Τέμπη: Ξαναρχίζει η μεγάλη δίκη – 36 κατηγορούμενοι και πάνω από 350 μάρτυρες

Στο Συνεδριακό Κέντρο του Γαιόπολις στη Λάρισα επιστρέφει σήμερα η πολύκροτη δίκη για την τραγωδία των Τεμπών, μετά τη διακοπή του Αυγούστου, με 36 κατηγορούμενους και περισσότερους από 350 μάρτυρες να περιλαμβάνονται σε μία από τις μεγαλύτερες δικαστικές διαδικασίες των τελευταίων ετών.

Η υπόθεση αφορά τη μετωπική σύγκρουση των δύο αμαξοστοιχιών τη νύχτα της 28ης Φεβρουαρίου 2023, που κόστισε τη ζωή σε 57 ανθρώπους και προκάλεσε τον τραυματισμό δεκάδων επιβατών της επιβατικής αμαξοστοιχίας IC62.

Παρότι η δίκη άρχισε στις 23 Μαρτίου, σχεδόν έξι μήνες αργότερα δεν έχει ακόμη ξεκινήσει η ουσιαστική εξέταση των μαρτύρων. Ένα σημαντικό μέρος των πρώτων συνεδριάσεων αναλώθηκε σε διαδικαστικές ενστάσεις, αιτήματα των δύο πλευρών, ζητήματα σχετικά με το κατηγορητήριο αλλά και στο σοβαρό πρόβλημα της χωρητικότητας της δικαστικής αίθουσας.

Στην τελευταία συνεδρίαση πριν από τη θερινή διακοπή, στις 28 Ιουλίου, η εισαγγελέας του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Λάρισας ολοκλήρωσε την απαγγελία των κατηγοριών που αποδίδονται στους 36 κατηγορούμενους.

Με την επανέναρξη της διαδικασίας αναμένεται να συνεχιστούν οι τοποθετήσεις των κατηγορουμένων και των συνηγόρων τους, ενώ θα οριστικοποιηθεί και ο μακρύς κατάλογος των μαρτύρων. Ο αριθμός τους ξεπερνά τους 350, γεγονός που προϊδεάζει για μια δικαστική διαδικασία μεγάλης διάρκειας.

Μήνες διαδικαστικών μαχών πριν αρχίσουν οι καταθέσεις

Η δίκη σημαδεύτηκε από ένταση ήδη από την πρώτη ημέρα. Η αρχικά επιλεγμένη αίθουσα αποδείχθηκε ανεπαρκής για να φιλοξενήσει κατηγορουμένους, συνηγόρους, συγγενείς θυμάτων, δημοσιογράφους και τους υπόλοιπους παράγοντες της διαδικασίας.

Χρειάστηκε να γίνουν διαδοχικές παρεμβάσεις στον χώρο του Γαιόπολις προκειμένου να αυξηθεί η χωρητικότητα. Οι εργασίες προκάλεσαν καθυστερήσεις και μεταθέσεις δικασίμων, σε μια υπόθεση για την οποία οι οικογένειες των θυμάτων ζητούν εδώ και χρόνια να φτάσει η έρευνα μέχρι την πλήρη απόδοση των ευθυνών.

Κατά τις επόμενες συνεδριάσεις δεν έλειψαν οι αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε συνηγόρους, συγγενείς και το δικαστήριο. Κατατέθηκε σειρά αιτημάτων τόσο από την υποστήριξη της κατηγορίας όσο και από την υπεράσπιση, μεταξύ των οποίων ενστάσεις και αιτήματα που αφορούσαν ακόμη και την εγκυρότητα επιμέρους τμημάτων της διαδικασίας.

Πολλά από αυτά απορρίφθηκαν, ενώ για άλλα το δικαστήριο επιφυλάχθηκε να κρίνει κατά την εξέλιξη της αποδεικτικής διαδικασίας.

Αίσθηση έχει προκαλέσει επίσης η περιορισμένη φυσική παρουσία κατηγορουμένων στις μέχρι τώρα συνεδριάσεις. Από τους 36 που έχουν παραπεμφθεί, αρκετοί εκπροσωπούνται από τους συνηγόρους τους, όπως προβλέπει η δικαστική διαδικασία.

Από τον σταθμάρχη μέχρι τα υψηλόβαθμα στελέχη του σιδηροδρόμου

Το εύρος των προσώπων που κάθονται στο εδώλιο αποτυπώνει και τη βασική διάσταση της υπόθεσης: η διερεύνηση δεν περιορίζεται μόνο στους χειρισμούς που έγιναν στον σταθμό της Λάρισας τη μοιραία νύχτα, αλλά εκτείνεται στη λειτουργία και στην εποπτεία του ελληνικού σιδηροδρομικού συστήματος τα προηγούμενα χρόνια.

Μεταξύ των κατηγορουμένων βρίσκεται ο σταθμάρχης που είχε υπηρεσία το βράδυ της σύγκρουσης, καθώς και οι δύο σταθμάρχες της απογευματινής βάρδιας. Στο κατηγορητήριο εξετάζεται, μεταξύ άλλων, η αποχώρησή τους από τον σταθμό και οι συνθήκες υπό τις οποίες παρέμεινε σε υπηρεσία ο σταθμάρχης της νυχτερινής βάρδιας.

Κατηγορούμενος είναι επίσης ο τότε επιθεωρητής του ΟΣΕ στη Λάρισα, ενώ στο εδώλιο βρίσκονται δέκα υψηλόβαθμα στελέχη του ΟΣΕ. Στο κατηγορητήριο τους αποδίδεται, κατά περίπτωση, γνώση σοβαρών ελλείψεων και δυσλειτουργιών σε κρίσιμα συστήματα ασφαλείας και λειτουργίας του δικτύου, καθώς και παραλείψεις στη λήψη των απαιτούμενων μέτρων.

Ιδιαίτερο κεφάλαιο αποτελεί η περιβόητη Σύμβαση 717 για την ανάταξη και αναβάθμιση συστημάτων σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης. Για ζητήματα που σχετίζονται με την πορεία και τις αλλεπάλληλες καθυστερήσεις της σύμβασης έχουν παραπεμφθεί 16 στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ.

Η συγκεκριμένη σύμβαση, η οποία έπρεπε να είχε ολοκληρωθεί χρόνια πριν από το δυστύχημα, βρέθηκε από την πρώτη στιγμή στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης για την κατάσταση των συστημάτων ασφαλείας του σιδηροδρόμου.

Στους κατηγορουμένους περιλαμβάνονται ακόμη δύο ανώτατοι υπάλληλοι του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, δύο διευθυντικά στελέχη της Hellenic Train για ζητήματα που αφορούν το σύστημα επικοινωνίας GSM-R, η τότε πρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων και μέλος της τριμελούς επιτροπής του ΟΣΕ που είχε συμμετάσχει στη διαδικασία μετάταξης του σταθμάρχη.

Οι συγκεκριμένες αναφορές αποτελούν μέρος των κατηγοριών που εξετάζει το δικαστήριο. Η ευθύνη κάθε κατηγορουμένου θα κριθεί αποκλειστικά από την αποδεικτική διαδικασία και την τελική δικαστική απόφαση.

Βαρύ κατηγορητήριο για 33 από τους 36

Για τους 33 από τους 36 κατηγορουμένους το βαρύτερο αδίκημα που περιλαμβάνεται στο κατηγορητήριο είναι αυτό της επικίνδυνης παρέμβασης στη συγκοινωνία μέσων σταθερής τροχιάς με ενδεχόμενο δόλο, σε μορφή που συνδέεται με τον θάνατο μεγάλου αριθμού ανθρώπων.

Πρόκειται για κατηγορία κακουργηματικού χαρακτήρα, η οποία υπό τις προϋποθέσεις του νόμου μπορεί να επισύρει εξαιρετικά βαριές ποινές, ακόμη και ισόβια κάθειρξη.

Κατά περίπτωση αποδίδονται ακόμη κατηγορίες για ανθρωποκτονία από αμέλεια κατά συρροή, βαριά σωματική βλάβη από αμέλεια από υπόχρεο κατά συρροή, απλή σωματική βλάβη από αμέλεια από υπόχρεο κατά συρροή και παράβαση καθήκοντος.

Το κακούργημα της επικίνδυνης παρέμβασης δεν αποδίδεται στα δύο στελέχη της Hellenic Train ούτε στο μέλος της επιτροπής του ΟΣΕ που συνδέεται με τη μετάταξη του σταθμάρχη.

Η σημερινή επανέναρξη σηματοδοτεί ένα κρίσιμο σημείο. Μετά από μήνες ενστάσεων, διαδικαστικών συγκρούσεων και καθυστερήσεων, η μεγάλη δίκη των Τεμπών πλησιάζει πλέον στο ουσιαστικό της μέρος: στην εξέταση των εκατοντάδων μαρτύρων και στην αντιπαραβολή των αποδεικτικών στοιχείων για το πώς οδηγήθηκε ο ελληνικός σιδηρόδρομος στη νύχτα της 28ης Φεβρουαρίου 2023.

Για τις οικογένειες των 57 θυμάτων, το βασικό αίτημα παραμένει αμετάβλητο: να διερευνηθεί ολόκληρη η αλυσίδα ευθυνών, από τα επιχειρησιακά λάθη της μοιραίας βραδιάς μέχρι τις διαχρονικές αποφάσεις και παραλείψεις που αφορούσαν την ασφάλεια του δικτύου. Από εδώ και πέρα, οι απαντήσεις θα πρέπει να δοθούν μέσα στη δικαστική αίθουσα, με στοιχεία, μαρτυρίες και αποφάσεις.