Το μεγάλο deal: Πώς η κινεζική State Grid απέκτησε το 24% στον ΑΔΜΗΕ

Το 2016, η ΔΕΗ αποφάσισε να προχωρήσει στην πώληση του 24% των μετοχών του ΑΔΜΗΕ (Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας), με στόχο την είσοδο στρατηγικού επενδυτή και την ενίσχυση της ρευστότητας της εταιρείας. Στη θέση του προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου του ΑΔΜΗΕ ανέλαβε το 2017 ο Μάνος Μανουσάκης, ο οποίος επικεντρώθηκε σε μία δυναμική επενδυτική στρατηγική για τον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση των υποδομών του διαχειριστή.

Η κινεζική εταιρεία State Grid International Development (SGID), θυγατρική της State Grid Corporation of China, αναδείχθηκε ως πλειοδότης, προσφέροντας το ποσό των 320 εκατομμυρίων ευρώ για το ποσοστό αυτό. Η συμφωνία αυτή σηματοδοτεί τη στρατηγική συνεργασία της Ελλάδας με την Κίνα στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, με ιδιαίτερη έμφαση στις επενδύσεις σε διασυνδέσεις και δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η είσοδος της SGID ενισχύει την τεχνογνωσία του ΑΔΜΗΕ και βελτιώνει τη χρηματοοικονομική του θέση, καθιστώντας δυνατή την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του ελληνικού δικτύου μεταφοράς.

Η SGID, μέσω της μητρικής της εταιρείας, είναι μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες στον κόσμο στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, με παρουσία σε πολλές χώρες, και η κίνηση αυτή αποδεικνύει τη σημασία του ελληνικού δικτύου για τη διασύνδεση της Ευρώπης με την Ασία και την Αφρική. Ο τέως πρόεδρος της State Grid Corporation of China, Σου Γινμπάο, είχε επισημάνει ότι το ελληνικό δίκτυο αποτελεί έναν κρίσιμο κόμβο για τις διεθνείς ενεργειακές συνδέσεις.

Η συμφωνία αυτή εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική της Ελλάδας για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων και την ενίσχυση των υποδομών της χώρας στον τομέα της ενέργειας, στοχεύοντας σε μια πιο σύγχρονη και αποδοτική διαχείριση του ηλεκτρικού δικτύου και στην ανάπτυξη στρατηγικών συνεργασιών με παγκόσμιους παίκτες του κλάδου.

Τον Νοέμβριο του 2024, υπεγράφη μια νέα συμφωνία για την πώληση του 20% των μετοχών της θυγατρικής εταιρείας του ΑΔΜΗΕ, Ariadne Interconnection, στην κινεζική εταιρεία State Grid International Development (SGID). Η συμφωνία αυτή ενίσχυσε περαιτέρω τη συνεργασία μεταξύ των δύο εταιρειών, στοχεύοντας στην υλοποίηση μεγάλων έργων, όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Αττικής, ένα από τα πιο σημαντικά έργα στον τομέα της ενέργειας στην Ελλάδα.

Η συμφωνία υπογράφηκε από τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο του ΑΔΜΗΕ, κ. Μανούσο Μανουσάκη, και τον νυν πρόεδρο της SGID, κ. Γιου Τζουν. Η παρουσία κινεζικών συμφερόντων στον τομέα της ενέργειας στην Ελλάδα έχει προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με τη μακροπρόθεσμη επιρροή της Κίνας στην ελληνική ενεργειακή στρατηγική και τη δυναμική της εξωτερικής πολιτικής.

Η κινεζική διείσδυση στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια δεν περιορίζεται μόνο στον τομέα της ενέργειας. Η Κίνα έχει καταφέρει να εδραιώσει μια ισχυρή παρουσία και σε άλλους κρίσιμους τομείς της ελληνικής οικονομίας, όπως οι υποδομές, η ναυτιλία και το εμπόριο. Η εξαγορά του 24% του ΑΔΜΗΕ από την State Grid International Development Ltd το 2016 ήταν μόνο ένα μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου επέκτασης της κινεζικής επιρροής στη χώρα.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της κινεζικής παρουσίας στην Ελλάδα είναι η κυριαρχία της Κίνας στο λιμάνι του Πειραιά. Το 2016, η κινεζική εταιρεία Cosco Shipping απέκτησε το 67% του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς (ΟΛΠ), με στόχο να μετατρέψει το λιμάνι σε έναν από τους βασικούς κόμβους του κινεζικού εμπορίου στην Ευρώπη. Η Cosco έχει επενδύσει σημαντικά στην αναβάθμιση των υποδομών του λιμανιού, αυξάνοντας τη διακίνηση των εμπορευματοκιβωτίων. Ωστόσο, η εξαγορά του Πειραιά έχει προκαλέσει ανησυχίες στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, καθώς ενισχύει την εξάρτηση της Ελλάδας από την Κίνα και εγείρει ζητήματα εθνικής κυριαρχίας. Επίσης, αντιδράσεις έχουν εκφραστεί από συνδικάτα και τοπικούς φορείς, οι οποίοι καταγγέλλουν την επιδείνωση των συνθηκών εργασίας και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Πέρα από τις επενδύσεις στη ναυτιλία, η Κίνα έχει επενδύσει και σε άλλους τομείς υποδομών στην Ελλάδα. Η China State Construction Engineering Corporation (CSCEC), μία από τις μεγαλύτερες κατασκευαστικές εταιρείες παγκοσμίως, έχει δείξει ενδιαφέρον για μεγάλα κατασκευαστικά έργα, ενώ οι κινεζικές εταιρείες Huawei και ZTE έχουν επεκτείνει τη δραστηριότητά τους στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, παρέχοντας εξοπλισμό 5G. Οι ΗΠΑ και η Γερμανία έχουν εκφράσει ανησυχίες για την παρουσία των κινεζικών εταιρειών σε στρατηγικούς τομείς υποδομών, όπως τα δίκτυα 5G, λόγω των ενδεχόμενων κινδύνων για την ασφάλεια των δεδομένων και την εθνική ασφάλεια.

Οι επενδύσεις της Κίνας στην Ελλάδα εντάσσονται στην ευρύτερη στρατηγική της για την επέκταση της επιρροής της στην Ευρώπη, μέσω της πρωτοβουλίας «Μία ζώνη, ένας δρόμος» (Belt and Road Initiative – BRI), που στοχεύει σε σημαντικούς τομείς υποδομών που διασφαλίζουν την πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά. Παρά τις ανησυχίες για την αύξηση της κινεζικής επιρροής στην Ελλάδα, πολλοί Ευρωπαίοι υποστηρίζουν την ανάγκη μιας σφιχτότερης πολιτικής απέναντι στην Κίνα. Μια έρευνα του German Marshal Fund έδειξε ότι σχεδόν το 50% των Ευρωπαίων θεωρούν την Κίνα ανταγωνιστή ή αντίπαλο, και το ρεύμα στην Ευρώπη φαίνεται να έχει στραφεί σε μία πιο αυστηρή προσέγγιση απέναντι στην Κίνα.

Αυτή η τάση αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια, καθώς οι σχέσεις μεταξύ της Κίνας και της Δύσης, ειδικά με τις ΗΠΑ, επιδεινώνονται σε διάφορους τομείς, από το εμπόριο και τα ανθρώπινα δικαιώματα μέχρι τις γεωπολιτικές συγκρούσεις, όπως η σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας και το ζήτημα της ανεξαρτησίας της Ταϊβάν.

Το μεγάλο ερώτημα: Οφέλη ή εξάρτηση;

Η κινεζική παρουσία στην Ελλάδα έχει ενισχύσει τη στρατηγική θέση της χώρας στο παγκόσμιο εμπόριο. Παρόλα αυτά, η αυξανόμενη επιρροή του Πεκίνου εγείρει ανησυχίες για τη διαφάνεια, την πολιτική εξάρτηση και την εθνική ασφάλεια.

Η Ελλάδα, ως πύλη προς την Ευρώπη, έχει εξελιχθεί σε σημαντικό κρίκο του κινεζικού οικονομικού σχεδιασμού, με το Πεκίνο να διαμορφώνει πλέον ενεργά τους όρους του εμπορίου, των επενδύσεων και των στρατηγικών συνεργασιών στη χώρα.

Αν και οι κινεζικές επενδύσεις έχουν τονώσει κάποιους τομείς, τίθενται ερωτήματα για τη μακροπρόθεσμη επιρροή τους, και το κατά πόσο μπορεί να είναι η Ελλάδα ανεξάρτητη όταν ζωτικοί τομείς της οικονομίας της εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από κινεζικά κεφάλαια και συμφέροντα. Με την Κίνα να εδραιώνει συνεχώς τη θέση της σε βασικές ελληνικές υποδομές, η επιρροή της στην οικονομική και πολιτική σκηνή της χώρας γίνεται ολοένα και πιο αισθητή, θέτοντας το δίλημμα: πρόκειται για μία ευκαιρία ανάπτυξης ή για μία νέα μορφή εξάρτησης;