Στήριξη καυσίμων: Σχέδιο σε δύο φάσεις έως 15 Οκτωβρίου

Η αντίστροφη μέτρηση για την εξειδίκευση των κυβερνητικών μέτρων στήριξης απέναντι στο διογκούμενο κόστος των καυσίμων έχει εισέλθει στην τελική της φάση, με το οικονομικό επιτελείο να καταβάλλει εντατικές προσπάθειες προκειμένου να κλειδώσει τις τελευταίες λεπτομέρειες του σχεδίου πριν από την επίσημη έναρξη του κύκλου των ανακοινώσεων. Ο σχεδιασμός της κυβέρνησης φαίνεται να ακολουθεί μια στρατηγική δύο σταδίων, με προτεραιότητα στο πετρέλαιο κίνησης και ακολούθως στο πετρέλαιο θέρμανσης, σε συνδυασμό με την ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης.

Σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει, οι ανακοινώσεις για την παρέμβαση στο πετρέλαιο κίνησης αναμένονται, κατά πάσα πιθανότητα, στις αρχές της επόμενης εβδομάδας. Αντίθετα, για το πετρέλαιο θέρμανσης, η κυβέρνηση επιδιώκει να συγχρονίσει τις ανακοινώσεις όσο το δυνατόν πιο κοντά στην 15η Οκτωβρίου, ημερομηνία κατά την οποία ξεκινά και επίσημα η διάθεσή του στην αγορά. Ο λόγος για αυτή την καθυστέρηση δεν είναι απλώς διαδικαστικός, αλλά βαθιά οικονομικός: μέχρι τότε, το οικονομικό επιτελείο στοχεύει να έχει αποκτήσει την πιο καθαρή δυνατή εικόνα για την πορεία των διεθνών τιμών του πετρελαίου, έτσι ώστε η κρατική παρέμβαση να υπολογιστεί με ακρίβεια πάνω σε πραγματικά δεδομένα και όχι σε μια προσωρινή ή παραπλανητική εικόνα των αγορών.

Λογικά, οι σχετικές ανακοινώσεις θα πραγματοποιηθούν αμέσως μετά την επιστροφή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη.

Πρώτο βήμα το πετρέλαιο κίνησης

Το πρώτο τμήμα του πακέτου μέτρων που φαίνεται να είναι ώριμο για ανακοίνωση αφορά την παρέμβαση στο πετρέλαιο κίνησης. Η κυβέρνηση έχει ήδη προαναγγείλει τη συνέχιση της στήριξης και για τον μήνα Οκτώβριο, ενώ το μοντέλο που βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων προβλέπει έναν συνδυασμό κρατικής επιδότησης και συμμετοχής των διυλιστηρίων. Στα σενάρια που έχουν δημοσιοποιηθεί περιλαμβάνεται μια συνολική παρέμβαση που μπορεί να φτάσει έως και τα 15 λεπτά το λίτρο, εκ των οποίων περίπου 10 λεπτά θα προέρχονται από κρατική επιδότηση και 5 λεπτά από τη συμμετοχή των διυλιστηρίων. Το τελικό ποσό, ωστόσο, θα εξαρτηθεί άμεσα από την εικόνα της αγοράς και τις τελικές αποφάσεις της κυβέρνησης.

Οι σχετικές ανακοινώσεις αναμένονται στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, καθώς ο σχεδιασμός για το ντίζελ θεωρείται πιο ώριμος και τεχνικά έτοιμος για υλοποίηση.

Το μεγάλο παζάρι για το πετρέλαιο θέρμανσης

Το πιο δύσκολο και σύνθετο κομμάτι της εξίσωσης είναι αναμφίβολα το πετρέλαιο θέρμανσης. Η διάθεσή του ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου και η κυβέρνηση έχει θέσει ως πολιτικό και οικονομικό στόχο η τιμή εκκίνησης να διαμορφωθεί χαμηλότερα από τα 1,75 ευρώ το λίτρο. Ο πρωθυπουργός έχει προαναγγείλει μια εθνική παρέμβαση, ενώ έχει καταστήσει σαφές ότι στη στήριξη θα πρέπει να συμμετάσχουν και τα διυλιστήρια. Αυτό ακριβώς είναι και ένα από τα σημεία που καθυστερούν την οριστικοποίηση του πακέτου.

Βρίσκεται σε εξέλιξη μια εντατική διαβούλευση με τα διυλιστήρια προκειμένου να εξασφαλιστεί η συμμετοχή τους στο κόστος της παρέμβασης. Η κυβέρνηση επιθυμεί να περιορίσει το ποσό που θα χρειαστεί να καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά ταυτόχρονα να πετύχει μια τιμή στην αντλία που να είναι αισθητά χαμηλότερη από αυτή που θα προέκυπτε χωρίς καμία παρέμβαση. Οι συζητήσεις αυτές αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή η διεθνής τιμή του πετρελαίου παραμένει ο βασικός αστάθμητος παράγοντας.

Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, προανήγγειλε ανακοινώσεις για το πετρέλαιο θέρμανσης έως το τέλος του μήνα, εν αναμονή της πορείας των διεθνών τιμών. Μιλώντας στην εκπομπή «LiveNow» της ΕΡΤ, ο κ. Παπαθανάσης αναφέρθηκε στα μέτρα για τα καύσιμα, στις προτάσεις για τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, καθώς και στον κυβερνητικό σχεδιασμό για το στεγαστικό και τη χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Ο αναπληρωτής υπουργός παρουσίασε τα βασικά χαρακτηριστικά του προγράμματος «Σπίτι μου 3», το οποίο εκτιμάται ότι θα καλύψει περίπου 15.000 οικογένειες, και γνωστοποίησε τον σχεδιασμό για νέα δάνεια ύψους 5 δισ. ευρώ προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Όπως ανέφερε ο κ. Παπαθανάσης, η τιμή του βαρελιού υποχώρησε κάτω από τα 100 δολάρια, ενώ προηγουμένως είχε φτάσει περίπου τα 108 δολάρια. «Θα περιμένουμε να δούμε πώς εξελίσσονται οι διεθνείς αγορές», δήλωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι οι συνθήκες παραμένουν εξαιρετικά ευμετάβλητες.

Γιατί η κυβέρνηση «κοιτάζει» την 15η Οκτωβρίου

Το οικονομικό επιτελείο δεν επιθυμεί να ανακοινώσει από τώρα ένα οριστικό πακέτο για το πετρέλαιο θέρμανσης και στη συνέχεια να βρεθεί αντιμέτωπο με μια νέα μεγάλη μεταβολή των διεθνών τιμών. Με άλλα λόγια, όσο πλησιάζει η 15η Οκτωβρίου, τόσο καλύτερη και ασφαλέστερη εικόνα θα υπάρχει για το κόστος με το οποίο θα ξεκινήσει η νέα περίοδος διάθεσης. Τα σημερινά δεδομένα δείχνουν ότι χωρίς πρόσθετη παρέμβαση η τιμή θα μπορούσε να κινηθεί κοντά ή ακόμη και πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο. Γι' αυτό και ο στόχος των 1,75 ευρώ απαιτεί συνδυασμό κρατικής επιδότησης και συμμετοχής των διυλιστηρίων.

Η κυβέρνηση, επομένως, έχει έναν διπλό στόχο: να γνωρίζει την πραγματική διεθνή τιμή όσο το δυνατόν πιο κοντά στην έναρξη της περιόδου και ταυτόχρονα να έχει κλείσει τη συμφωνία με τα διυλιστήρια.

Αυξημένο και το επίδομα θέρμανσης

Παράλληλα με την τιμή του πετρελαίου, στο τραπέζι βρίσκεται και η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Ο σχεδιασμός προβλέπει οριζόντια ενίσχυση, περίπου 20%, για περίπου 1,17 εκατομμύρια νοικοκυριά. Τα ποσά που εξετάζονται κινούνται από περίπου 120 ευρώ έως 960 ευρώ, ενώ στις περιοχές με τους υψηλότερους κλιματικούς συντελεστές η ενίσχυση μπορεί να φτάσει έως περίπου 1.440 ευρώ. Πρόκειται, όμως, για τον επικρατέστερο σχεδιασμό και όχι ακόμη για την οριστική υπουργική απόφαση. Τα βασικά εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια δεν αναμένεται να αλλάξουν. Έτσι, η φετινή παρέμβαση αφορά κυρίως το ύψος της ενίσχυσης και όχι τη σημαντική διεύρυνση της βάσης των δικαιούχων.

Το «πακέτο» έχει τρεις διαφορετικούς λογαριασμούς

Στην πραγματικότητα, η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει πάνω σε τρία διαφορετικά μέτωπα. Πρώτον, να μειώσει το κόστος του πετρελαίου κίνησης για επαγγελματίες και επιχειρήσεις. Δεύτερον, να κρατήσει όσο γίνεται χαμηλότερα την τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης. Και τρίτον, να αυξήσει το επίδομα θέρμανσης ώστε να ενισχυθούν τα νοικοκυριά που θα αντιμετωπίσουν υψηλότερο ενεργειακό κόστος τον χειμώνα. Το συνολικό κόστος δεν μπορεί να είναι απεριόριστο. Γι' αυτό και η συμμετοχή των διυλιστηρίων αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τον τελικό σχεδιασμό. Οι τελευταίες πληροφορίες κάνουν λόγο για τουλάχιστον 100 εκατ. ευρώ από τις δημοσιονομικές εφεδρείες, ενώ η τελική επιβάρυνση θα εξαρτηθεί και από τη συμμετοχή των επιχειρήσεων του κλάδου.

Οι ημερομηνίες που πρέπει να κρατήσουν οι καταναλωτές

Το πιθανότερο χρονοδιάγραμμα, με βάση τα σημερινά δεδομένα, είναι το εξής: Αρχές επόμενης εβδομάδας: ανακοινώσεις για το πετρέλαιο κίνησης και την παράταση της σχετικής στήριξης για τον Οκτώβριο. Έως τις 15 Οκτωβρίου: οριστικοποίηση της παρέμβασης στο πετρέλαιο θέρμανσης και του αυξημένου επιδόματος. 15 Οκτωβρίου: έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης με την τιμή εκκίνησης να αποτελεί το πρώτο μεγάλο τεστ της κυβερνητικής παρέμβασης. Η τελική απόφαση για το επίδομα αναμένεται να ξεκαθαρίσει ακριβώς τα ποσά, τους δικαιούχους και τον τρόπο καταβολής.

Το μεγάλο στοίχημα

Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο πόσο θα αυξηθεί το επίδομα. Είναι πόσο θα κοστίζει τελικά η θέρμανση στο νοικοκυριό. Γιατί ένα αυξημένο επίδομα μπορεί να απορροφηθεί γρήγορα εάν η τιμή του πετρελαίου ξεφύγει. Αντίθετα, μια χαμηλότερη τιμή στην αντλία, σε συνδυασμό με την αυξημένη ενίσχυση, μπορεί να περιορίσει σημαντικά την επιβάρυνση. Γι' αυτό και οι επόμενες ημέρες είναι κρίσιμες. Η κυβέρνηση θέλει πρώτα να κλείσει το μέτωπο του ντίζελ και παράλληλα να συνεχίσει τη διαπραγμάτευση με τα διυλιστήρια, περιμένοντας ταυτόχρονα να ξεκαθαρίσει περισσότερο η διεθνής εικόνα του πετρελαίου. Το αποτέλεσμα αυτής της εξίσωσης θα καθορίσει τελικά πόσο θα πληρώνουν οι καταναλωτές στην αντλία και πόσα χρήματα θα επιστρέφει το κράτος στα νοικοκυριά μέσω του επιδόματος θέρμανσης.