Το νομικό «άνοιγμα» για την υιοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια στην Ελλάδα

Η κυβέρνηση, κάνοντας ένα μικρό βήμα πίσω, μέσω του Υπουργείου Δικαιοσύνης, αποφάσισε να περιορίσει τη δυνατότητα απόκτησης παιδιού μέσω παρένθετης μητρότητας για ομόφυλα ζευγάρια ανδρών και μοναχικούς άνδρες. Αυτή η απόφαση σχετίζεται με ένα ευαίσθητο θέμα που, μαζί με το γάμο των ομόφυλων ζευγαριών, είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις εντός της κυβερνώσας παράταξης.

Ωστόσο, η κυβέρνηση δεν υπαναχώρησε σχετικά με το δικαίωμα των ομόφυλων ζευγαριών να υιοθετούν παιδιά, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν δικαστικές αποφάσεις που θεωρούν τη συγκεκριμένη δυνατότητα αντίθετη στα χρηστά ήθη και τις κυρίαρχες ηθικές αντιλήψεις της χώρας. Μέσω μιας ειδικής διάταξης που ενσωματώθηκε σε πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης, το οποίο ανακοινώθηκε την περασμένη Τρίτη, τροποποιείται το άρθρο 1350 του Αστικού Κώδικα που αφορά το οικογενειακό δίκαιο, και επισημαίνεται ότι τα ομόφυλα ζευγάρια ανδρών ή οι μοναχικοί άνδρες δεν έχουν δικαίωμα στη γονεϊκότητα μέσω παρένθετης μητρότητας.

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης, σε συνέντευξη τύπου με τον Υφυπουργό Ιωάννη Μπούγα, εξήγησε ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση έχει «βαθύτατο ανθρωπιστικό χαρακτήρα», αναφέροντας ότι η Ελλάδα κινδυνεύει να εξελιχθεί σε χώρα διακίνησης παρένθετων μητέρων. Ο κ. Φλωρίδης προειδοποίησε ότι αν η κατάσταση συνεχιστεί, θα προσελκύει γυναίκες από άλλες χώρες να γεννάνε στην Ελλάδα με αντάλλαγμα αμοιβή, καθώς το νόμο για την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή το επιτρέπει, και αυτές θα φεύγουν μετά τη γέννα.

Το πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης δεν προβλέπει καμία ρύθμιση για την υιοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια, παρά τις δικαστικές αποφάσεις που αναγνωρίζουν τη δυνατότητα υιοθεσίας παιδιού από ομόφυλα ζευγάρια, όπως συνέβη σε περίπτωση γυναικών που απέκτησαν παιδί μέσω κυοφορίας και αναγνώρισαν τη νόμιμη υιοθεσία του στην Ελλάδα.

Ένα παράδειγμα αυτής της κατάστασης είναι η υπόθεση μιας 55χρονης Ελληνίδας που ζει μόνιμα στη Νέα Υόρκη και παντρεύτηκε την συνομήλική της Αμερικανίδα. Η γυναίκα γέννησε ένα κοριτσάκι, αγνώστου πατρός, το οποίο υιοθετήθηκε από το ζευγάρι με απόφαση του Οικογενειακού Δικαστηρίου της Πολιτείας Ντέλαγουερ. Η υπόθεση αυτή έφτασε στα ελληνικά δικαστήρια για να αναγνωριστεί η υιοθεσία ως «δεδικασμένο αλλοδαπής απόφασης».

Αρχικά, το Μονομελές Πρωτοδικείο με απόφαση του το 2017 απέρριψε την αίτηση, με το σκεπτικό ότι «η απόφαση του αλλοδαπού δικαστηρίου αντίκειται στη δημόσια τάξη κατά τη διάταξη του άρθρου 33 ΑΚ και τα χρηστά ήθη, διότι η υιοθεσία ανηλίκου τέκνου από ομόφυλο παντρεμένο ζευγάρι γυναικών, την οποία η αλλοδαπή απόφαση επέτρεψε, είναι αντίθετη σε κυριαρχικές αρχές και αντιλήψεις, που διέπουν στην παρούσα χρονική περίοδο τη ζωή και το βιοτικό ρυθμό της Ελλάδος».

Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκε έφεση και τελικά αναίρεση που έφτασε στον Άρειο Πάγο, με αποτέλεσμα το 2023 να αναιρεθεί η υπόθεση, η οποία, τελικά, εκδικάστηκε εκ νέου από το Εφετείο το Μάρτιο του 2024 και αφού είχε ψηφιστεί ένα μήνα νωρίτερα, από την Κυβέρνηση Μητσοτάκη, το νομοσχέδιο για το γάμο των ομόφυλων ζευγαριών.

Πρόσφατα το Εφετείο, στο οποίο επέστρεψε η υπόθεση κατ’ αναίρεση από τον Άρειο Πάγο έκρινε ότι: «…η άρνηση αναγνώρισης του δεδικασμένου, που απορρέει από τη δικαστική απόφαση για την υιοθεσία της ανήλικης, θα αποτρέψει τελικώς να παράγει στη χώρα μας τα έννομα αποτελέσματα της η από 30.8.2015 απόφαση του Οικογενειακού Δικαστηρίου της Πολιτείας Ντέλαγουερ, με την οποία κηρύχτηκε θετό τέκνο της αιτούσας το οποίο γεννήθηκε στις 18.12.2014 στην πόλη Ντόβερ της ίδιας Πολιτείας και φέρει το ονοματεπώνυμο M – Κ.S., γεγονός, που προσκρούει βάναυσα και αντιστρατεύεται το πραγματικό συμφέρον του ανηλίκου και είναι αποδοκιμαστέο από τη διεθνή και ελληνική έννομη τάξη, αφού θα εισάγει δυσμενή διάκριση σε βάρος της ανήλικης εξαιτίας του γενετήσιου προσανατολισμού των γονέων της. Και τούτο διότι, όπως προκύπτει από τις προσκομιζόμενες φωτογραφίες, το ως άνω θήλυ τέκνο των διαδίκων έχει διαμορφώσει σχέσεις με τους ομόφυλους γονείς του, που εάν διαταραχθούν θα θίξουν καίρια τον ψυχικό του κόσμο και την ομαλή ψυχοκοινωνική του ανάπτυξη».