Υπάρχει κάτι στο οποίο αυτή η κυβέρνηση παραμένει σταθερά αποτελεσματική: βρίσκει πάντα τρόπο να αιφνιδιάζει. Συνήθως, βέβαια, ο αιφνιδιασμός δεν συνδέεται με κάποιο επίτευγμα. Η χθεσινή δόση ήρθε με μια μακροσκελή ανάρτηση του Άκη Σκέρτσου, ο οποίος επέλεξε να θέσει το βαρύγδουπο δίλημμα αν η χώρα θέλει «κοινωνία πολιτών ή κοινωνία πελατών».
Η χρονική στιγμή είχε τη δική της αξία. Την ώρα που στην Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας επικρατεί αναβρασμός και οι εσωτερικές γκρίνιες για τους χειρισμούς στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ ακούγονται προς κάθε κατεύθυνση, ο υπουργός Επικρατείας αποφάσισε να σηκώσει το βλέμμα από την καυτή πραγματικότητα και να επιδοθεί σε θεωρητικές ασκήσεις περί πελατειακού κράτους.
Ο στοχασμός του Μαξίμου και η πραγματικότητα
Στην ανάρτησή του ξεδιπλώνει, με ύφος σχεδόν διδακτικό, όλα τα γνώριμα περί ρουσφετιών, διαχρονικών παθογενειών, στρεβλώσεων της πολιτικής ζωής και μεταρρυθμιστικών αναγκών. Ένα κείμενο φορτωμένο με κοινοτοπίες, που θυμίζει περισσότερο πρόχειρο σεμιναρίου δημόσιας διοίκησης παρά παρέμβαση ανθρώπου που βρίσκεται επί επτά χρόνια στο κέντρο της κρατικής εξουσίας.
Ίσως αυτή η ροπή προς τον αφηρημένο στοχασμό να λειτουργεί για τον κ. Σκέρτσο ως προσωπική άσκηση αποφόρτισης. Ίσως πάλι να αποτελεί επιλογή ύφους, μια προσπάθεια να καλλιεργείται η εικόνα του πολιτικού που κινείται πάνω από τη σκόνη της καθημερινότητας, σαν τεχνοκράτης που συνομιλεί με τις έννοιες και όχι με τα προβλήματα. Όπως κι αν το δει κανείς, η εικόνα παραμένει αμήχανη.
Επτά χρόνια εξουσίας, μηδέν αυταπάτες
Υπάρχει και ένα απλό ερώτημα, απολύτως πρακτικό. Ο Άκης Σκέρτσος δεν είναι σχολιαστής, ούτε αρθρογράφος, ούτε πανεπιστημιακός παρατηρητής της πολιτικής σκηνής. Είναι ένας από τους ισχυρότερους υπουργούς του επιτελικού κράτους, με σταθερή παρουσία στην καρδιά του Μαξίμου επί επτά ολόκληρα χρόνια. Εφόσον όλα όσα περιγράφει τον απασχολούν τόσο βαθιά, γιατί σε επτά χρόνια εξουσίας δεν κατάφερε να τα μετατρέψει σε μετρήσιμο κυβερνητικό έργο;
Η ουσία βρίσκεται ακριβώς εκεί. Οι θεωρίες για το πελατειακό κράτος έχουν γραφτεί, ειπωθεί και ανακυκλωθεί αμέτρητες φορές. Καμία από αυτές δεν αποκτά ειδικό βάρος όταν εκφωνείται από ένα κορυφαίο κυβερνητικό στέλεχος που συμμετέχει στον σχεδιασμό και την εκτέλεση της πολιτικής εξουσίας. Εκείνο που μετρά είναι το αποτέλεσμα. Και το αποτέλεσμα είναι αυτό που σήμερα εκθέτει την κυβέρνηση, όχι οι φιλοσοφικές σημειώσεις του υπουργού της.
Νέα κεφάλαια για τον «υπουργό-φιλόσοφο»
Αφού, λοιπόν, άνοιξε η συζήτηση σε τόσο υψηλό επίπεδο, ίσως υπάρχουν και άλλα χρήσιμα θέματα για τις επόμενες παρεμβάσεις του. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να αναρωτηθεί αν ζούμε σε «κοινωνία πολιτών ή κοινωνία πωλητών». Θα μπορούσε επίσης να εξετάσει αν η χώρα διολισθαίνει σε «κοινωνία πολιτών ή κοινωνία κολλητών». Πρόκειται για ζητήματα με ουσία, με σαφή πολιτική αναφορά και με άμεση σχέση με την κυβερνητική πρακτική.
Κι αν, μέσα σε αυτό το νέο συγγραφικό κύμα, βρεθεί λίγος χρόνος και για τα πιο πεζά, θα ήταν ακόμη καλύτερα. Η κυβέρνηση έχει μπροστά της ανοιχτές πληγές, από τον ΟΠΕΚΕΠΕ μέχρι τις υποκλοπές, και χρειάζεται διαχείριση, όχι λογοτεχνικές εξάρσεις. Μέχρι τότε, το κοινό μπορεί να περιμένει τις επόμενες σελίδες από το έργο του υπουργού-στοχαστή, με την ελπίδα ότι κάποια στιγμή η θεωρία θα συναντήσει και την πραγματικότητα.
