Σοβαροί κραδασμοί στην ιρανική ηγεσία από τον πόλεμο

Οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις αποδιοργανώνουν την ιρανική ηγεσία

Η πολεμική πίεση που ασκούν Ηνωμένες Πολιτείες και Ισραήλ στο Ιράν φαίνεται να έχει προκαλέσει σοβαρούς κραδασμούς στον τρόπο λειτουργίας της ιρανικής εξουσίας, δυσκολεύοντας τη λήψη αποφάσεων και τον συντονισμό μιας πιο συγκροτημένης απάντησης. Σύμφωνα με εκτιμήσεις δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών που επικαλούνται οι New York Times και το Reuters, η εξόντωση κορυφαίων στελεχών και η αποδιάρθρωση των καναλιών επικοινωνίας έχουν περιορίσει την ικανότητα της Τεχεράνης να σχεδιάζει νέες στρατηγικές ή να απαντά ενιαία στις πιέσεις της Ουάσιγκτον. 

Η αποδεκατισμένη ηγεσία και ο φόβος των υποκλοπών

Η εικόνα που μεταφέρεται από δυτικές πηγές είναι αυτή μιας ηγεσίας που λειτουργεί πλέον υπό καθεστώς φόβου, επιφυλακής και εσωτερικής ασυνεννοησίας. Αρκετοί Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν σκοτωθεί τις τελευταίες εβδομάδες, ενώ όσοι παραμένουν στη θέση τους αποφεύγουν συστηματικά τις απευθείας επικοινωνίες και τις δια ζώσης συναντήσεις, φοβούμενοι ότι τα ίχνη τους μπορεί να εντοπιστούν από αμερικανικές ή ισραηλινές υπηρεσίες. Το αποτέλεσμα είναι ένα κέντρο εξουσίας που εξακολουθεί να υφίσταται, αλλά δυσκολεύεται αισθητά να λειτουργήσει με συνοχή και ταχύτητα. 

Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ και η ενισχυμένη επιρροή των Φρουρών της Επανάστασης

Στο νέο τοπίο εξουσίας, η θέση του Μοτζταμπά Χαμενεΐ παραμένει κομβική αλλά όχι απολύτως ξεκαθαρισμένη ως προς τον πραγματικό βαθμό ελέγχου που ασκεί. Το Reuters έχει μεταδώσει ότι ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ επιλέχθηκε ως νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν και ότι τραυματίστηκε ελαφρά κατά τη διάρκεια των επιθέσεων, χωρίς όμως να έχει σταματήσει να λειτουργεί. Την ίδια ώρα, δυτικοί και αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι σκληροπυρηνικοί των Φρουρών της Επανάστασης έχουν ενισχύσει την επιρροή τους και ενδέχεται να κινούν πλέον κρίσιμα νήματα πίσω από τη θρησκευτική ηγεσία. 

Η αποδιοργάνωση δυσκολεύει και τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ

Η αποδυνάμωση της ιρανικής κρατικής μηχανής δεν επηρεάζει μόνο τη στρατιωτική απάντηση, αλλά και την ικανότητα της Τεχεράνης να μπει σε σοβαρή διαπραγμάτευση με την Ουάσιγκτον. Η κυβέρνηση Τραμπ πιέζει για γρήγορη συμφωνία, όμως όσο επιδεινώνεται η εσωτερική ασυνεννοησία στο Ιράν, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να βρεθεί σαφής γραμμή, αξιόπιστος συνομιλητής και πραγματική δυνατότητα λήψης δεσμευτικών αποφάσεων. Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι ακόμη και αν εμφανιστεί διαπραγματευτική πρόθεση, δεν είναι βέβαιο ποιος έχει πλέον την ισχύ να μιλήσει εξ ονόματος του καθεστώτος και να επιβάλει μια συμφωνία στο εσωτερικό του. 

Παρά τα προβλήματα, το Ιράν διατηρεί ακόμη δυνατότητα επιθέσεων

Παρά την αποδιοργάνωση της κορυφής, το Ιράν δεν έχει χάσει πλήρως την ικανότητα να πλήττει αντιπάλους και να διατηρεί πίεση στο περιφερειακό πεδίο. Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι η ιρανική διοίκηση και ο έλεγχος έχουν υποστεί σοβαρή φθορά, αλλά θυμίζουν πως η χώρα είχε ήδη οικοδομήσει πιο αποκεντρωμένο σύστημα επιχειρησιακής διοίκησης, το οποίο επιτρέπει σε τοπικούς διοικητές να ενεργούν και χωρίς καθημερινή άμεση καθοδήγηση από την Τεχεράνη. Αυτό εξηγεί γιατί το Ιράν εξακολουθεί να εξαπολύει σημαντικές επιθέσεις, αν και όχι με την έκταση και την αποτελεσματικότητα που θα μπορούσε να έχει ένα πιο συντονισμένο κέντρο εξουσίας. 

Ο Τραμπ πιέζει για συμφωνία, αλλά απειλεί με νέα κλιμάκωση

Μέσα σε αυτό το ρευστό σκηνικό, ο Ντόναλντ Τραμπ συνδυάζει τα σήματα περί διαπραγμάτευσης με ανοιχτές απειλές για περαιτέρω κλιμάκωση, επιχειρώντας να εκμεταλλευτεί τη δυσκολία της ιρανικής ηγεσίας να αντιδράσει συντεταγμένα. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει δημόσια ότι έχει απέναντί του μια «εντελώς διαφορετική ομάδα ανθρώπων» στο Ιράν και έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων σε ενεργειακές και πολιτικές υποδομές αν δεν υπάρξει σύντομα συμφωνία. Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι η απογοήτευσή του απέναντι στα αντιφατικά μηνύματα της Τεχεράνης συνδέεται άμεσα με την εσωτερική αποσύνθεση του ιρανικού μηχανισμού λήψης αποφάσεων.