STAMA Greece: Οι περιορισμοί δεν λύνουν το στεγαστικό

Η συζήτηση γύρω από τη ρύθμιση της βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων στην Ευρώπη εισέρχεται σε κρίσιμη φάση, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί τον Affordable Housing Act, μια νομοθετική πρωτοβουλία που στοχεύει στην αντιμετώπιση της κρίσης προσιτής στέγης. Ωστόσο, ο Σύνδεσμος Εταιρειών Βραχυχρόνιας Μίσθωσης Ακινήτων στην Ελλάδα (STAMA Greece) προειδοποιεί ότι οι αυστηρότεροι περιορισμοί που έχουν εφαρμοστεί σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις δεν έχουν αποφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα, τόσο ως προς την αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών όσο και ως προς τη μείωση των ενοικίων.

Ο STAMA Greece, εκπροσωπώντας τον κλάδο των βραχυχρόνιων μισθώσεων στη χώρα, συμμετείχε ενεργά στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής θέσης μέσω της European Holiday Home Association (EHHA), της οποίας ο πρόεδρος του συνδέσμου είναι μέλος της επιτροπής για τον Affordable Housing Act. Η κοινή ευρωπαϊκή θέση που διαμορφώθηκε υπογραμμίζει την ανάγκη οι όποιες παρεμβάσεις να βασίζονται σε αξιόπιστα δεδομένα, να στοχεύουν αποκλειστικά σε περιοχές όπου αποδεικνύεται πραγματικό στεγαστικό πρόβλημα και να συνοδεύονται από εγγυήσεις κατά των αδικαιολόγητων απαγορεύσεων.

Η εμπειρία της Βαρκελώνης και άλλων ευρωπαϊκών πόλεων

Η ανάλυση των δεδομένων από περιοχές που έχουν ήδη εφαρμόσει αυστηρούς περιορισμούς στη βραχυχρόνια μίσθωση αποκαλύπτει μια σύνθετη πραγματικότητα. Στη Βαρκελώνη, όπου οι νέες άδειες βραχυχρόνιας μίσθωσης έχουν παγώσει από το 2014, τα ενοίκια ανά τετραγωνικό μέτρο αυξήθηκαν κατά 72%, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η EHHA. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι η απόσυρση καταλυμάτων από τη βραχυχρόνια αγορά δεν συνεπάγεται αυτομάτως την επιστροφή τους στη μακροχρόνια μίσθωση ή τη μείωση των τιμών.

Παρόμοια είναι η εικόνα και στη γαλλική Χώρα των Βάσκων, όπου οι περιορισμοί οδήγησαν στη μείωση κατά περίπου 6.000 των ακινήτων που διατίθενται για βραχυχρόνια μίσθωση, αλλά μόλις το 5% αυτών επέστρεψε στη μακροχρόνια αγορά. Οι εκτιμήσεις για το 2026 κάνουν λόγο για απώλεια οικονομικής δραστηριότητας ύψους 230,4 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως και για περίπου 4.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας που τίθενται σε κίνδυνο, αναδεικνύοντας τις ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις των πολιτικών περιορισμού.

Το παράδοξο της κενής κατοικίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία που αναδεικνύει ο STAMA Greece είναι το γεγονός ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις αντιστοιχούν μόλις στο 1,2% του συμβατικού οικιστικού αποθέματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με στοιχεία του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ένα σημαντικό μέρος αυτών των ακινήτων αφορά κύριες κατοικίες που εκμισθώνονται περιστασιακά ή εξοχικές κατοικίες, οι οποίες δεν θα περνούσαν στη μακροχρόνια αγορά ακόμη και αν σταματούσε η τουριστική τους αξιοποίηση.

Την ίδια στιγμή, περίπου το 20% των κατοικιών στην ΕΕ παραμένει κενό, γεγονός που υποδηλώνει ότι το πρόβλημα της προσιτής στέγης δεν οφείλεται αποκλειστικά στη βραχυχρόνια μίσθωση. Ο STAMA Greece υπογραμμίζει ότι η αντιμετώπιση της έλλειψης προσιτής στέγης απαιτεί πολιτικές που θα αξιοποιούν αυτό το κενό απόθεμα, θα προωθούν την ανακαίνιση παλαιών κτιρίων, θα επιταχύνουν τις αδειοδοτήσεις και θα ενθαρρύνουν την κατασκευή νέων κατοικιών. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η περιορισμένη προσφορά αποτελεί βασική αιτία του προβλήματος, με τις τιμές των κατοικιών στην ΕΕ να έχουν αυξηθεί κατά 60,5% από το 2010 και τα ενοίκια κατά 28,8%.

Η ανάγκη για τεκμηριωμένες αποφάσεις

Ο νέος ευρωπαϊκός Κανονισμός για τη συλλογή και ανταλλαγή δεδομένων στις βραχυχρόνιες μισθώσεις εφαρμόζεται από τις 20 Μαΐου 2026, αλλά η υλοποίησή του βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και δεν υπάρχουν πλήρη και συγκρίσιμα στοιχεία για ολόκληρη την ΕΕ. Ο STAMA Greece ζητά τα δεδομένα του Κανονισμού να αποτελούν τη βάση κάθε απόφασης για νέους περιορισμούς, με τις αρμόδιες αρχές να πρέπει να αποδεικνύουν ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις επιβαρύνουν ουσιαστικά τη διαθεσιμότητα ή το κόστος της κατοικίας στη συγκεκριμένη περιοχή και ότι ηπιότερα μέτρα δεν θα μπορούσαν να έχουν το ίδιο αποτέλεσμα.

Παράλληλα, πριν από κάθε παρέμβαση, πρέπει να αξιολογούνται οι επιπτώσεις στην απασχόληση, στο εισόδημα των ιδιοκτητών, στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στην τοπική οικονομία. Ο πρόεδρος του STAMA Greece, Βασίλης Αργυράκης, δήλωσε χαρακτηριστικά: "Η έλλειψη προσιτής στέγης είναι ένα πραγματικό και σύνθετο πρόβλημα, το οποίο δεν μπορεί να λυθεί αναζητώντας εύκολους ενόχους. Η εμπειρία πόλεων που εφαρμόζουν εδώ και χρόνια αυστηρούς περιορισμούς δείχνει ότι λιγότερα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης δεν σημαίνουν αυτομάτως περισσότερα σπίτια ή χαμηλότερα ενοίκια."

Στην Ελλάδα, όπου έχουν ήδη επιβληθεί αναστολές νέων εγγραφών στο κέντρο της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, ο κ. Αργυράκης τονίζει την ανάγκη μέτρησης του πραγματικού στεγαστικού αποτελέσματος των παρεμβάσεων, αλλά και των επιπτώσεών τους στην οικονομία και στην απασχόληση. Η λύση, σύμφωνα με τον ίδιο, βρίσκεται κυρίως στην αύξηση της προσφοράς: στην αξιοποίηση των κενών κατοικιών, στις ανακαινίσεις και στην κατασκευή νέων και οικονομικά προσιτών σπιτιών.

Οι θέσεις του STAMA Greece ενόψει του Affordable Housing Act

Ενόψει της συζήτησης του Affordable Housing Act στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της ΕΕ, ο STAMA Greece διατυπώνει συγκεκριμένες προτάσεις:

• Διαβούλευση με τους φορείς της αγοράς πριν από κάθε νέο μέτρο.
• Δημοσιοποίηση των στοιχείων που δικαιολογούν τους περιορισμούς.
• Αξιολόγηση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων.
• Περιοδικός έλεγχος της αποτελεσματικότητας κάθε παρέμβασης.
• Επανεξέταση και των περιορισμών που βρίσκονται ήδη σε ισχύ.
• Δυνατότητα προσφυγής απέναντι σε μέτρα που δεν είναι αναγκαία ή αναλογικά.

Ο Σύνδεσμος θα συνεχίσει να συμμετέχει, σε συνεργασία με την EHHA, στον ευρωπαϊκό και εθνικό διάλογο, υποστηρίζοντας πολιτικές που αυξάνουν πραγματικά την προσφορά προσιτής κατοικίας χωρίς να πλήττουν αδικαιολόγητα τους επαγγελματίες και τις τοπικές κοινωνίες που στηρίζονται στη βραχυχρόνια μίσθωση.