Σημαντικό μέρος του βάρους για την πορεία του Ταμείου Ανάκαμψης μεταφέρεται πλέον στο φθινόπωρο, όταν η Ελλάδα αναμένεται να υποβάλει προς την Ευρωπαϊκή Ένωση το 9ο αίτημα εκταμίευσης, που θα συνδέεται με 134 ορόσημα και χρηματοδότηση ύψους 3,8 δισ. ευρώ.
Την ίδια ώρα, επενδυτικά σχέδια αξίας αρκετών δισεκατομμυρίων ευρώ οδηγούνται ουσιαστικά εκτός χρηματοδότησης, παρότι οι ενδιαφερόμενοι είχαν καταθέσει πλήρεις φακέλους και θεωρούσαν ότι είχαν εξασφαλίσει πρόσβαση στους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Πρόκειται κυρίως για μεγάλες επενδύσεις στους τομείς της ενέργειας, του τουρισμού, του εμπορίου και των ακινήτων, οι οποίες υποβλήθηκαν εμπρόθεσμα έως τα τέλη Μαΐου, όμως έμειναν εκτός λόγω εξάντλησης των διαθέσιμων κονδυλίων.
Τα πρώτα σημάδια κόπωσης στο Ταμείο Ανάκαμψης
Η επιβράδυνση στη λειτουργία του Ταμείου Ανάκαμψης είχε αρχίσει να διαφαίνεται ήδη από τα τέλη του 2025. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, διαπιστώνοντας ότι η απορρόφηση των δανειακών πόρων εξελισσόταν με χαμηλότερους ρυθμούς και ενόψει της αναθεώρησης του προγράμματος, αποφάσισε τη μεταφορά περίπου 2 δισ. ευρώ στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα.
Η κίνηση αυτή έγινε με στόχο να μη χαθούν διαθέσιμοι πόροι και να διοχετευθούν σε χρηματοδοτικά εργαλεία μέσω της ΕΑΤ. Ωστόσο, η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει ότι η μεταφορά αυτή άλλαξε τα διαθέσιμα υπόλοιπα για τις επιχειρήσεις που προσδοκούσαν πρόσβαση στα χαμηλότοκα δάνεια του Ταμείου.
Παράλληλα, επισπεύσθηκε η διαδικασία υποβολής και έγκρισης των αιτήσεων χρηματοδότησης. Η καταληκτική προθεσμία μετακινήθηκε ουσιαστικά τρεις μήνες νωρίτερα, από τα τέλη Αυγούστου στα τέλη Μαΐου, δημιουργώντας ασφυκτικές συνθήκες για τράπεζες και επιχειρήσεις.
Αγώνας δρόμου από τράπεζες και επιχειρήσεις
Η επίσπευση της προθεσμίας σήμανε συναγερμό στο τραπεζικό σύστημα και στην επιχειρηματική αγορά. Επιχειρήσεις και τράπεζες επιδόθηκαν σε αγώνα δρόμου για να προλάβουν τη χαμηλότοκη χρηματοδότηση του Ταμείου πριν κλείσει το παράθυρο υποβολής.
Μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα κατατέθηκαν αιτήσεις που υπερέβησαν κατά πολύ τους διαθέσιμους πόρους. Το αποτέλεσμα είναι σήμερα αρκετά επενδυτικά σχέδια, ακόμη και ώριμα projects, να μένουν στα αζήτητα ή να καλούνται να αναζητήσουν διαφορετικό χρηματοδοτικό σχήμα με υψηλότερο κόστος.
Μετά τη μεταφορά των 2 δισ. ευρώ στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, το συνολικό ύψος των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης διαμορφώθηκε στα 13,5 δισ. ευρώ. Από αυτά, έως τα τέλη Μαρτίου είχαν ήδη διατεθεί 9,5 δισ. ευρώ.
Ο διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης, Ορέστης Καβαλάκης, ανέφερε ότι οι πόροι του δανειακού σκέλους έχουν ήδη διατεθεί στο σύνολό τους προς τις τράπεζες και πλέον απομένει η ολοκλήρωση των συμβασιοποιήσεων μέχρι την προθεσμία του τέλους Μαΐου.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, έχουν ήδη υπογραφεί 798 συμβάσεις συνολικού ύψους 27,5 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 12,5 δισ. ευρώ προέρχονται από δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης, τα 8,8 δισ. ευρώ από τραπεζική χρηματοδότηση και τα 6,2 δισ. ευρώ από ίδια συμμετοχή των επενδυτών.
Projects που κινδυνεύουν να ακυρωθούν
Ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank, Φωκίων Καραβίας, ανέφερε ότι οι πόροι του Ταμείου διοχετεύθηκαν σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας, όπως η ενέργεια, ο τουρισμός και η μεταποίηση. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι τα διαθέσιμα κεφάλαια έχουν σχεδόν εξαντληθεί, μια εικόνα που έγινε απολύτως σαφής τις τελευταίες ημέρες.
Για τις αιτήσεις που υπερβαίνουν τους διαθέσιμους πόρους, εκτίμησε ότι επενδυτικά σχέδια ύψους 6 έως 8 δισ. ευρώ θα ακολουθήσουν διαφορετικές πορείες. Ένα μέρος τους θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από τις τράπεζες, ένα άλλο μέσω της Αναπτυξιακής Τράπεζας σε συνεργασία με το τραπεζικό σύστημα, ενώ ορισμένα έργα ενδέχεται τελικά να ακυρωθούν.
Ακόμη και όσα projects προχωρήσουν εκτός Ταμείου θα βρεθούν αντιμέτωπα με υψηλότερο χρηματοδοτικό κόστος. Αυτό σημαίνει ότι η απώλεια πρόσβασης στους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης δεν αποτελεί απλώς τεχνικό πρόβλημα, αλλά παράγοντα που μπορεί να αλλάξει την οικονομική βιωσιμότητα σημαντικών επενδύσεων.
Τα αιτήματα εκταμίευσης και οι εκκρεμότητες του φθινοπώρου
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, η Ελλάδα πρόκειται να καταθέσει τη Δευτέρα το 8ο αίτημα εκταμίευσης επιδοτήσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης, ύψους 1,4 δισ. ευρώ, το οποίο συνδέεται με την ολοκλήρωση 32 οροσήμων.
Παράλληλα, θα υποβληθεί και το 7ο αίτημα για το δανειακό σκέλος του προγράμματος, ύψους 1,2 δισ. ευρώ, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό των νέων αιτημάτων στα 2,6 δισ. ευρώ.
Το πραγματικό βάρος, όμως, μεταφέρεται στο φθινόπωρο. Τότε αναμένεται να υποβληθεί το 9ο αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, που θα αφορά 134 ορόσημα και χρηματοδότηση ύψους 3,8 δισ. ευρώ.
Την ίδια περίοδο προβλέπεται να κατατεθεί και το 8ο αίτημα για το δανειακό σκέλος, με αποτέλεσμα το συνολικό νέο πακέτο να διαμορφώνεται περίπου στα 4,8 δισ. ευρώ.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει το κρίσιμο σημείο στο οποίο βρίσκεται η διαχείριση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση προβάλλει τον μεγάλο αριθμό συμβάσεων και την πρόοδο των αιτημάτων προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Από την άλλη, η εξάντληση των διαθέσιμων δανειακών πόρων αφήνει εκτός ώριμες επενδύσεις και δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για τον σχεδιασμό, την προτεραιοποίηση και την πραγματική αποτελεσματικότητα της διαχείρισης.
