Στις 24 Φεβρουαρίου 2026 στρέφεται το ενδιαφέρον της ακτοπλοΐας και της νησιωτικής Ελλάδας, καθώς το Δ΄ Τμήμα του Συμβούλιο της Επικρατείας θα συζητήσει το ζήτημα που αφορά την προκήρυξη του διεθνούς διαγωνισμού για την εξυπηρέτηση των άγονων ακτοπλοϊκών γραμμών με τετραετείς συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας. Πρόκειται για μια υπόθεση με ιδιαίτερο θεσμικό και οικονομικό βάρος, καθώς από την απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου θα εξαρτηθεί όχι μόνο η εξέλιξη του διαγωνισμού, αλλά και η απρόσκοπτη σύνδεση δεκάδων απομακρυσμένων νησιών με την ηπειρωτική χώρα.
Η υπόθεση εισάγεται προς κρίση έπειτα από προσφυγή ναυτιλιακής εταιρείας κατά συγκεκριμένων όρων της προκήρυξης, προσφυγή που οδήγησε στην αναγκαστική αναβολή του διαγωνισμού και στην επανεξέταση του πλαισίου διεξαγωγής του. Σύμφωνα με πηγές του Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, οι φάκελοι με τα αιτήματα δρομολόγησης των ακτοπλοϊκών εταιρειών κατατίθενται κανονικά, ωστόσο δεν πρόκειται να ανοιχθούν έως ότου το ΣτΕ εκδώσει την απόφασή του, προκειμένου να μην δημιουργηθούν τετελεσμένα.
Δικαστική εκκρεμότητα και επιχειρηματική πίεση
Η σημασία της δικαστικής κρίσης είναι κομβική και για την αγορά. Ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας (ΣΕΕΝ) έχει ήδη ζητήσει με επιστολή του προς το υπουργείο τη μετάθεση της διαδικασίας για μετά τις 24 Φεβρουαρίου 2026, επικαλούμενος τόσο την εκκρεμότητα ενώπιον του ΣτΕ όσο και την ανάγκη ασφάλειας δικαίου. Όπως επισημαίνεται, η διεξαγωγή του διαγωνισμού πριν από τη δικαστική απόφαση υποχρεώνει πολλές εταιρείες να δεσμεύσουν υψηλές εγγυητικές επιστολές, τη στιγμή που βρίσκονται εν μέσω προετοιμασίας για τη θερινή περίοδο.
Οι δεσμεύσεις αυτές αφορούν εργασίες συντήρησης, επιθεωρήσεις πλοίων, καθώς και την έκδοση ή ανανέωση πιστοποιητικών ασφαλείας, με αποτέλεσμα να επιβαρύνεται σημαντικά η ρευστότητα των επιχειρήσεων. Σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους καυσίμων και αυστηρότερων περιβαλλοντικών απαιτήσεων, η χρονική αβεβαιότητα λειτουργεί ως πρόσθετος παράγοντας πίεσης.
Ταυτόχρονα, για το Δημόσιο, η απόφαση του ΣτΕ θα καθορίσει αν το υφιστάμενο πλαίσιο προκήρυξης είναι επαρκώς θωρακισμένο νομικά ή αν απαιτούνται διορθώσεις που θα μπορούσαν να καθυστερήσουν περαιτέρω την υλοποίηση των συμβάσεων. Και κάθε καθυστέρηση μεταφράζεται σε ανασφάλεια για τις νησιωτικές κοινωνίες που εξαρτώνται από τις άγονες γραμμές.
668 εκατ. ευρώ, 75 γραμμές και το στοίχημα της νησιωτικής συνοχής
Ο νέος διεθνής διαγωνισμός προβλέπει συνολική προϋπολογισθείσα δαπάνη 668 εκατ. ευρώ για την τετραετία, αυξάνοντας τη μέση ετήσια χρηματοδότηση από τα 148 στα 167 εκατ. ευρώ. Το σχήμα αφορά 75 επιδοτούμενες θαλάσσιες γραμμές, κρίσιμες για τη νησιωτική συνοχή, την καθημερινότητα των κατοίκων, την τοπική οικονομία και τον τουρισμό. Οι συμβάσεις διασφαλίζουν σταθερά δρομολόγια, κοινωνικές εκπτώσεις και βασικές παροχές δημόσιας υπηρεσίας.
Για τις ακτοπλοϊκές εταιρείες, οι τετραετείς συμβάσεις δημιουργούν περιβάλλον προβλεψιμότητας και χρηματοοικονομικής ασφάλειας, διευκολύνοντας την πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση και επιτρέποντας επενδύσεις στον εκσυγχρονισμό και το «πρασίνισμα» του στόλου. Το τελικό κόστος διαφοροποιείται ανά γραμμή και ανάδοχο, καθώς εξαρτάται από την ηλικία και την κατηγορία των πλοίων: νεότευκτες μονάδες συνεπάγονται υψηλότερα μισθώματα, ενώ από το 2027 προβλέπεται δυνατότητα αντικατάστασης παλαιότερων πλοίων με νεότερης τεχνολογίας, με αντίστοιχη αναπροσαρμογή.
Κάθε γραμμή αποτελεί αυτοτελές αντικείμενο σύμβασης και οι ανάδοχοι επιλέγονται αποκλειστικά με κριτήριο το χαμηλότερο μίσθωμα, χωρίς εναλλακτικές προσφορές. Παράλληλα, η προκήρυξη ενισχύει τη διαφάνεια μέσω ηλεκτρονικών διευκρινίσεων και προβλέπει τροποποιήσεις συμβάσεων όταν εισάγονται νεότευκτα πλοία, κατόπιν εγκρίσεων από το Συμβούλιο Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών και το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Η απόφαση του ΣτΕ, λοιπόν, δεν αφορά απλώς έναν διαγωνισμό. Αφορά το αν και πώς θα διασφαλιστεί στην πράξη η νησιωτική συνοχή, σε ένα πεδίο όπου το νομικό πλαίσιο, η αγορά και η κοινωνική ανάγκη συναντώνται – και συγκρούονται.
