεια Ιρλανδία, ενώ το Σιν Φέιν ζητά τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος μέχρι το 2030. Σύμφωνα με τη Μισέλ Ο’ Νιλ, οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου καταδεικνύουν ότι «η συζήτηση για την ένωση είναι ζωντανή και οι άνθρωποι ενδιαφέρονται ζωηρά», όχι μόνο σε τοπικό αλλά και σε διεθνές επίπεδο.

«Μακρινός στόχος»

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου στο Κάρντιφ, οι ηγέτες επεσήμαναν ότι τα έθνη τους θα προχωρήσουν με τον δικό τους ρυθμό προς την αυτοδιάθεση. Ο Σκωτσέζος Τζον Σουίνι εκτίμησε ότι ένα δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Σκωτίας θα πρέπει να διεξαχθεί εντός των επόμενων πέντε ετών. Στην Ουαλία, ο Ριν απ Γιόρουερθ, όταν εξελέγη τον Μάιο, είχε δηλώσει ότι η ανεξαρτησία είναι «μακρινός στόχος», χωρίς να ορίσει χρονοδιάγραμμα για δημοψήφισμα, λέγοντας ότι «προτιμά να αφήσει το ζήτημα στα χέρια του ουαλικού λαού». Ωστόσο, έκρινε ότι «διαπιστώνεται ολοένα και περισσότερο ότι η διακυβέρνηση από το Ουεστμίνστερ δεν λειτουργεί».

Ο σημερινός πρωθυπουργός της Βρετανίας, Άντι Μπέρναμ, πρώην δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ, έχει θέσει ως προτεραιότητά του τη μεγαλύτερη αποκέντρωση. Για τον Ριν απ Γιόρουερθ, όμως, «η μεταβίβαση εξουσιών που παραχωρούνται σε ένα έθνος είναι αρκετά διαφορετική από εκείνη που αφορά μια περιφέρεια ή μια πόλη της Αγγλίας». Ο Μάικλ Κίτινγκ, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Αμπερντίν στη Σκωτία, σχολιάζει ότι η κοινή διακήρυξη των τριών ηγετών είναι «πολιτικά σημαντική», καθώς επί πολλά χρόνια τα SNP και Plaid Cymru τηρούσαν αποστάσεις από το Σιν Φέιν, τον πρώην πολιτικό βραχίονα του IRA. Παρ’ όλα αυτά, όπως σημειώνει, «αυτό είναι απίθανο να αλλάξει τη γνώμη της βρετανικής κυβέρνησης».