Έντονη ανησυχία για το μέλλον των διατηρητέων κτιρίων εκφράζουν οι ιδιοκτήτες τους, προειδοποιώντας ότι ένα κρίσιμο κομμάτι της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας βρίσκεται σε κίνδυνο. Με αφορμή την ημερίδα που διοργανώνει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτιρίων και Μνημείων στις 29 Απριλίου, θέτουν στο επίκεντρο την ανάγκη άμεσης θεσμικής παρέμβασης.
Υψηλό κόστος και απουσία στήριξης
Οι ιδιοκτήτες επισημαίνουν ότι καλούνται να διαχειριστούν ένα ιδιαίτερα βαρύ οικονομικό φορτίο, χωρίς ουσιαστικά εργαλεία ενίσχυσης. Όπως τονίζει η πρόεδρος του Συλλόγου, Γιώτα Βρεττάκου-Μιχαλοπούλου, απαιτείται ένα σταθερό πλαίσιο στήριξης, με φορολογικά κίνητρα και απλούστερες διαδικασίες, ώστε να καταστεί εφικτή η συντήρηση των κτιρίων.
Η αποκατάσταση ενός διατηρητέου ακινήτου κοστίζει από 1.500 έως και πάνω από 4.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, ποσό πολλαπλάσιο σε σχέση με ένα σύγχρονο ακίνητο. Παράλληλα, οι ιδιοκτήτες βρίσκονται αντιμέτωποι με πολύπλοκες εγκρίσεις από το υπουργείο Πολιτισμού και το υπουργείο Περιβάλλοντος, καθώς και με ελλείψεις εξειδικευμένων συνεργείων.
Ακίνητα που εγκαταλείπονται
Η συσσώρευση κόστους και γραφειοκρατίας οδηγεί μεγάλο αριθμό διατηρητέων σε εγκατάλειψη. Οι ιδιοκτήτες κάνουν λόγο για αντικειμενική αδυναμία συντήρησης, ενώ επισημαίνουν ότι σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζονται οργανωμένα προγράμματα στήριξης για την προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.
Στο πλαίσιο αυτό, ζητούν την κατάργηση του ΕΝΦΙΑ για τα διατηρητέα, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για ακίνητα με αυστηρούς περιορισμούς χρήσης και υψηλές υποχρεώσεις, τα οποία δεν μπορούν να φορολογούνται με τα ίδια κριτήρια όπως τα υπόλοιπα.
Αναγκαίος ένας μόνιμος μηχανισμός
Κεντρικό αίτημα αποτελεί η δημιουργία ενός μόνιμου χρηματοδοτικού μηχανισμού για αποκαταστάσεις, με σαφείς όρους και σταθερούς πόρους. Παράλληλα, προτείνεται η σύσταση παρατηρητηρίου διατηρητέων, το οποίο θα καταγράφει την κατάσταση του κτιριακού αποθέματος και θα υποστηρίζει τον σχεδιασμό πολιτικών παρέμβασης.
Οι ιδιοκτήτες τονίζουν ότι η συνεργασία με τον τεχνικό κόσμο είναι κρίσιμη, καλώντας μηχανικούς και επιστημονικούς φορείς να συμβάλουν ενεργά στη διαμόρφωση εφαρμόσιμων λύσεων και στην ανάπτυξη δικτύου εξειδικευμένων επαγγελματιών.
Κίνδυνος απώλειας πολιτιστικής ταυτότητας
Η προειδοποίηση είναι σαφής: χιλιάδες διατηρητέα κτίρια, που αποτελούν ζωντανό κομμάτι της ιστορίας των πόλεων, οδηγούνται σταδιακά σε απαξίωση. Σύμφωνα με τον Σύλλογο, η απώλεια αυτών των κτιρίων συνεπάγεται και απώλεια της συλλογικής μνήμης και της πολιτιστικής συνέχειας.
Όπως επισημαίνουν, η διάσωση των διατηρητέων δεν αποτελεί ιδιωτική υπόθεση, αλλά ζήτημα ευρύτερου δημόσιου συμφέροντος, που συνδέεται άμεσα με την ταυτότητα και το μέλλον των ελληνικών πόλεων.
