Στέγη: Λήγουν «Σπίτι μου ΙΙ» και «Ανακαίνιση Κατοικίας» – Τρέχουν οι προθεσμίες

Ο Αύγουστος αναδεικνύεται σε καθοριστικό μήνα για τη στεγαστική πολιτική, καθώς στις 31 Αυγούστου 2026 ολοκληρώνονται δύο προγράμματα που χρηματοδοτήθηκαν με ευρωπαϊκούς πόρους και συγκέντρωσαν μεγάλο ενδιαφέρον από νοικοκυριά και ιδιοκτήτες: το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» και το «Σπίτι μου ΙΙ».

Σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος στέγασης εξακολουθεί να πιέζει ασφυκτικά τα ελληνικά νοικοκυριά, χιλιάδες πολίτες επιχειρούν να προλάβουν τις προθεσμίες. Από τη μία πλευρά, ιδιοκτήτες παλαιών ακινήτων διεκδικούν επιδότηση για εργασίες ανακαίνισης. Από την άλλη, δικαιούχοι του «Σπίτι μου ΙΙ» προσπαθούν να ολοκληρώσουν τις διαδικασίες για την απόκτηση πρώτης κατοικίας με ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η συμμετοχή είναι ιδιαίτερα υψηλή. Έναν μήνα πριν από τη λήξη του «Σπίτι μου ΙΙ» είχαν ήδη εγκριθεί περισσότερα από 15.000 στεγαστικά δάνεια, συνολικού ύψους άνω των 1,8 δισ. ευρώ.

Η απορρόφηση του διαθέσιμου προϋπολογισμού είχε φτάσει στο 95%, γεγονός που δείχνει ότι οι διαθέσιμοι πόροι οδηγούνται ουσιαστικά σε εξάντληση. Η μεγάλη ζήτηση αποτυπώνει το βάθος της στεγαστικής κρίσης, καθώς για μεγάλο μέρος των νεότερων και μεσαίων νοικοκυριών η αγορά κατοικίας χωρίς κρατικά επιδοτούμενη χρηματοδότηση έχει καταστεί εξαιρετικά δύσκολη.

Ισχυρό ενδιαφέρον καταγράφεται και για το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», το οποίο έχει ως βασικό στόχο την επαναφορά παλαιών και ανενεργών ακινήτων στο διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα.

Μέχρι το τέλος Ιουλίου οι αιτήσεις για ένταξη ακινήτων είχαν ξεπεράσει τις 150.000, ενώ περισσότερα από 77.000 ακίνητα είχαν κριθεί επιλέξιμα. Πρόκειται για αριθμούς που επιβεβαιώνουν ότι μεγάλο μέρος του υφιστάμενου αποθέματος κατοικιών χρειάζεται ουσιαστικές εργασίες προτού μπορέσει να χρησιμοποιηθεί ξανά.

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα παρουσιάζεται ως το πρώτο πιλοτικό ευρωπαϊκό σχήμα που δεν περιορίζει την ενίσχυση αποκλειστικά σε ενεργειακές εργασίες. Η επιδότηση καλύπτει ευρύτερες παρεμβάσεις, όπως αντικατάσταση δαπέδων, ανακαίνιση κουζίνας και μπάνιου, ελαιοχρωματισμούς και άλλες εργασίες που είναι απαραίτητες για να καταστεί ένα παλιό ακίνητο κατοικήσιμο.

Προτεραιότητα στα κλειστά σπίτια με αυστηρές δεσμεύσεις

Το βάρος μεταφέρεται πλέον στις κατοικίες που παρέμεναν κλειστές επί σειρά ετών. Για τα σπίτια που ήδη κατοικούνται, η προθεσμία υποβολής αιτήσεων ολοκληρώθηκε στις 31 Ιουλίου. Η παράταση έως το τέλος Αυγούστου αφορά αποκλειστικά τα ακίνητα που θεωρούνται ανενεργά.

Η κυβέρνηση επιχειρεί μέσω του συγκεκριμένου σκέλους να επαναφέρει στην αγορά σπίτια που παραμένουν εκτός χρήσης, σε μια περίοδο κατά την οποία η προσφορά κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση είναι περιορισμένη και τα ενοίκια έχουν αυξηθεί σημαντικά.

Η ένταξη ενός κλειστού ακινήτου συνοδεύεται, ωστόσο, από αυστηρούς περιορισμούς. Ο ιδιοκτήτης δεσμεύεται να διαθέσει το σπίτι αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση επί πέντε χρόνια, ενώ το ενοίκιο παραμένει καθορισμένο για τρία χρόνια.

Παράλληλα, απαγορεύεται η χρήση του ακινήτου για βραχυχρόνια μίσθωση. Η πρόβλεψη αυτή έχει στόχο να εμποδίσει τη διοχέτευση των επιδοτούμενων κατοικιών σε πλατφόρμες τουριστικής εκμετάλλευσης και να αυξήσει πραγματικά τον αριθμό των διαθέσιμων σπιτιών για μόνιμη κατοικία.

Η επιδότηση μέσω ΕΣΠΑ μπορεί να φτάσει έως τις 36.000 ευρώ ανά ακίνητο και να καλύψει έως και το 95% των δαπανών ανακαίνισης. Το μέτρο συνδυάζεται με φορολογικές απαλλαγές και πρόσθετα κίνητρα για σπίτια που παρέμεναν κλειστά και επανέρχονται για πρώτη φορά στη μακροχρόνια αγορά.

Παρά το ύψος της ενίσχυσης, μόλις ένα στα δέκα ακίνητα που είχαν κριθεί επιλέξιμα αφορούσε κλειστή κατοικία. Το περιορισμένο ποσοστό δείχνει ότι οι δεσμεύσεις για το ύψος του ενοικίου, τη διάρκεια της μίσθωσης και την απαγόρευση τουριστικής αξιοποίησης λειτουργούν αποτρεπτικά για σημαντικό αριθμό ιδιοκτητών.

Για να διευρυνθεί ο αριθμός των δικαιούχων, τα κριτήρια τροποποιήθηκαν. Το ελάχιστο ποσοστό κυριότητας ή επικαρπίας για τα κλειστά ακίνητα μειώθηκε από 50% σε 20%, ώστε να μπορούν να υποβάλουν αίτηση και συνιδιοκτήτες με μικρότερο ποσοστό.

Αυξήθηκαν επίσης τα επιτρεπόμενα όρια κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, τα οποία χρησιμοποιούνται ως κριτήριο για να διαπιστωθεί αν μια κατοικία παρέμενε πραγματικά ανενεργή.

Η Βεβαίωση Επιλεξιμότητας θα εκδίδεται μέσω της πλατφόρμας anakainisi.gov.gr αποκλειστικά για κλειστά ακίνητα, με καταληκτική ημερομηνία την 31η Αυγούστου 2026.

«Σπίτι μου ΙΙ»: Εξαντλούνται οι πόροι, πιέζουν οι τελικές υπογραφές

Στις 31 Αυγούστου λήγει και η προθεσμία για τους ήδη εγκεκριμένους δικαιούχους του προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙ», οι οποίοι πρέπει να έχουν ολοκληρώσει την υπογραφή των δανειακών συμβάσεων.

Εφόσον οι εκκρεμείς διαδικασίες ολοκληρωθούν εγκαίρως, η συνολική χρηματοδότηση αναμένεται να αγγίξει ή ακόμη και να ξεπεράσει το 98% του διαθέσιμου προϋπολογισμού.

Το πρόγραμμα αποτέλεσε μία από τις βασικές κυβερνητικές απαντήσεις στη στεγαστική κρίση, στηρίζοντας την αγορά πρώτης κατοικίας μέσω επιδοτούμενων ή άτοκων τμημάτων δανείων. Η εφαρμογή του, όμως, ενίσχυσε κυρίως τη ζήτηση σε μια αγορά όπου η προσφορά κατάλληλων και οικονομικά προσιτών ακινήτων παραμένει περιορισμένη.

Η πολιτική αυτή δεν αρκεί από μόνη της για να αντιμετωπιστεί η στεγαστική πίεση. Η κρατική επιδότηση δανείων διευκολύνει συγκεκριμένες κατηγορίες αγοραστών, όμως σε περιοχές με ελάχιστα διαθέσιμα ακίνητα μπορεί να συμβάλει και στην περαιτέρω αύξηση των τιμών, εφόσον δεν συνοδεύεται από ουσιαστική ενίσχυση της προσφοράς.

Γι’ αυτό το πρόγραμμα ανακαίνισης κλειστών κατοικιών αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η επιτυχία του θα κριθεί από τον πραγματικό αριθμό ακινήτων που θα επιστρέψουν στην αγορά και όχι μόνο από τον αριθμό των αιτήσεων ή των εγκρίσεων.

Το συγκεκριμένο στεγαστικό μέτρο εντάχθηκε εκ των υστέρων στο Ταμείο Ανάκαμψης, μετά την αναθεώρηση του αρχικού σχεδιασμού. Η αλλαγή πραγματοποιήθηκε αφού η στεγαστική κρίση είχε ήδη λάβει μεγάλες διαστάσεις στην Ελλάδα και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες μετά το 2023.

Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει και την καθυστερημένη αντίδραση της κυβέρνησης απέναντι σε ένα πρόβλημα που είχε αρχίσει να επιβαρύνει τα νοικοκυριά πολύ νωρίτερα. Οι υψηλές τιμές αγοράς, η εκτίναξη των ενοικίων, η περιορισμένη οικοδομική δραστηριότητα και η διοχέτευση μεγάλου αριθμού κατοικιών στη βραχυχρόνια μίσθωση είχαν ήδη περιορίσει δραστικά την πρόσβαση σε προσιτή στέγη.

Λίγο πριν από τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης, επίσης στις 31 Αυγούστου, τα στοιχεία δείχνουν ότι σχεδόν το 99% των δανείων που χορηγήθηκαν μέσω του «Σπίτι μου ΙΙ» κατευθύνθηκε σε νοικοκυριά με δηλωμένα εισοδήματα έως 44.000 ευρώ.

Ένας στους τρεις δικαιούχους είχε εισόδημα άνω των 24.000 ευρώ, ενώ μόλις ένας στους δέκα δήλωνε ετήσιο εισόδημα χαμηλότερο από 12.000 ευρώ.

Το οικονομικό επιτελείο θεωρεί ότι τα δεδομένα επιβεβαιώνουν τη μεγάλη απήχηση του προγράμματος στα μεσαία εισοδηματικά στρώματα, κυρίως σε νοικοκυριά με μηνιαίες αποδοχές από περίπου 2.000 έως 3.650 ευρώ.

Τα ίδια στοιχεία δείχνουν, ωστόσο, ότι τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα είχαν σαφώς μικρότερη συμμετοχή. Για αυτά τα νοικοκυριά, ακόμη και ένα επιδοτούμενο στεγαστικό δάνειο παραμένει δύσκολα προσβάσιμο, καθώς απαιτεί σταθερό εισόδημα, τραπεζική πιστοληπτική ικανότητα και δυνατότητα κάλυψης της ίδιας συμμετοχής και των πρόσθετων εξόδων αγοράς.

Η εικόνα αυτή καταδεικνύει τα όρια της κυβερνητικής στεγαστικής πολιτικής. Τα προγράμματα κινητοποίησαν σημαντικούς ευρωπαϊκούς πόρους και έδωσαν διέξοδο σε χιλιάδες δικαιούχους, χωρίς να εξασφαλίζουν λύση για όσους βρίσκονται στο χαμηλότερο εισοδηματικό επίπεδο και αντιμετωπίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο στεγαστικού αποκλεισμού.

Με την αντίστροφη μέτρηση να έχει αρχίσει, οι δικαιούχοι καλούνται να ολοκληρώσουν τις διαδικασίες έως το τέλος Αυγούστου. Η επόμενη ημέρα θα κριθεί από το πόσα κλειστά σπίτια θα επιστρέψουν πράγματι στην αγορά, πόσα δάνεια θα υπογραφούν και αν η κυβέρνηση θα παρουσιάσει μια μόνιμη στεγαστική στρατηγική αντί για αποσπασματικές παρεμβάσεις με ημερομηνία λήξης.