Στο Συμβούλιο Ασφαλείας το Ιράν: Διαδηλώσεις, νεκροί και σκληρή αντιπαράθεση Ουάσιγκτον–Τεχεράνης

Το απόγευμα της Πέμπτης 15 Ιανουαρίου, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ συνεδρίασε έπειτα από αίτημα των Ηνωμένες Πολιτείες, με αντικείμενο τις πρόσφατες πανεθνικές διαδηλώσεις στο Ιράν, στο πλαίσιο της ημερήσιας διάταξης «Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή». Το Συμβούλιο ενημερώθηκε από τη Βοηθό Γενική Γραμματέα Μάρθα Πόμπι, καθώς και από δύο εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, ενώ το Ιράν συμμετείχε στη συζήτηση δυνάμει του Κανόνα 37.

Η κ. Πόμπι ανέφερε ότι οι κινητοποιήσεις, οι οποίες διαρκούν σχεδόν τρεις εβδομάδες, έχουν λάβει τη μορφή γενικευμένης εθνικής αναταραχής, με σημαντικό αριθμό θυμάτων. Επικαλέστηκε αναφορές μέσων ενημέρωσης και οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων που κάνουν λόγο για εκατοντάδες ή και χιλιάδες νεκρούς κατά το διάστημα 8–10 Ιανουαρίου, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι ο ΟΗΕ δεν είναι σε θέση να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τα στοιχεία. Παράλληλα μετέφερε τη θέση της ιρανικής κυβέρνησης, η οποία αποδίδει τη βία σε «οργανωμένους τρομοκράτες» και «ταραχοποιούς» που, σύμφωνα με την Τεχεράνη, παρεισέφρησαν στις διαδηλώσεις.

Εκ μέρους του Γενικού Γραμματέα, εξέφρασε έντονη ανησυχία για την υπερβολική χρήση βίας, κάνοντας έκκληση για αποτροπή περαιτέρω απωλειών ανθρώπινων ζωών και για αποκατάσταση της πρόσβασης στην πληροφόρηση. Αναφέρθηκε σε μαζικές συλλήψεις, με εκτιμήσεις που υπερβαίνουν τις 18.000 κρατήσεις, ζητώντας ανθρώπινη μεταχείριση των κρατουμένων, πρόσβαση των οικογενειών τους και άμεση παύση εκτελέσεων που συνδέονται με υποθέσεις διαδηλώσεων. Τόνισε ότι όλοι οι θάνατοι πρέπει να διερευνηθούν άμεσα, ανεξάρτητα και με διαφάνεια. Παράλληλα προειδοποίησε για τον κίνδυνο περαιτέρω αποσταθεροποίησης από δημόσιες αναφορές σε ενδεχόμενα στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν, υπογραμμίζοντας ότι η διπλωματία και ο διάλογος αποτελούν τη μόνη βιώσιμη επιλογή, στο πλαίσιο των αρχών του Χάρτη του ΟΗΕ.

Ο Ιρανοαμερικανός δημοσιογράφος και ακτιβιστής Άχμαντ Μπατέμπι κατέθεσε προσωπική μαρτυρία, αναφέροντας ότι συνελήφθη ως φοιτητής επειδή συμμετείχε σε διαδήλωση και βασανίστηκε ώστε να «ομολογήσει» μπροστά στην κάμερα ότι ήταν πράκτορας των ΗΠΑ. Όπως είπε, η πρακτική αυτή αντικατοπτρίζει όσα συμβαίνουν σήμερα στο Ιράν. Στο ίδιο μήκος κύματος, η Ιρανή δημοσιογράφος και επικριτής του καθεστώτος Μασίχ Αλινετζάντ υποστήριξε ότι απαιτείται άμεση και συγκεκριμένη διεθνής δράση, καταγγέλλοντας μαζικές συλλήψεις, φυλακίσεις και πλήρη διακοπή των επικοινωνιών. «Το Ιράν βρίσκεται σε απόλυτο σκοτάδι», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά, εξέφρασε βαθιά ανησυχία για την κλιμάκωση της βίας κατά διαδηλωτών, την απώλεια ανθρώπινων ζωών, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, και τις εκτεταμένες συλλήψεις, τις οποίες χαρακτήρισε απολύτως καταδικαστέες. Τόνισε ότι τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως το δικαίωμα στη ζωή, η ελευθερία της έκφρασης και της συνάθροισης, είναι καθολικά και πρέπει να γίνονται πλήρως σεβαστά, επαναλαμβάνοντας τη δέσμευση της Ελλάδας στο διεθνές δίκαιο, την αποκλιμάκωση και την ειρηνική επίλυση της κρίσης.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστήριξαν ότι ο ιρανικός λαός διεκδικεί την ελευθερία του με πρωτοφανή ένταση. Ο Αμερικανός πρέσβης Μάικλ Γουόλτς δήλωσε ότι ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και οι ΗΠΑ στέκονται στο πλευρό του ιρανικού λαού, αποδίδοντας στο καθεστώς την πλήρη ευθύνη για την οικονομική δυσπραγία της χώρας. Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και σε επιθέσεις κατά αμερικανικών στόχων, καθώς και στον ρόλο της Τεχεράνης στη χρηματοδότηση οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ και οι Χούθι, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν έχει αποσταθεροποιήσει τη Μέση Ανατολή επί δεκαετίες.

Απαντώντας, ο Αναπληρωτής Μόνιμος Αντιπρόσωπος του Ιράν στον ΟΗΕ Γκολαμχοσεΐν Νταρζί έκανε λόγο για «έθνος που πενθεί» και κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες για διαστρέβλωση της πραγματικότητας και άμεση εμπλοκή στην υποκίνηση της βίας. Υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον επιχειρεί να καλύψει τη συνενοχή της πίσω από μια «ανθρωπιστική αφήγηση», χαρακτηρίζοντας τις κατηγορίες «ιδιαίτερα κυνικές» υπό το βάρος, όπως είπε, του ιστορικού παράνομων επεμβάσεων των ΗΠΑ. Τόνισε ότι το Ιράν δεν επιδιώκει κλιμάκωση ή σύγκρουση, προειδοποιώντας ωστόσο πως κάθε επιθετική ενέργεια θα αντιμετωπιστεί με αποφασιστική και νόμιμη απάντηση, σύμφωνα με το Άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ.