Στουρνάρας: Η Αθήνα κινητήρας της οικονομίας

Σε μια εμπεριστατωμένη ανάλυση του ρόλου της ελληνικής πρωτεύουσας στην εθνική οικονομία, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, παρουσίασε τα δεδομένα που αναδεικνύουν την Αθήνα ως τον βασικό αναπτυξιακό πυλώνα της χώρας, ενώ ταυτόχρονα επισήμανε τις προκλήσεις που απορρέουν από την έντονη δυναμική της. Μιλώντας στο συνέδριο «Διάλογοι για την Αθήνα: Από τον μύθο στη σύγχρονη πόλη», που διοργάνωσε η εφημερίδα «Το Βήμα» στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι η Αττική συγκεντρώνει σχεδόν το ήμισυ της εθνικής Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας, αποτελώντας τον σημαντικότερο οικονομικό πόλο της επικράτειας.

Η οικονομική ισχύς της Αθήνας αποτυπώνεται σε μια σειρά από μεγέθη που ξεπερνούν τον εθνικό μέσο όρο. Ειδικότερα, η Αττική καταγράφει το υψηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, το οποίο προσεγγίζει τα 30.000 ευρώ, έναντι περίπου 21.000 ευρώ για το σύνολο της χώρας. Παράλληλα, στην περιοχή κατευθύνεται περίπου το ένα τρίτο των συνολικών ακαθάριστων εθνικών επενδύσεων πάγιου κεφαλαίου, ενώ εκεί συγκεντρώνεται σχεδόν το 40% της συνολικής απασχόλησης. Η οικονομία της πρωτεύουσας στηρίζεται σε ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων του τριτογενούς τομέα, που εκτείνεται από το εμπόριο, τις μεταφορές και την εστίαση έως τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και τη διαχείριση ακινήτων, δημιουργώντας ένα πολυσχιδές παραγωγικό οικοσύστημα.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η συμβολή του τουρισμού στην οικονομική δυναμική της Αττικής. Το 2025, η περιφέρεια αναδείχθηκε σε πρώτη δύναμη επισκεψιμότητας στην Ελλάδα, με τις ταξιδιωτικές εισπράξεις να αυξάνονται κατά 125,3% σε σύγκριση με το 2019 και τις επισκέψεις να ενισχύονται κατά 63,8%. Το μερίδιο της Αττικής στις συνολικές ταξιδιωτικές εισπράξεις εκτοξεύθηκε από 14,7% το 2019 σε 25,8% το 2025, γεγονός που ενισχύει ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων, από ξενοδοχεία και εστιατόρια έως εμπορικά καταστήματα, μεταφορές, πολιτιστικούς φορείς και την αγορά ακινήτων.

Ωστόσο, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος προειδοποίησε ότι η επιτυχία της Αθήνας δημιουργεί σημαντικές πιέσεις. Η συγκέντρωση πληθυσμού, επενδύσεων, επιχειρήσεων και επισκεπτών αυξάνει τη ζήτηση για κατοικία, μεταφορές, ενέργεια και υποδομές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αγορά ακινήτων, όπου οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά 6,6% το 2025, ενώ στο δεύτερο τρίμηνο του 2026 η ετήσια άνοδος διαμορφώθηκε στο 5%. Παρότι η εξέλιξη αυτή αντανακλά την επενδυτική δυναμική της πόλης, εντείνει το πρόβλημα της προσιτής στέγασης για νέους και νοικοκυριά χαμηλότερων και μεσαίων εισοδημάτων.

Το στεγαστικό ζήτημα, σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα, δεν περιορίζεται σε κοινωνικές προεκτάσεις. Η ταχύτερη αύξηση του κόστους κατοικίας σε σχέση με τα εισοδήματα περιορίζει την κινητικότητα της εργασίας, δυσχεραίνει τις επιχειρήσεις στην προσέλκυση εργαζομένων και αυξάνει το κόστος διαβίωσης. Στο ίδιο πλαίσιο, το κυκλοφοριακό πρόβλημα επιβαρύνει την παραγωγικότητα, καθώς μεταφράζεται σε χαμένες παραγωγικές ώρες, υψηλότερο κόστος μετακίνησης και μεγαλύτερη ενεργειακή κατανάλωση.

Η απάντηση στις προκλήσεις αυτές, όπως υπογράμμισε ο διοικητής της ΤτΕ, απαιτεί έναν νέο κύκλο επενδύσεων στις μητροπολιτικές υποδομές. Αυτές περιλαμβάνουν έργα όπως η επέκταση του μετρό και του προαστιακού σιδηροδρόμου, η αναβάθμιση των δημόσιων συγκοινωνιών, οι ψηφιακές και ενεργειακές υποδομές, τα αντιπλημμυρικά έργα και η ανάπτυξη αστικού πρασίνου. Παράλληλα, απαιτούνται στοχευμένα μέτρα για την αύξηση της προσφοράς κατοικίας, ώστε να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η στεγαστική κρίση.

Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, δεν αφορά αποκλειστικά την Αθήνα. Ο κ. Στουρνάρας τόνισε ότι η πρωτεύουσα οφείλει να λειτουργήσει ως επιταχυντής του παραγωγικού μετασχηματισμού ολόκληρης της χώρας, προωθώντας την καινοτομία, τις επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας και τη στενότερη σύνδεση με την περιφέρεια. Στόχος δεν είναι μια ισχυρή Αθήνα εις βάρος μιας αποδυναμωμένης περιφέρειας, αλλά μια ανταγωνιστική μητρόπολη που θα λειτουργεί ως μοχλός για μια πιο παραγωγική και εξωστρεφή Ελλάδα.