Στεγαστικό: Οι μεσίτες αποδομούν τα κυβερνητικά σενάρια για τα ενοίκια

Ως παρεμβάσεις περιορισμένης αποτελεσματικότητας, που δεν απαντούν στον πυρήνα της στεγαστικής κρίσης και δεν οδηγούν ουσιαστικά σε φθηνότερη κατοικία για τους ενοικιαστές, χαρακτηρίζει τα κυβερνητικά σενάρια των τελευταίων ημερών ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Μεσιτών Ακινήτων και πρόεδρος του Συλλόγου Μεσιτών Ακινήτων Αττικής, Λευτέρης Ποταμιάνος.

Οι συζητούμενες πρωτοβουλίες της κυβέρνησης για αύξηση της προσφοράς ακινήτων προς μίσθωση και αποκλιμάκωση των ενοικίων αντιμετωπίζονται με έντονο σκεπτικισμό από την πλευρά των μεσιτών. Ο κ. Ποταμιάνος επισημαίνει ότι πολλά από τα μέτρα που διαρρέονται εμφανίζονται ασύνδετα ή ακόμη και αντικρουόμενα, με αποτέλεσμα το πιθανό όφελος μιας παρέμβασης να ακυρώνεται από την εφαρμογή μιας άλλης.

Η κριτική αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το στεγαστικό πρόβλημα έχει εξελιχθεί σε μία από τις σοβαρότερες κοινωνικές πιέσεις για τα νοικοκυριά. Τα υψηλά ενοίκια, η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών και η αδυναμία πολλών πολιτών να βρουν αξιοπρεπή στέγη σε ανεκτή τιμή αποκαλύπτουν την ανεπάρκεια αποσπασματικών πολιτικών που εξαγγέλλονται χωρίς ενιαίο σχέδιο για την αγορά ακινήτων.

Αντικρουόμενα μέτρα και κίνδυνος νέων στρεβλώσεων

Ο Λευτέρης Ποταμιάνος αναγνωρίζει ότι η προσπάθεια αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης ορθώς συνεχίζεται, σημειώνει όμως ότι η κυβέρνηση φαίνεται να κινείται σε κατεύθυνση που δύσκολα θα δώσει ουσιαστική λύση. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει το πρόγραμμα ανακαίνισης κατοικιών, το οποίο μπορεί να βοηθήσει ώστε κλειστά ακίνητα να βγουν ξανά στην αγορά.

Την ίδια ώρα, όμως, σύμφωνα με τον ίδιο, η συζήτηση για νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου 3» κινδυνεύει να περιορίσει το όφελος του προγράμματος «Ανακαινίζω». Η επισήμανση αυτή δείχνει το βασικό πρόβλημα του κυβερνητικού σχεδιασμού: παρεμβάσεις που παρουσιάζονται ως λύσεις στο ίδιο πρόβλημα μπορεί τελικά να λειτουργούν ανταγωνιστικά μεταξύ τους, χωρίς να αυξάνουν επαρκώς την πραγματική προσφορά κατοικιών προς ενοικίαση.

Ακόμη πιο έντονη είναι η αντίδραση των μεσιτών στο σενάριο δημιουργίας Γραφείων Κοινωνικής Μίσθωσης στους δήμους, πρόταση που, σύμφωνα με τον κ. Ποταμιάνο, τέθηκε και στη διαβούλευση με φορείς της αγοράς ακινήτων. Το σχέδιο προβλέπει ότι ενδιαφερόμενοι ενοικιαστές θα απευθύνονται σε δημοτικές υπηρεσίες, οι οποίες θα τους υποδεικνύουν διαθέσιμα ακίνητα.

Κατά τον πρόεδρο των μεσιτών, μια τέτοια λειτουργία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή στρέβλωση στις τιμές μίσθωσης και ευρύτερα στην κτηματαγορά, καθώς στη διαδικασία θα εμπλέκονται πρόσωπα χωρίς εξειδικευμένη γνώση της αγοράς. Η ένσταση δεν αφορά μόνο τον ρόλο των μεσιτών, αλλά και τον κίνδυνο να δημιουργηθεί ένας παράλληλος διοικητικός μηχανισμός, ο οποίος θα επηρεάζει τις τιμές χωρίς να αντιμετωπίζει τη βασική αιτία του προβλήματος: την περιορισμένη προσφορά κατοικιών.

Οι προτάσεις των μεσιτών για περισσότερα διαθέσιμα ακίνητα

Ο κ. Ποταμιάνος υποστηρίζει ότι υπάρχουν μέτρα με άμεσο και ουσιαστικότερο αντίκτυπο στην αγορά μισθώσεων. Πρώτη προτεραιότητα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι να δημιουργηθούν συνθήκες πίεσης προς φορείς που διαθέτουν μεγάλο αριθμό κλειστών ακινήτων, όπως το Δημόσιο, οι τράπεζες και τα funds, ώστε τα ακίνητα αυτά να βγουν προς μίσθωση.

Η πρόταση αυτή αγγίζει τον πυρήνα του στεγαστικού αδιεξόδου. Όταν μεγάλοι κάτοχοι ακινήτων διατηρούν κλειστό σημαντικό μέρος του αποθέματος, η αγορά πιέζεται, η προσφορά μειώνεται και τα ενοίκια παραμένουν υψηλά. Η κυβέρνηση, αντί να περιορίζεται σε επικοινωνιακές παρεμβάσεις, καλείται να αντιμετωπίσει ευθέως το ζήτημα των ακινήτων που μένουν εκτός αγοράς ενώ η κοινωνία ασφυκτιά.

Δεύτερη κρίσιμη παρέμβαση, κατά τους μεσίτες, είναι η επιτάχυνση των διαδικασιών μεταβίβασης ακινήτων. Οι καθυστερήσεις στη γραφειοκρατία, στα πιστοποιητικά, στις διοικητικές εγκρίσεις και στις συμβολαιογραφικές διαδικασίες κρατούν ακίνητα παγωμένα και εμποδίζουν την ταχύτερη αξιοποίησή τους.

Τρίτο μέτρο θεωρείται η επιτάχυνση των δικαιοπραξιών που αφορούν κληρονομιές και δωρεές ακινήτων. Σε πολλές περιπτώσεις, κατοικίες παραμένουν αδρανείς λόγω νομικών εκκρεμοτήτων, αργών διαδικασιών και αδυναμίας των ιδιοκτητών να ολοκληρώσουν εγκαίρως τις απαιτούμενες πράξεις.

Σύμφωνα με τον Λευτέρη Ποταμιάνο, αν εφαρμοστούν τα τρία αυτά μέτρα, η αγορά θα αποκτήσει περισσότερα διαθέσιμα ακίνητα προς μίσθωση και το στεγαστικό πρόβλημα θα αντιμετωπιστεί αποτελεσματικότερα. Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι άμεσα αποτελέσματα δεν μπορούν να υπάρξουν. Ακόμη και με γρήγορη λήψη αποφάσεων, απαιτούνται τουλάχιστον έξι μήνες έως έναν χρόνο για να αφομοιωθούν οι παρεμβάσεις και να αποτυπωθούν στην αγορά.

Η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον μπροστά σε ένα σαφές δίλημμα πολιτικής. Η στεγαστική κρίση δεν αντιμετωπίζεται με πρόχειρες εξαγγελίες, δημοτικές δομές αμφίβολης αποτελεσματικότητας ή νέα προγράμματα που μπορεί να αναπαράγουν τις ίδιες στρεβλώσεις. Απαιτείται αύξηση πραγματικής προσφοράς κατοικιών, πίεση στους μεγάλους κατόχους κλειστών ακινήτων, μείωση της γραφειοκρατίας και καθαρό σχέδιο με μετρήσιμα αποτελέσματα για τους ενοικιαστές.