Σύνοδος BRICS στο Νέο Δελχί: Σι Τζινπίνγκ και Μόντι στο επίκεντρο

Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ αναμένεται να φτάσει στο Νέο Δελχί για τη σύνοδο κορυφής των BRICS, μια συνάντηση που συγκεντρώνει τους ηγέτες της Ινδίας, της Ρωσίας και του Ιράν, με τους πολέμους στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, καθώς και το παγκόσμιο εμπόριο και την ενέργεια, να αναμένεται να κυριαρχήσουν στις συζητήσεις της συμμαχίας. Η σύνοδος των 11 χωρών, διάρκειας δύο ημερών, πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων, με τις ένοπλες συρράξεις να επηρεάζουν καθοριστικά τις διεθνείς αγορές, ιδιαίτερα στον τομέα της ενέργειας.

Ιστορική επίσκεψη με φόντο τις συνοριακές εντάσεις

Το ταξίδι του Σι Τζινπίνγκ στην Ινδία αποτελεί από μόνο του γεγονός, καθώς ο Κινέζος ηγέτης είχε να επισκεφθεί τη χώρα από το 2019. Το 2020, μια αιματηρή στρατιωτική σύγκρουση στα αμφισβητούμενα σύνορα στα Ιμαλάια είχε φέρει αντιμέτωπες τις δύο πυρηνικές δυνάμεις, προκαλώντας σοβαρή κρίση στις διμερείς σχέσεις. Έκτοτε, το Νέο Δελχί και το Πεκίνο έχουν επιχειρήσει να εξομαλύνουν σταδιακά τη σχέση τους, με την κινεζική πλευρά να δηλώνει την Παρασκευή ότι είναι έτοιμη να συνεργαστεί με την Ινδία για την ενίσχυση της επικοινωνίας και της συνεργασίας.

Ωστόσο, η συνοριακή διένεξη παραμένει άλυτη, με τα δύο κράτη να διατηρούν μεγάλη στρατιωτική παρουσία κατά μήκος των 3.500 χιλιομέτρων κοινών συνόρων, στα όρια της αυτόνομης κινεζικής περιφέρειας του Θιβέτ. Ο Σι Τζινπίνγκ θα έχει κατ' ιδίαν συνάντηση με τον Ινδό πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι, όπως ανακοίνωσε η ινδική διπλωματία, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης της έντασης. Την ίδια ώρα, μερικές δεκάδες Θιβετανοί διαδήλωσαν στο Νέο Δελχί διαμαρτυρόμενοι για την επίσκεψη του Κινέζου προέδρου στη χώρα που φιλοξενεί τον εξόριστο πνευματικό τους ηγέτη, τον Δαλάι Λάμα, από το 1959.

Διχασμοί εντός της συμμαχίας

Το φόρουμ των BRICS δημιουργήθηκε το 2009 με στόχο τη συσπείρωση των μεγαλύτερων αναδυόμενων οικονομιών – αρχικά Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και αργότερα Νότια Αφρική – πέραν των θεσμών όπου κυριαρχούν οι ΗΠΑ και οι δυνάμεις της Δύσης, όπως η G7. Το σχήμα διευρύνθηκε περαιτέρω, εντάσσοντας ιδίως το Ιράν, γεγονός που προσδίδει στη φετινή σύνοδο ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.

Ενόψει της συνόδου, ο Ναρέντρα Μόντι υποδέχτηκε τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, καθώς ο πόλεμος που ξέσπασε στα τέλη Φεβρουαρίου στη Μέση Ανατολή, με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς, αναμένεται να απασχολήσει τις συνομιλίες στο Νέο Δελχί. Ο Ιρανός πρόεδρος τόνισε ότι όταν μια χώρα υφίσταται πολιτικές και στρατιωτικές πιέσεις στο εμπόριο, την ενέργεια, τις υποδομές και το οικονομικό της σύστημα, ο αντίκτυπος ξεπερνά τα σύνορα.

Σε αντίποινα για την επίθεση που υπέστη, το Ιράν έκλεισε το στενό του Ορμούζ, από όπου διερχόταν προπολεμικά το 20% του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που καταναλώνονται παγκοσμίως. Ο αποκλεισμός συνεχίζει να ωθεί στα ύψη τις τιμές του αργού, με το βαρέλι του Μπρεντ να ξεπερνά το όριο των 100 δολαρίων αυτή την εβδομάδα, προκαλώντας σοβαρές ανησυχίες για την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα.

Ο πόλεμος διχάζει τη συμμαχία

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή διχάζει την BRICS. Η Ρωσία και η Κίνα, αποφασισμένες να αντιταχθούν στην αμερικανική ηγεσία, συνεχίζουν τις εμπορικές συναλλαγές με το Ιράν παρά τις απειλές για κυρώσεις που έχει επισείσει επανειλημμένα ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, από την πλευρά τους, ανέστειλαν τον Αύγουστο τις εμπορικές και χρηματοπιστωτικές δοσοληψίες τους με την Τεχεράνη, αφού μπήκαν στο στόχαστρο ιρανικών πυραύλων, αποκαλύπτοντας τις βαθιές διαφωνίες εντός του σχήματος.

Ο Χαρς Β. Παντ, αναλυτής στο κέντρο Observer Research Foundation, το οποίο θεωρείται κοντά στην ινδική κυβέρνηση, προέβλεψε ότι η σύγκρουση αυτή θα είναι το κυριότερο ρήγμα στη σύνοδο. Εξάλλου, έξι μήνες μετά την προηγούμενη επίσκεψη του Ρώσου προέδρου στην ινδική πρωτεύουσα, ο Ναρέντρα Μόντι και ο Βλαντίμιρ Πούτιν αντάλλαξαν απόψεις για τους πολέμους στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία, σύμφωνα με το Νέο Δελχί. Ο Ινδός πρωθυπουργός επαναβεβαίωσε ότι μόνο ο διάλογος και η διπλωματία επιτρέπουν να επιλύονται συγκρούσεις, υπογραμμίζοντας τη σταθερή θέση της Ινδίας υπέρ της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών.

Ο Μόντι παρότρυνε, στην πιο πρόσφατη σύνοδο του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης, τον φίλο του, τον Πούτιν, να βρει λύση για να τερματιστεί ο πόλεμος που μαίνεται από τον Φεβρουάριο του 2022, τον οποίο η Ινδία αποφεύγει να καταδικάσει δημόσια. Την ώρα που δυτικές πρωτεύουσες υποπτεύονται πως έχει σκοπό να εξαπλώσει τον πόλεμο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν διαβεβαίωσε στο Νέο Δελχί, σύμφωνα με ρωσικά πρακτορεία ειδήσεων, πως η Μόσχα δεν απειλεί ευρωπαϊκές χώρες, αλλά ταυτόχρονα τις προειδοποίησε πως η ανάπτυξη στρατευμάτων τους στην ουκρανική επικράτεια θα ισοδυναμούσε με πόλεμο εναντίον της Ρωσίας. Παραδοσιακός σύμμαχος της Ρωσίας, η Ινδία συνεχίζει τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου, παρά τις κυρώσεις των ΗΠΑ, διατηρώντας μια λεπτή ισορροπία μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.