Τράπεζες με κέρδη, κοινωνία με χρέη: Η «ισχυρή» ελληνική οικονομία

Την εικόνα μιας ελληνικής οικονομίας που εμφανίζεται περισσότερο ανθεκτική απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις παρουσίασε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, κατά την ομιλία του στη Γενική Συνέλευση της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών.

Σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αστάθειας, ενεργειακών κινδύνων και επιβράδυνσης του παγκόσμιου εμπορίου, ο κ. Στουρνάρας υποστήριξε ότι η χώρα διαθέτει πλέον τις βασικές προϋποθέσεις για να αξιοποιήσει τις αλλαγές που συντελούνται στην ευρωπαϊκή και τη διεθνή οικονομία.

Η αισιόδοξη αποτίμηση των μακροοικονομικών επιδόσεων συνοδεύτηκε, ωστόσο, από μια σειρά σοβαρών προειδοποιήσεων. Η χαμηλή παραγωγικότητα, το δημογραφικό πρόβλημα, οι ελλείψεις δεξιοτήτων, το υψηλό δημόσιο χρέος και ο πληθωρισμός που κινείται πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης εξακολουθούν να περιορίζουν τις πραγματικές δυνατότητες της οικονομίας.

Η διαφορά ανάμεσα στη θετική εικόνα των επίσημων δεικτών και στην καθημερινότητα των πολιτών παραμένει επίσης εμφανής. Η οικονομία μπορεί να καταγράφει ανάπτυξη και οι τράπεζες να εμφανίζουν ισχυρά κέρδη, όμως τα νοικοκυριά συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν αυξημένες τιμές, υψηλό κόστος στέγασης και συρρίκνωση της αγοραστικής τους δύναμης.

Οι προϋποθέσεις για ανάπτυξη και οι χρόνιες αδυναμίες

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος έθεσε ως βασικούς πυλώνες της οικονομικής στρατηγικής τη δημοσιονομική υπευθυνότητα, τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, την ενίσχυση της καινοτομίας, την προσέλκυση παραγωγικών επενδύσεων και τη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

Κατά την εκτίμησή του, οι συγκεκριμένοι άξονες μπορούν να οδηγήσουν σε υψηλότερη παραγωγικότητα και ταχύτερη σύγκλιση της Ελλάδας με τις πιο προηγμένες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το κρίσιμο ζήτημα βρίσκεται στην ποιότητα των επενδύσεων και στην κατεύθυνση των διαθέσιμων πόρων προς δραστηριότητες που δημιουργούν σταθερές θέσεις εργασίας και προστιθέμενη αξία.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη βιομηχανία, στην έρευνα, στις ψηφιακές τεχνολογίες, στην τεχνητή νοημοσύνη, στις ενεργειακές υποδομές και στην πράσινη μετάβαση. Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την κατανάλωση, τον τουρισμό και τις υπηρεσίες, γεγονός που την καθιστά περισσότερο ευάλωτη σε εξωτερικές κρίσεις.

Ο κ. Στουρνάρας αναγνώρισε παράλληλα ότι η χαμηλή παραγωγικότητα και η περιορισμένη διάχυση της καινοτομίας αποτελούν σταθερά εμπόδια. Οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να βρουν εργαζομένους με τις απαιτούμενες δεξιότητες, ενώ η δημογραφική συρρίκνωση περιορίζει σταδιακά το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό.

Στις βασικές αδυναμίες περιλαμβάνονται ακόμη το υψηλό δημόσιο χρέος και το επίμονο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η χώρα εξακολουθεί να εισάγει περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες από όσα εξάγει, παρά την πρόοδο που καταγράφεται σε επιμέρους τομείς.

Ο πληθωρισμός παραμένει επίσης πηγή σοβαρής ανησυχίας. Η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή ανέκοψε την πορεία αποκλιμάκωσης, με τον δείκτη να επιταχύνεται στο 4,9% τον Μάιο και να περιορίζεται στο 3,9% τον Ιούνιο. Η Ελλάδα εξακολουθεί να κινείται υψηλότερα από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, γεγονός που επιβαρύνει κυρίως τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.

Ανάπτυξη 2%, ισχυρές τράπεζες και ψηφιακό ευρώ

Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, το ελληνικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2% σε ετήσια βάση, καταγράφοντας επίδοση υψηλότερη από τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Οι επενδύσεις αποτέλεσαν τον βασικό μοχλό ανάπτυξης, ενώ θετική συμβολή είχαν η ιδιωτική κατανάλωση και οι καθαρές εξαγωγές.

Η συνέχιση αυτής της πορείας δεν θεωρείται δεδομένη. Οι εμπορικές συγκρούσεις, η ενεργειακή αβεβαιότητα, οι περιφερειακοί πόλεμοι και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την παραγωγή, τον τουρισμό, τις εξαγωγές και το κόστος χρηματοδότησης.

Ιδιαίτερα θετική εμφανίζεται η εικόνα του τραπεζικού τομέα. Οι ελληνικές τράπεζες καταγράφουν υψηλή κερδοφορία, ισχυρή κεφαλαιακή επάρκεια και σημαντική βελτίωση στην ποιότητα του ενεργητικού τους.

Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων έχει περιοριστεί στο 3,4%, πλησιάζοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ η πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις διατηρείται σε υψηλά επίπεδα.

Η τραπεζική ανάκαμψη αποτελεί σημαντικό παράγοντα σταθερότητας. Παραμένει, όμως, ανοικτό το ζήτημα της πραγματικής πρόσβασης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των νοικοκυριών σε προσιτή χρηματοδότηση. Η ισχυρή κερδοφορία των τραπεζών δεν έχει μεταφραστεί με την ίδια ένταση σε φθηνότερα δάνεια, χαμηλότερες προμήθειες και ουσιαστική ελάφρυνση των δανειοληπτών.

Ο Γιάννης Στουρνάρας αναφέρθηκε και στον μετασχηματισμό του χρηματοπιστωτικού συστήματος, με αιχμή το ψηφιακό ευρώ. Η ανάπτυξή του, η αξιοποίηση της τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού, η διασύνδεση των ευρωπαϊκών συστημάτων πληρωμών με δίκτυα άλλων χωρών και η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης βρίσκονται πλέον στις προτεραιότητες των κεντρικών τραπεζών.

Στόχος είναι η διατήρηση της νομισματικής κυριαρχίας του ευρώ σε μια εποχή κατά την οποία ιδιωτικά ψηφιακά μέσα πληρωμών, κρυπτονομίσματα και τεχνολογικές πλατφόρμες αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη επιρροή στις συναλλαγές.

Κατά τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, η χώρα βρίσκεται σε θέση να επωφεληθεί από τις αλλαγές, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρήσει τη δημοσιονομική αξιοπιστία και θα συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις.

Η πραγματική δοκιμασία, πάντως, δεν βρίσκεται μόνο στους ρυθμούς ανάπτυξης και στις τραπεζικές επιδόσεις. Βρίσκεται στο κατά πόσο η οικονομική πρόοδος θα φτάσει στα εισοδήματα, θα περιορίσει τις κοινωνικές ανισότητες και θα βελτιώσει την καθημερινότητα των πολιτών. Χωρίς αυτή τη διάχυση, η εικόνα μιας οικονομίας «ισχυρότερης από ποτέ» θα παραμένει ένας ισχυρισμός που δεν αναγνωρίζεται από μεγάλο μέρος της κοινωνίας.