Το παρασκήνιο του ταξιδιού Μητσοτάκη στο Άγιον Όρος: Επικοινωνιακά λάθη, δυσαρέσκεια μοναχών και οι «γέφυρες» με τη Ρωσία

Η επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Άγιον Όρος, παρά τις αρχικές εντάσεις και τις ενδείξεις ότι θα μπορούσε να ακυρωθεί την τελευταία στιγμή, τελικά πραγματοποιήθηκε. Ωστόσο, αντί να αποδώσει τα αναμενόμενα σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο, φαίνεται πως είχε το αντίθετο αποτέλεσμα. Οι στόχοι της επίσκεψης ήταν σαφείς: η αποκατάσταση των σχέσεων της κυβέρνησης με τη Μοναστική Πολιτεία και η δημιουργία διαύλων επικοινωνίας με τη Ρωσία μέσω των Αγιορειτών, με δεδομένες τις διαχρονικά στενές σχέσεις που διατηρεί ο Βλαντίμιρ Πούτιν με συγκεκριμένες Μονές και Ηγουμένους του Άθωνα.

Η προσπάθεια αυτή, όμως, φάνηκε να ναυαγεί σε δύο καθοριστικά επικοινωνιακά σφάλματα. Το πρώτο και πιο σοβαρό είχε να κάνει με τις διαρροές που παρουσίαζαν την κυβέρνηση έτοιμη να μοιράσει 100 εκατομμύρια ευρώ στις Ιερές Μονές του Αγίου Όρους. Πληροφορίες από εκκλησιαστικούς κύκλους αναφέρουν ότι η είδηση αυτή προκάλεσε έντονη ενόχληση στο Άγιον Όρος, καθώς θεωρήθηκε απόπειρα συναλλαγής. Πολλοί Αγιορείτες εξέλαβαν τη φημολογούμενη χρηματοδότηση ως έμμεση προσπάθεια εξαγοράς σιωπής ή εύνοιας. Ορισμένοι σχολίαζαν ότι, αν ήθελαν να πουλήσουν τη συνείδησή τους για χρήματα, θα το είχαν ήδη κάνει στο παρελθόν, όταν είχαν δεχθεί παρόμοιες πιέσεις με ακόμη μεγαλύτερα ανταλλάγματα.

Η εντύπωση ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να «ξεχαστούν όλα» με μια γενναία χρηματοδότηση προσέβαλε, σύμφωνα με πηγές εντός της Αθωνικής Πολιτείας, το ήθος και το πνευματικό πλαίσιο εντός του οποίου κινούνται οι μοναχοί. Παράλληλα, αναζωπυρώθηκε η καχυποψία πως πρόθεση της κυβέρνησης δεν ήταν μόνο η αποκατάσταση των σχέσεων, αλλά και η απόπειρα επηρεασμού πολιτικών τάσεων εντός του Ορθόδοξου κόσμου, ώστε να αναχαιτιστεί η στήριξη προς κόμματα εκτός του κυβερνητικού φάσματος, όπως η «ΝΙΚΗ» ή η «Ελληνική Λύση».

Το δεύτερο πλήγμα στην εικόνα του Πρωθυπουργού ήρθε από ένα φαινομενικά δευτερεύον περιστατικό, που όμως απέκτησε συμβολική διάσταση. Ένα γραπτό κείμενο με εμφανή ορθογραφικά λάθη που αποδόθηκε στον ίδιο τον Κυριάκο Μητσοτάκη και δημοσιοποιήθηκε στο πλαίσιο της επίσκεψης, έγινε αφορμή για ευρύτατο επικοινωνιακό κόστος. Κύκλοι του Μεγάρου Μαξίμου εμφανίστηκαν διχασμένοι ως προς το ποιος φέρει την ευθύνη: ορισμένοι επέρριψαν την αμέλεια στους συνεργάτες του πρωθυπουργού, άλλοι θεώρησαν ότι το λάθος ήταν αποτέλεσμα κακού ελέγχου από το ίδιο το επιτελείο. Όπως και να έχει, η εικόνα του πρωθυπουργού «τραυματίστηκε» σε μια χρονική συγκυρία που απαιτούσε προσεκτικούς χειρισμούς και χαμηλούς τόνους.

Παρά την επιμονή να πραγματοποιηθεί το ταξίδι, ακόμη και μετά τις επιπλοκές που προηγήθηκαν, και την αναφορά σε ενδεχόμενες διπλωματικές «γέφυρες» με τη Ρωσία μέσω του Αγίου Όρους, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι επιτεύχθηκε κάποιο χειροπιαστό αποτέλεσμα. Αντίθετα, η δημοσιότητα που δόθηκε στο ταξίδι – με διαρροές περί εκατομμυρίων ευρώ και ερασιτεχνισμούς στα επίσημα κείμενα – φαίνεται να έπληξε περισσότερο απ’ ό,τι βοήθησε την εικόνα του Πρωθυπουργού, τόσο απέναντι στην Εκκλησία όσο και στην παραδοσιακή συντηρητική βάση της Νέας Δημοκρατίας.

Η αναφορά στον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν και τις στενές του σχέσεις με το Άγιον Όρος υπενθυμίζει τον διαχρονικό ρόλο της Μοναστικής Πολιτείας ως δίαυλο γεωπολιτικών επιρροών στην Ανατολική Μεσόγειο. Το ότι ο στρατάρχης Χαλίφα Χάφταρ χαρακτήρισε «ανεπιθύμητους» εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Λιβύη, ανάμεσά τους και τον Έλληνα υπουργό Μετανάστευσης, ήρθε να ενισχύσει την αίσθηση πως η Ελλάδα, παρά την πρόθεσή της να παίξει πιο ενεργό ρόλο στην περιοχή, αδυνατεί να εδραιώσει σοβαρούς συσχετισμούς με παράγοντες-κλειδιά στην ευρύτερη Ανατολική Μεσόγειο.

Η εικόνα που απομένει από την επίσκεψη είναι μια μισοτελειωμένη διπλωματική πρωτοβουλία, ένα ταξίδι που περισσότερο θόρυβο προκάλεσε παρά ουσιαστικά αποτελέσματα έφερε. Ο χρόνος θα δείξει αν μπορεί να υπάρξει πραγματική γεφύρωση ανάμεσα στο Μέγαρο Μαξίμου και το Άγιον Όρος, σε ένα πλαίσιο εμπιστοσύνης και όχι προσχηματικής επικοινωνίας, χωρίς διαρροές και χωρίς την αντίληψη ότι όλα μπορούν να αγοραστούν. Για την ώρα, όμως, η ζημιά έχει γίνει.