Στο Υπουργείο Υποδομών ο έλεγχος εκατομμυρίων από τα αγροτικά έργα

Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών μεταφέρεται ο ουσιαστικός έλεγχος των πληρωμών για μεγάλα δημόσια έργα που χρηματοδοτούνται από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης, έπειτα από κοινή απόφαση του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών Χρίστου Δήμα και του διοικητή της ΑΑΔΕ Γιώργου Πιτσιλή.

Η νέα ρύθμιση αναθέτει στη Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών του υπουργείου την επαλήθευση, τον διοικητικό έλεγχο, την αναγνώριση και την εκκαθάριση πληρωμών που συνδέονται με συγκεκριμένες παρεμβάσεις του Στρατηγικού Σχεδίου της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής για την περίοδο 2023-2027.

Η ΑΑΔΕ ενεργεί ως διαπιστευμένος Οργανισμός Πληρωμών του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης, παραχωρώντας σημαντικό τμήμα των επιχειρησιακών αρμοδιοτήτων της στο Υπουργείο Υποδομών. Διατηρεί, ωστόσο, την πλήρη ευθύνη απέναντι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη νομιμότητα των δαπανών, την κανονικότητα των συναλλαγών και την προστασία των ευρωπαϊκών πόρων.

Η κατανομή αυτή δημιουργεί ένα σύνθετο σχήμα διοίκησης: το υπουργείο θα πραγματοποιεί τους κρίσιμους ελέγχους και θα εγκρίνει την εκκαθάριση των ποσών, ενώ η ΑΑΔΕ θα εξακολουθεί να λογοδοτεί στους ευρωπαϊκούς θεσμούς σε περίπτωση παρατυπιών ή δημοσιονομικών διορθώσεων.

Η μεταφορά αφορά κατά κύριο λόγο μεγάλα αρδευτικά, υδροδοτικά και εγγειοβελτιωτικά έργα, συνολικού προϋπολογισμού πολλών εκατομμυρίων ευρώ, τα οποία θεωρούνται κρίσιμα για την αγροτική παραγωγή, τη διαχείριση του νερού και την ανταγωνιστικότητα του πρωτογενούς τομέα.

Οι έλεγχοι και οι πληρωμές περνούν στο Υπουργείο Υποδομών

Η Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών αναλαμβάνει πλέον να εξετάζει τα δικαιολογητικά που υποβάλλουν οι δικαιούχοι πριν εγκριθεί οποιαδήποτε πληρωμή.

Στις αρμοδιότητές της περιλαμβάνεται ο έλεγχος της επιλεξιμότητας κάθε δαπάνης, με βάση την ευρωπαϊκή και την εθνική νομοθεσία, τους όρους του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ και τις αποφάσεις ένταξης των έργων.

Το υπουργείο θα προχωρά επίσης στην αναγνώριση και στην εκκαθάριση των πληρωμών, πριν από την τελική καταβολή των χρημάτων στους δικαιούχους. Θα πρέπει να επιβεβαιώνει ότι οι εργασίες που δηλώνονται έχουν πραγματοποιηθεί, ότι τα ποσά ανταποκρίνονται στις εγκεκριμένες συμβάσεις και ότι δεν υπάρχουν αποκλίσεις ή μη επιλέξιμες δαπάνες.

Παράλληλα, η αρμόδια διεύθυνση θα ενημερώνει την ΑΑΔΕ και τις διαχειριστικές αρχές για το ύψος των πιστώσεων που απαιτούνται, ώστε να προγραμματίζεται η χρηματοδότηση και να αποφεύγονται καθυστερήσεις στην εκτέλεση των έργων.

Στις υποχρεώσεις της περιλαμβάνεται ακόμη η σύνταξη ετήσιων απολογιστικών εκθέσεων, η παρουσίαση των αποτελεσμάτων των ελέγχων και η κατάθεση προτάσεων για τη βελτίωση των διαδικασιών πληρωμής και εποπτείας.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η δυνατότητα έκδοσης αποφάσεων δημοσιονομικής διόρθωσης. Όταν εντοπίζονται παραβάσεις, λανθασμένες πληρωμές ή δαπάνες που δεν πληρούν τους όρους χρηματοδότησης, το υπουργείο θα μπορεί να επιβάλλει περικοπές και να κινεί τη διαδικασία επιστροφής αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.

Η Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών υποχρεώνεται επίσης να τηρεί πλήρη ηλεκτρονικά αρχεία για κάθε έργο και πληρωμή. Τα στοιχεία που εισάγονται στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής πρέπει να είναι ακριβή, ενημερωμένα και διαθέσιμα σε κάθε εθνικό ή ευρωπαϊκό έλεγχο.

Η απόφαση προβλέπει στενή συνεργασία με τις διαχειριστικές αρχές, την ΑΑΔΕ, τις αρμόδιες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς που εποπτεύουν τη διάθεση των κοινοτικών κονδυλίων.

Η ΑΑΔΕ κρατά την ευθύνη απέναντι στις Βρυξέλλες

Παρότι οι βασικές πράξεις επαλήθευσης και εκκαθάρισης μεταφέρονται στο Υπουργείο Υποδομών, η ΑΑΔΕ παραμένει ο κεντρικός Οργανισμός Πληρωμών και διατηρεί την τελική εποπτεία της διαδικασίας.

Η Αρχή θα συντονίζει τη λειτουργία του συστήματος, θα πραγματοποιεί εποπτικούς και δειγματοληπτικούς ελέγχους στον εξουσιοδοτημένο φορέα και θα εξετάζει αν οι διαδικασίες εφαρμόζονται με τον τρόπο που προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί.

Παράλληλα, θα παρέχει στο Υπουργείο Υποδομών την αναγκαία πρόσβαση στα πληροφοριακά συστήματα και στα ηλεκτρονικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται για την επεξεργασία, την έγκριση και την παρακολούθηση των πληρωμών.

Η ΑΑΔΕ εξακολουθεί να φέρει την αποκλειστική ευθύνη έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νομιμότητα και την κανονικότητα των συναλλαγών. Εάν εντοπιστούν παρατυπίες ή καταλογισμοί από τις ευρωπαϊκές αρχές, η λογοδοσία θα εξακολουθήσει να βαραίνει τον διαπιστευμένο Οργανισμό Πληρωμών.

Η κυβέρνηση δημιουργεί έτσι ένα σχήμα στο οποίο οι αρμοδιότητες εκτέλεσης και ελέγχου κατανέμονται μεταξύ δύο διαφορετικών φορέων, ενώ η τελική θεσμική ευθύνη παραμένει στην ΑΑΔΕ. Η αποτελεσματικότητα του μοντέλου θα κριθεί από το αν θα υπάρχουν σαφείς γραμμές λογοδοσίας και αν θα αποφεύγεται η μετακύλιση ευθυνών σε περίπτωση καθυστερήσεων ή παράτυπων πληρωμών.

Η συνεργασία των δύο πλευρών θα εξειδικευτεί μέσα από ειδική Σύμβαση Διασφάλισης Επιπέδου Ποιότητας Υπηρεσιών. Σε αυτή θα καθορίζονται οι υποχρεώσεις κάθε φορέα, οι χρόνοι ολοκλήρωσης των ελέγχων, οι κανόνες ανταλλαγής στοιχείων και οι απαιτούμενες δικλίδες ασφαλείας.

Σε περίπτωση που το Υπουργείο Υποδομών δεν συμμορφώνεται με τους όρους της εξουσιοδότησης, θα μπορούν να εφαρμόζονται οι κυρώσεις που προβλέπει το Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.

Η απόφαση καλύπτει τρεις βασικές κατηγορίες παρεμβάσεων του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ 2023-2027. Η πρώτη αφορά έργα ταμίευσης νερού και αρδευτικών δικτύων, τα οποία έχουν ήδη αναληφθεί και διαθέτουν προϋπολογισμό άνω των 2,2 εκατ. ευρώ.

Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει νέα μεγάλα αρδευτικά και υδροδοτικά έργα στο πλαίσιο των υποδομών εγγείων βελτιώσεων. Πρόκειται για παρεμβάσεις που συνδέονται άμεσα με τη διαθεσιμότητα νερού, τον εκσυγχρονισμό των καλλιεργειών και τη μείωση των απωλειών στα αρδευτικά δίκτυα.

Η τρίτη αφορά ανειλημμένα έργα εγγειοβελτιωτικών υποδομών, επίσης προϋπολογισμού άνω των 2,2 εκατ. ευρώ, τα οποία αποσκοπούν στην ενίσχυση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας του πρωτογενούς τομέα.

Η μεταφορά των ελέγχων παρουσιάζεται ως προσπάθεια ταχύτερης διαχείρισης των πληρωμών και καλύτερου συντονισμού των μεγάλων έργων. Το κρίσιμο ζήτημα παραμένει αν η αλλαγή θα περιορίσει τη γραφειοκρατία ή αν θα δημιουργήσει ένα ακόμη πολυεπίπεδο σύστημα, στο οποίο άλλος ελέγχει, άλλος πληρώνει και άλλος καλείται τελικά να λογοδοτήσει στις Βρυξέλλες.