Το Ιράν παίζει τον Τραμπ με τους δικούς του κανόνες

Η πρόσφατη κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν αναδεικνύει μια περίπλοκη γεωπολιτική αντιπαράθεση, όπου η Τεχεράνη φαίνεται να χρησιμοποιεί με μαεστρία τις τακτικές που παραδοσιακά αποδίδονταν στην Ουάσινγκτον. Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για την αξιοπιστία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, κατηγορώντας την για παραβίαση της συμφωνίας που είχε επιτευχθεί. Σε δηλώσεις του στο Fox News, ανέφερε ότι το μνημόνιο κατανόησης (MOU) παραβιάστηκε, χωρίς να αντιλαμβάνεται την ειρωνεία της κριτικής του, δεδομένης της προσωπικής του ιστορίας αποχώρησης από διεθνείς συμφωνίες, όπως η Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα.

Η αντίδραση του Ιράν ήταν άμεση και γεμάτη σαρκασμό. Ο υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα X, υποστήριξε ότι ο Τραμπ ουσιαστικά νομιμοποίησε τη θέση της Τεχεράνης για επιβολή τέλους διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ. Με χαρακτηριστική ειρωνεία, πρόσθεσε ότι το 20% που πρότεινε ο Τραμπ είναι υπερβολικό και ότι το Ιράν θα είναι δίκαιο, προσφέροντας ουσιαστικά καλύτερους όρους από τον συγγραφέα του βιβλίου "The Art of the Deal".

Η κατάρρευση του μνημονίου και η στρατηγική του Ιράν

Το μνημόνιο κατέρρευσε όταν το Ιράν αποφάσισε να διασφαλίσει το σημαντικότερο στρατηγικό του κέρδος: τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. Η εξέλιξη αυτή υπενθύμισε στις Ηνωμένες Πολιτείες ότι, παρά τη στρατιωτική τους υπεροχή, η Τεχεράνη εξακολουθεί να καθορίζει τη δυναμική της αντιπαράθεσης. Η βασική εξίσωση παραμένει αμετάβλητη: το Ιράν αξιοποιεί τη γεωγραφική του θέση και την έξυπνη κατανόηση των περιορισμένων δυνατοτήτων του για να υπερισχύσει απέναντι σε μια υπερδύναμη.

Η αμερικανική κυβέρνηση, βιαστικά, διαπραγματεύτηκε ένα μνημόνιο με ασαφή διατύπωση. Η διαπραγματευτική ομάδα του Τραμπ, με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, φαίνεται ότι δεν αντιλήφθηκε ότι το Ιράν θα αξιοποιούσε το κείμενο για να αποκτήσει πρόσθετη διαπραγματευτική ισχύ. Η συμφωνία καλούσε την Τεχεράνη να "λάβει μέτρα" για την ελεύθερη διέλευση των πλοίων, κάτι που το Ιράν ερμήνευσε ως έμμεση αναγνώριση του ελέγχου του στα Στενά μετά από μια μόνιμη συμφωνία.

Το αδιέξοδο του Τραμπ και η αναζήτηση διεξόδου

Ο Τραμπ βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με ένα σκληρό διαπραγματευτή, ενώ δεν έχει εξηγήσει στους Αμερικανούς γιατί αναζωπύρωσε έναν πόλεμο που είχε δηλώσει ότι είχε κερδίσει. Οι αντιφάσεις του είναι εμφανείς: από τη διακήρυξη ότι το μνημόνιο "έβαλε οριστικό τέλος" στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, μέχρι τη δήλωση ότι ήταν απλώς "ένα τεστ". Οι υποστηρικτές του παλαιότερα θα υποστήριζαν ότι αυτές οι αντιφάσεις αποτελούσαν ένδειξη "τετραδιάστατου διπλωματικού σκακιού", αλλά πλέον φαίνεται εγκλωβισμένος σε αδιέξοδο.

Παρά την κλιμάκωση, υπάρχουν ενδείξεις ότι ένας ολοκληρωτικός πόλεμος μπορεί ακόμη να αποφευχθεί. Ο Τραμπ δεν έχει δείξει διάθεση να αναλάβει το κόστος μιας χερσαίας εισβολής, ενώ και το Ιράν διατηρεί ένα όριο στην κλιμάκωση, περιορίζοντας τα αντίποινά του σε αμερικανικές βάσεις. Η εικόνα παραπέμπει σε μια σύγκρουση που σιγοβράζει, χωρίς να έχει ξεφύγει πλήρως από τον έλεγχο.

"Υπάρχει ακόμη χώρος για διπλωματία, παρά την επέκταση των αμερικανικών επιθέσεων", δήλωσε ο Ντάνι Σιτρινόβιτς, ανώτερος ερευνητής του Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι τα πράγματα μπορούν εύκολα να ξεφύγουν από τον έλεγχο, όταν υπάρχουν αμοιβαίες επιθέσεις κάθε μέρα. Το κεντρικό ερώτημα παραμένει: πώς θα βγει ο Τραμπ από αυτόν τον πόλεμο;