Θαλάσσια πάρκα για εσωτερική κατανάλωση – και η Άγκυρα αρμενίζει ανενόχλητη

Με αφορμή την ίδρυση του θαλάσσιου πάρκου στις νότιες Κυκλάδες, η κυβέρνηση Μητσοτάκη προσπάθησε, για ακόμη μια φορά, να πουλήσει «κυριαρχία με οικολογική σάλτσα». Μόνο που, αντί να ενισχύσει την ελληνική παρουσία και την αποτροπή στο Αιγαίο, απλώς παρέδωσε άλλο ένα επεισόδιο αυτο-εγκλωβισμού σε μια εξωτερική πολιτική δισταγμών, προσευχών και… social media.

Τα θαλάσσια πάρκα που ανακοινώθηκαν από την ελληνική κυβέρνηση με περιβαλλοντικό πρόσημο και σημαιοφόρο την οικολογική ευαισθησία, στην πραγματικότητα λειτουργούν ως μία ακόμα πράξη πολιτικής διαχείρισης χαμηλού ρίσκου. Η επιλογή της κυβέρνησης να ιδρύσει θαλάσσιο πάρκο μόνο στο νότιο τμήμα των Κυκλάδων, εντός αναμφισβήτητα ελληνικών χωρικών υδάτων, αποκαλύπτει την πραγματική της πρόθεση: να αποφύγει κάθε πιθανότητα εμπλοκής με την Τουρκία, ενώ παράλληλα να διαφημίσει μία “πράσινη” εθνική στρατηγική.

Η Άγκυρα, από την άλλη, έχει ήδη προειδοποιήσει ευθέως πως τυχόν ελληνική κίνηση δημιουργίας θαλάσσιων πάρκων σε περιοχές όπου η Τουρκία θεωρεί ότι υπάρχει “διαφιλονικούμενο καθεστώς”, δηλαδή σε αμφισβητούμενες νησίδες και βραχονησίδες, θα αποτελέσει αιτία αντίδρασης. Η ελληνική κυβέρνηση το γνωρίζει αυτό – γι’ αυτό και δεν τόλμησε να εντάξει στα πάρκα περιοχές όπως οι Καλόγεροι, η Στρογγύλη ή άλλες νησίδες στο Ανατολικό Αιγαίο που προκαλούν αλλεργία στην τουρκική διπλωματία.

Παρά τις ηχηρές δηλώσεις Μητσοτάκη ότι η ελληνική κυριαρχία είναι αδιαπραγμάτευτη και πως «δεν υπάρχουν γκρίζες ζώνες», η πράξη αποδεικνύει το ακριβώς αντίθετο. Η επιλογή του “εκ του ασφαλούς” συμβιβασμού στις Κυκλάδες δείχνει ότι η ελληνική πλευρά αποφεύγει συστηματικά να ασκήσει εμπράκτως κυριαρχικά δικαιώματα σε περιοχές που αμφισβητούνται από την Τουρκία. Πρόκειται για μια παλιά τακτική που βαφτίστηκε «ψυχραιμία» και «σταθερότητα», αλλά στην ουσία καλλιεργεί ένα συνεχώς επεκτεινόμενο γκρίζο πεδίο στο Αιγαίο, που η Άγκυρα εκμεταλλεύεται αριστοτεχνικά με την πάροδο του χρόνου.

Τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα που ετοιμάζεται να ανακοινώσει η Άγκυρα – δύο νοτίως Ρόδου και Καστελόριζου, και ένα τρίτο που απλώνεται μέχρι τον 25ο μεσημβρινό στα ανοιχτά της Χίου και της Σάμου – συνιστούν πολύ περισσότερο από περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες. Είναι μια προσπάθεια de facto επέκτασης κυριαρχικών αξιώσεων της Τουρκίας μέσω των μηχανισμών των διεθνών οργανισμών όπως ο ΟΗΕ και η UNESCO.

Η Άγκυρα έχει ήδη καταθέσει σχεδιασμούς για τη θαλάσσια της χωροταξία, τους οποίους η Αθήνα είτε αγνοεί είτε δεν έχει κατορθώσει να αντικρούσει. Το μεγαλύτερο δε πρόβλημα είναι πως, παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις, η Ελλάδα ουδέποτε έχει προσκομίσει επαρκείς νομικές αποδείξεις για την ελληνικότητα δεκάδων νησίδων και βραχονησίδων, οι οποίες δεν κατονομάζονται ρητά στις Συνθήκες Λωζάννης και Παρισίων.

Ο Μητσοτάκης υποστηρίζει δημοσίως πως «κανείς δεν αμφισβητεί ελληνικά νησιά», αλλά ταυτόχρονα έχει αποστείλει επιστολή στον ΓΓ του ΟΗΕ για να τεκμηριώσει – παρακλητικά – ότι οι νησίδες του Ανατολικού Αιγαίου είναι ελληνικές. Το ίδιο διάστημα, τα τουρκικά UAV πετούν καθημερινά επάνω από τα νησιά αυτά, ενώ τα ελληνικά ραντάρ καταγράφουν, αλλά η πολιτική ηγεσία κάνει πως δεν βλέπει.

Όσο για τα τουρκικά αλιευτικά, συνεχίζουν ανενόχλητα να ψαρεύουν έξω από τα 6 ναυτικά μίλια, ακριβώς επειδή η Ελλάδα δεν έχει επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα ούτε έχει θεσπίσει ΑΟΖ ή αλιευτική ζώνη πέρα από τα 6 ν.μ., την ώρα που η Τουρκία έχει κατοχυρώσει 12 ναυτικά μίλια αλιευτικής ζώνης, με αποτέλεσμα οι Έλληνες ψαράδες να περιορίζονται σε ασφυκτικό χώρο, ενώ οι Τούρκοι δρουν ανεμπόδιστα.

Η δήλωση του πρωθυπουργού ότι «θέλουμε να προβάλλουμε την ελληνική κυριαρχία με σύγχρονους, περιβαλλοντικούς όρους» καταρρέει μπροστά στην πραγματικότητα: τα θαλάσσια πάρκα είναι μια καλοφτιαγμένη βιτρίνα που προσφέρει ωραίες φωτογραφίες, περιβαλλοντικά ένσημα στις Βρυξέλλες, και καμία ουσιαστική ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας σε περιοχές που η Τουρκία ήδη επιχειρεί να ελέγξει. Αντί να ενισχυθεί η κυριαρχία, υποχωρεί. Αντί να υπάρξει εθνική στρατηγική, παίζουμε πολιτικό θέατρο.

Σε μια περίοδο όπου ο Ερντογάν προχωρά σταδιακά αλλά μεθοδικά στην εδραίωση των διεκδικήσεών του, με όπλο τον διεθνή τεχνοκρατικό λόγο περί προστασίας του περιβάλλοντος, η Ελλάδα επιλέγει να αποσύρεται διακριτικά από κάθε σημείο πίεσης, καταγγέλλει αλλά δεν αντιδρά, απειλεί αλλά δεν υλοποιεί, δηλώνει πως δεν αποδέχεται γκρίζες ζώνες αλλά φέρεται σαν να υπάρχουν. Αν λοιπόν το θαλάσσιο πάρκο στις Κυκλάδες είναι το ανώτερο που μπορεί να πράξει η ελληνική εξωτερική πολιτική, τότε το μέλλον των εθνικών συμφερόντων στα ανατολικά είναι πολύ πιο σκοτεινό απ’ όσο θέλουν να πιστεύουν στο Μαξίμου.