Το Ιράν απειλεί να κλείσει το Μπαμπ ελ Μαντέμπ

Η στρατηγική αντιπαράθεση στη Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη φάση, καθώς το Ιράν, έχοντας ήδη περιορίσει σημαντικά τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, φαίνεται έτοιμο να ενεργοποιήσει το τελευταίο και πιο δυναμικό του χαρτί. Σύμφωνα με αναλυτές, η Τεχεράνη εξετάζει το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει τους συμμάχους της, τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης, για να κλείσει το Στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, μια κρίσιμη πύλη της Ερυθράς Θάλασσας. Μια τέτοια εξέλιξη θα άνοιγε ένα νέο, δυνητικά εκρηκτικό μέτωπο εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο δύο από τις σημαντικότερες αρτηρίες διαμετακόμισης ενεργειακών προϊόντων παγκοσμίως.

Καθώς τα αμερικανικά πλήγματα εντός του Ιράν εντείνονται και οι επιθέσεις των Χούθι κλιμακώνονται, η στρατηγική της Τεχεράνης αποκτά ευρύτερη διάσταση. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η ιρανική ηγεσία επιδιώκει να αυξήσει την πίεση στην Ουάσιγκτον, επεκτείνοντας την απειλή για το παγκόσμιο εμπόριο και τον ενεργειακό εφοδιασμό πέρα από τα όρια του Περσικού Κόλπου. Το Ιράν έχει ήδη αποδείξει την αξία του πολυτιμότερου στρατηγικού του πλεονεκτήματος, διαταράσσοντας τη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ. Τώρα, όλα τα δεδομένα συγκλίνουν στο ότι είναι έτοιμο να ανοίξει ένα δεύτερο σημείο πίεσης στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, τον στενό πορθμό που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν. Από αυτό το πέρασμα διέρχεται το σαουδαραβικό πετρέλαιο που εξάγεται σε άλλες χώρες, καθώς και ένα τεράστιο μέρος της παγκόσμιας ναυτιλίας.

Η προειδοποίηση από την Υεμένη

Σύμφωνα με δημοσίευμα της ιρανικής Press TV, ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος από την Υεμένη προειδοποίησε ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας είναι έτοιμες να κλείσουν το Στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Μια τέτοια ενέργεια, όπως υποστήριξε, θα εκτοξεύσει την τιμή του πετρελαίου στα 200 δολάρια το βαρέλι, εάν η Σαουδική Αραβία συνεχίσει τις επιθέσεις της στην Υεμένη. Ο Μοχάμεντ αλ Φάρα, μέλος του πολιτικού γραφείου του κινήματος Ανσαρουλάχ, κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι υποκινούν τη Σαουδική Αραβία να πλήξει την Υεμένη, τονίζοντας ότι μια τέτοια προβοκάτσια δεν θα ήταν ποτέ προς το συμφέρον της Ουάσιγκτον. "Εάν η τρέχουσα κατάσταση επιδεινωθεί, το Μπαμπ ελ Μαντέμπ και τα Στενά του Ορμούζ θα κλείσουν στο πλαίσιο μιας επιχειρησιακής συμμαχίας. Οι τιμές του πετρελαίου θα εκτοξεύονταν τότε στα 200 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας ένα τρομακτικό σοκ", ανέφερε χαρακτηριστικά.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι εάν το Ορμούζ αποτελεί τον ισχυρότερο στρατηγικό μοχλό της Τεχεράνης, το Μπαμπ ελ Μαντέμπ ίσως είναι η τελευταία μεγάλη εφεδρεία της. Ο ερευνητής για θέματα Μέσης Ανατολής, Φαουάζ Γκέργκες, δήλωσε ότι "το Ιράν είναι διατεθειμένο να φτάσει μέχρι το τέλος", δείχνοντας στην Ουάσιγκτον ότι μπορεί να απειλήσει και τα δύο στρατηγικά περάσματα ταυτόχρονα. Αυτό, όπως εξήγησε, μετατρέπει τη σύγκρουση από μια διμερή αντιπαράθεση σε μια πρόκληση για τις θαλάσσιες οδούς που στηρίζουν το παγκόσμιο ενεργειακό εμπόριο. "Τώρα (η Τεχεράνη) κλιμακώνει τις ενέργειές της τόσο σε κοντινή όσο και σε ευρεία εμβέλεια. Το μήνυμα είναι ότι δεν κινδυνεύει μόνο το Ορμούζ, αλλά και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ", πρόσθεσε.

Διεύρυνση της σύγκρουσης

Ο κίνδυνος, σύμφωνα με τους αναλυτές, δεν είναι τόσο η άμεση επιστροφή σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο, αλλά μια αργή και αέναη "διεύρυνση της αποστολής". Σε αυτό το σενάριο, κάθε πλευρά ανεβάζει τον πήχη, χωρίς ωστόσο να ξεπερνά τη γραμμή της άμεσης αντιπαράθεσης. Εάν η σύγκρουση επεκταθεί από τον Κόλπο στην Ερυθρά Θάλασσα, η αυξανόμενη απειλή για το εμπόριο και τους ενεργειακούς πόρους θα αυξήσει την πίεση ώστε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο Ντένις Ρος, πρώην διαπραγματευτής των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, σημείωσε ότι το ζητούμενο για την Ουάσιγκτον είναι πώς θα αλλάξει την ιρανική λογική, ώστε να είναι και πάλι έτοιμοι να συνομιλήσουν και να επεξεργαστούν έναν αποδεκτό διακανονισμό.

Οι επιθέσεις των Χούθι

Οι Χούθι έχουν ήδη αποδείξει την ικανότητά τους να διαταράσσουν το παγκόσμιο εμπόριο μέσω του Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Γάζα, τον Οκτώβριο του 2023, οι φιλοϊρανοί αντάρτες εξαπέλυσαν επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, δηλώνοντας ότι στοχεύουν πλοία που συνδέονται με το Ισραήλ, σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τους Παλαιστίνιους. Η κατάσταση αυτή ανάγκασε μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες να αλλάξουν ρότα, κάνοντας τον γύρο της Αφρικής, με αποτέλεσμα την αύξηση του κόστους μεταφοράς. Ακολούθησαν αμερικανοβρετανικά πλήγματα σε θέσεις των Χούθι στην Υεμένη, καθώς και η ανάπτυξη μιας πολυεθνικής ναυτικής αποστολής για την προστασία των πλοίων.

Ο Άντρεας Κριγκ, λέκτορας στη Σχολή Σπουδών Ασφαλείας στο King’s College του Λονδίνου, περιέγραψε την τρέχουσα απειλή των Χούθι ως "άλλη μια πυρηνική επιλογή" του Ιράν, η οποία θα χρησιμοποιηθεί μόνο εάν οι Φρουροί της Επανάστασης συμπεράνουν ότι η επιστροφή στον ολοκληρωτικό πόλεμο είναι αναπόφευκτη. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι αν η Ουάσιγκτον εντείνει τα πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές του Ιράν, η Τεχεράνη θα μπορούσε να απαντήσει χρησιμοποιώντας τους συμμάχους της στην Υεμένη για να κλείσει το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, αυξάνοντας το οικονομικό σοκ που προκαλείται ήδη από το κλείσιμο του Ορμούζ. Ο Αμπντουλαζίζ Σάγκερ, πρόεδρος του Ερευνητικού Κέντρου του Κόλπου, ανέφερε ότι οι χώρες του Κόλπου θεωρούν ολοένα και περισσότερο ότι η διπλωματία με το Ιράν έχει φτάσει στα όριά της. "Τόσο με το Ιράν νικητή όσο και με το Ιράν νικημένο, θα υπάρχουν συνέπειες για την περιοχή", είπε, σημειώνοντας ότι πολλές χώρες του Κόλπου μπορεί να θεωρούν το κόστος μιας ήττας του Ιράν πιο αποδεκτό, εάν οδηγήσει σε ένα πιο σταθερό περιβάλλον ασφαλείας.

Οι Χούθι διαθέτουν τη δυνατότητα να διαταράξουν τη ναυσιπλοΐα στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, αλλά είναι απίθανο να κλιμακώσουν την κατάσταση χωρίς σαφείς οδηγίες από την Τεχεράνη. Οποιαδήποτε προσπάθειά τους να απειλήσουν τη ναυσιπλοΐα, συνέχισε ο Σάγκερ, θα πυροδοτούσε μια ευρύτερη στρατιωτική απάντηση από τις ΗΠΑ και τους εταίρους τους, με στόχο να υποβαθμίσουν τις δυνατότητες των ανταρτών.