Η ραγδαία εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης φέρνει αναμφίβολα ευκολίες στην καθημερινότητα, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει επικίνδυνες «κερκόπορτες» για νέες μορφές εγκληματικότητας.
Μία από τις πλέον ανησυχητικές εξελίξεις αφορά τη χρήση της τεχνολογίας κλωνοποίησης φωνής (voice cloning), που πλέον αξιοποιείται συστηματικά σε τραπεζικές και οικονομικές απάτες.
Με λίγα δευτερόλεπτα ηχητικού υλικού, συχνά από social media, οι επιτήδειοι μπορούν να αναπαράγουν με εντυπωσιακή ακρίβεια τη φωνή ενός προσώπου.
Τηλεφωνούν σε συγγενείς, συνεργάτες ή υπαλλήλους και, προσποιούμενοι κάποιον οικείο ή ανώτερο, ζητούν άμεσες τραπεζικές μεταφορές, κωδικούς ή προσωπικά δεδομένα, επικαλούμενοι επείγουσες καταστάσεις.
Η επικινδυνότητα της απάτης
Το στοιχείο που καθιστά τις απάτες αυτές ιδιαίτερα επικίνδυνες είναι ο συναισθηματικός αιφνιδιασμός. Όταν ο πολίτης ακούει τη φωνή ενός παιδιού, ενός γονέα ή ενός προϊστάμενου, πείθεται ότι η κλήση είναι γνήσια. Υπό πίεση και πανικό, η λογική υποχωρεί και η απάτη ολοκληρώνεται μέσα σε λίγα λεπτά.
Οι συνέπειες μπορεί να είναι σοβαρές:
-
Απώλεια μεγάλων χρηματικών ποσών
-
Άδειασμα τραπεζικών λογαριασμών
-
Υπερχρέωση μέσω δανείων ή πιστωτικών καρτών
-
Ψυχολογική πίεση και αίσθημα ανασφάλειας
-
Διαρροή προσωπικών και ευαίσθητων δεδομένων
Συχνά τα χρήματα είναι αδύνατο να ανακτηθούν, ενώ οι δράστες παραμένουν ανώνυμοι, εκμεταλλευόμενοι διεθνή δίκτυα και ψηφιακά εργαλεία.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Αν και κανείς δεν είναι απολύτως ασφαλής, ορισμένες ομάδες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες:
-
Ηλικιωμένοι, που εμπιστεύονται εύκολα μια γνώριμη φωνή
-
Γονείς, όταν ακούνε υποτιθέμενα τα παιδιά τους σε ανάγκη
-
Μικρομεσαίοι επιχειρηματίες και λογιστήρια, που διαχειρίζονται πληρωμές
-
Υπάλληλοι τραπεζών ή εταιρειών, που δέχονται εντολές “άνωθεν”
-
Πολίτες με έντονη παρουσία στα social media, όπου υπάρχει διαθέσιμο ηχητικό υλικό
Η ενημέρωση, η επιβεβαίωση κάθε αιτήματος και η καχυποψία απέναντι σε πιεστικές κλήσεις είναι πλέον αναγκαία στάση ζωής.
Η ανάγκη συλλογικής προστασίας
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι εχθρός από μόνη της. Όταν όμως χρησιμοποιείται ανεξέλεγκτα και χωρίς κοινωνικό έλεγχο, μετατρέπεται σε εργαλείο εκμετάλλευσης των πιο ευάλωτων. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τεχνολογικό· είναι βαθιά κοινωνικό και πολιτικό.
Η προστασία των πολιτών από την ψηφιακή απάτη πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα του κράτους, με αυστηρό θεσμικό πλαίσιο για τη χρήση και διάθεση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης. Παράλληλα, οι τράπεζες οφείλουν να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την αποζημίωση των θυμάτων και να υιοθετήσουν μηχανισμούς άμεσης προστασίας.
Η μαζική ενημέρωση, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους και ευάλωτες ομάδες, είναι απαραίτητη. Η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι τα κέρδη λίγων.
Δεν μπορούμε να δεχθούμε μια κοινωνία φόβου, όπου ο πολίτης δεν μπορεί να εμπιστευτεί ούτε τη φωνή των αγαπημένων του. Η ασφάλεια, η διαφάνεια και η λαϊκή κυριαρχία πρέπει να επεκταθούν και στον ψηφιακό κόσμο.
Κορίνα Τριανταφύλλου
