Το αδιέξοδο με τους S-400 και τα F-35

Η προσπάθεια της Άγκυρας να επιστρέψει στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35 και να βρει λύση για το ζήτημα των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων S-400 έχει περιέλθει σε μια ιδιαίτερα περίπλοκη φάση, χωρίς να διαφαίνεται ξεκάθαρη διέξοδος. Οι αρχικές προσδοκίες για θετικές εξελίξεις μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ δεν επιβεβαιώθηκαν, καθώς το αμερικανικό Κογκρέσο παραμένει εξαιρετικά επιφυλακτικό και θέτει συγκεκριμένους όρους που δεν έχουν ακόμη εκπληρωθεί.

Σύμφωνα με ανάλυση της τουρκικής ιστοσελίδας T24, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει αποστείλει έγγραφο στο Κογκρέσο, στο οποίο αποτυπώνεται με σαφήνεια η θέση της Ουάσιγκτον. Οι όροι που έχουν τεθεί σχετικά με τους S-400 παραμένουν σε εκκρεμότητα, γεγονός που διατηρεί το ζήτημα σε οριακό σημείο. Η εξέλιξη αυτή μετατοπίζει το κέντρο βάρους των διαπραγματεύσεων από την αμερικανική πρωτεύουσα προς τη Μόσχα, καθώς η όποια λύση για το μέλλον των συστημάτων αυτών περνά υποχρεωτικά από τη ρωσική έγκριση.

Το μεταβαλλόμενο τοπίο των διαπραγματεύσεων

Η λύση της διατήρησης των S-400 σε αποθήκευση, χωρίς να ενεργοποιηθούν ξανά, δεν φαίνεται να ικανοποιεί το αμερικανικό Κογκρέσο. Από την άλλη πλευρά, το σενάριο της απομάκρυνσης του συστήματος από την Τουρκία και της μεταφοράς του σε τρίτη χώρα προσκρούει στην ανάγκη ρωσικής συναίνεσης. Η Μόσχα, όμως, δεν αναμένεται να δώσει το πράσινο φως χωρίς ανταλλάγματα, γεγονός που περιπλέκει ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

Τα εμπόδια δεν περιορίζονται μόνο στο επίπεδο των διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία. Ακόμη και τα σενάρια μεταφοράς των S-400 σε χώρες όπως το Κατάρ ή τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες. Στη βάση Αλ Ουντέιντ του Κατάρ, η οποία αποτελεί τη μεγαλύτερη αμερικανική στ военна база στη Μέση Ανατολή, φιλοξενούνται αμερικανικά αεροσκάφη και στρατηγικές υποδομές. Είναι εξαιρετικά απίθανο οι Ηνωμένες Πολιτείες να αποδεχθούν την ανάπτυξη ρωσικών συστημάτων σε ένα τέτοιο περιβάλλον, γεγονός που καθιστά το συγκεκριμένο σενάριο σχεδόν ανέφικτο.

Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δεν έχουν καταφέρει να ολοκληρώσουν την αγορά των F-35, με τις σχέσεις τους με την κινεζική εταιρεία Huawei και τη χρήση κινεζικού εξοπλισμού στις τηλεπικοινωνιακές τους υποδομές να αποτελούν σημαντικό τροχοπέδη. Το παράδειγμα αυτό αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα που μπορεί να επηρεάσει και την Τουρκία.

Το ζήτημα της Huawei ως νέο εμπόδιο

Η ανάλυση της T24 εστιάζει και σε ένα ζήτημα που δεν έχει ακόμη βρεθεί στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων, αλλά μπορεί να εξελιχθεί σε σημαντικό εμπόδιο. Η χρήση εξοπλισμού της Huawei στις υποδομές 5G της Τουρκίας ενδέχεται να αποτελέσει το επόμενο μεγάλο θέμα στις συνομιλίες για την επιστροφή της χώρας στο πρόγραμμα των F-35. Το ζήτημα αυτό, σύμφωνα με την ανάλυση, μπορεί να λειτουργήσει ως ένα νέο "κρυφό αγκάθι" στις σχέσεις Άγκυρας-Ουάσιγκτον, ακόμη και αν βρεθεί λύση για τους S-400.

Το αβέβαιο μέλλον και το υψηλό κόστος

Ακόμη και στην υποθετική περίπτωση που βρεθεί τρίτη χώρα πρόθυμη να αγοράσει ή να φιλοξενήσει τους S-400, η συγκατάθεση της Μόσχας παραμένει απαραίτητη. Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται είναι τι θα ζητήσει η Ρωσία ως αντάλλαγμα για να επιτρέψει στην Τουρκία να απαλλαγεί από το σύστημα. Και ακόμη κι αν η Άγκυρα αποδεχθεί τις ρωσικές απαιτήσεις, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι το αμερικανικό Κογκρέσο θα εγκρίνει τελικά την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35.

Η Τουρκία βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα εξαιρετικά δύσκολο δίλημμα. Οι S-400 δεν μπορούν να παραμείνουν για πάντα αποθηκευμένοι, η απομάκρυνσή τους προϋποθέτει τη ρωσική συναίνεση, ενώ ακόμη και η πλήρης διευθέτηση του ζητήματος δεν διασφαλίζει την απόκτηση των F-35. Το κόστος των αποφάσεων που ελήφθησαν στο παρελθόν, χωρίς να υπολογιστούν επαρκώς οι μακροπρόθεσμες συνέπειες, αποδεικνύεται πλέον εξαιρετικά υψηλό για την Τουρκία, η οποία καλείται να διαχειριστεί μια κατάσταση με πολλαπλά μέτωπα και αβέβαιο αποτέλεσμα.