Στο επίκεντρο της βαθιάς κρίσης που ταλανίζει τα Ελληνικά Ταχυδρομεία περνούν πλέον και τα πρακτορεία της ΕΛΤΑ Courier, τον βραχίονα ταχυμεταφορών στον οποίο η κυβέρνηση είχε επενδύσει σημαντικό μέρος του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Μετά την έντονη αναστάτωση που προκάλεσε πριν από λίγους μήνες η απόπειρα για μαζικό κλείσιμο 204 καταστημάτων, η πίεση μεταφέρεται τώρα στο δίκτυο των πρακτόρων, οι οποίοι περιγράφουν μια κατάσταση οριακής βιωσιμότητας και προειδοποιούν για επερχόμενα λουκέτα που απειλούν να αφήσουν ακάλυπτες ολόκληρες περιοχές της χώρας.
Η αναταραχή ξεκίνησε το καλοκαίρι, με την εφαρμογή από τον Αύγουστο του νέου προμηθειακού καθεστώτος. Πράκτορες από όλη την Ελλάδα κάνουν λόγο για απότομη συρρίκνωση εσόδων, αδυναμία κάλυψης βασικών λειτουργικών εξόδων και ένα σύστημα αμοιβών που, όπως υποστηρίζουν, δεν ανταποκρίνεται πλέον στις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας του δικτύου. Πηγές με γνώση της υπόθεσης αναφέρουν ότι το νέο μοντέλο συνοδεύτηκε από μηχανισμούς που οδηγούν σε απώλεια τζίρου ανεξάρτητα από το αν ο πράκτορας εκτελεί κανονικά το έργο του.
Η ένταση αποτυπώθηκε και θεσμικά, με 68 ιδιοκτήτες πρακτορείων – αρκετά από αυτά στην Αττική – να απευθύνουν επιστολή προς τους αρμόδιους υπουργούς και τη διοίκηση του Υπερταμείου, ζητώντας παρέμβαση. Όπως επισημαίνουν, το νέο σύστημα έχει οδηγήσει πολλά σημεία σε οικονομική ασφυξία, καθώς αντί να ενισχύει τη συνοχή και τη βιωσιμότητα του δικτύου, το αποδυναμώνει.
Κεντρικός πυλώνας του νέου καθεστώτος είναι η σύνδεση της προμήθειας με τον χρόνο επίδοσης. Η προμήθεια διατηρείται σε υψηλό ποσοστό μόνο όταν η παράδοση ολοκληρώνεται την ίδια ημέρα, ενώ μειώνεται δραστικά όταν η πρώτη επίδοση αποτύχει για λόγους που συχνά δεν εξαρτώνται από τον πράκτορα, όπως η απουσία του παραλήπτη. Σε περιπτώσεις παράδοσης μετά από δύο ή τρεις ημέρες, το ποσοστό καταρρέει, προκαλώντας – σύμφωνα με τους επαγγελματίες του χώρου – μεσοσταθμικές απώλειες που σε μεγάλα πρακτορεία φτάνουν ακόμη και το 20% ανά αντικείμενο. Την ίδια στιγμή, μειώσεις καταγράφονται και στις προμήθειες πρόσθετων υπηρεσιών, όπως η αντικαταβολή και η πρωινή παράδοση, με άμεσο αντίκτυπο στον κύκλο εργασιών.
Σήμερα στο δίκτυο λειτουργούν περίπου 160 πρακτορεία, ενώ τα μητρικά καταστήματα έχουν περιοριστεί σε μονοψήφιο αριθμό. Από τον Σεπτέμβριο εφαρμόστηκε στην πράξη μια ανακατανομή εσόδων, με στόχο – σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες – τη στήριξη μικρών πρακτορείων σε δυσπρόσιτες και νησιωτικές περιοχές, κίνηση που όμως φαίνεται να επιβάρυνε δυσανάλογα άλλα σημεία του δικτύου.
Η διοίκηση των ΕΛΤΑ, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι το νέο προμηθειακό πλαίσιο εντάσσεται στη συνολική αναβάθμιση των υπηρεσιών ταχυμεταφορών και της αξιοπιστίας του last mile. Τονίζει ότι προηγήθηκε διαβούλευση και ότι το μοντέλο, το οποίο εφαρμόζεται από την 1η Αυγούστου 2025, επιβραβεύει την έγκαιρη και ποιοτική παράδοση. Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας, για πάνω από το 75% των πρακτόρων οι αμοιβές παραμένουν ίδιες ή αυξάνονται, ενώ όπου καταγράφηκαν μειώσεις έχουν ξεκινήσει ατομικές συναντήσεις για προσαρμογές με βάση τα πραγματικά δεδομένα κάθε περίπτωσης.
Παράλληλα, η εταιρεία σημειώνει ότι εντός του 2025 αρκετοί πράκτορες ανέλαβαν και διανομή παραδοσιακού ταχυδρομείου, ενισχύοντας το εισόδημά τους, ενώ επισημαίνει ότι το προηγούμενο σύστημα δημιουργούσε στρεβλά κίνητρα, ιδίως υπέρ συγκεκριμένων ροών όπως οι αντικαταβολές. Στο πλαίσιο αυτό, η μείωση των σχετικών προμηθειών συνοδεύτηκε – όπως υποστηρίζεται – από στοχευμένη ενίσχυση απομακρυσμένων περιοχών, βελτίωση των παραδόσεων πρώτης ημέρας και εξομάλυνση των μεγάλων αποκλίσεων μεταξύ πρακτόρων με παρόμοια χαρακτηριστικά.
Την ίδια ώρα, εμπόδια συναντά και το ευρύτερο σχέδιο μετασχηματισμού των ΕΛΤΑ. Μετά τις έντονες αντιδράσεις για τα προαναγγελθέντα λουκέτα, ο αρχικός σχεδιασμός περιορίστηκε, με μέρος των κλεισιμάτων να μετατίθεται χρονικά. Το πλάνο, που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη λογική του shop in shop, αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό από εργαζομένους, οι οποίοι αμφισβητούν αν τα σημερινά περιθώρια κέρδους μπορούν να προσελκύσουν μικροεπιχειρηματίες. Σε ένα περιβάλλον κάθετης πτώσης του επιστολικού ταχυδρομείου, τα ΕΛΤΑ καλούνται να ανακτήσουν χαμένο έδαφος στην αγορά δεμάτων, την ώρα που το μερίδιο αγοράς τους κινείται κοντά στο 12% και η εταιρεία συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ρευστότητας και κεφαλαιακής επάρκειας.
