Σημαντικά στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε το θαλάσσιο δρομολόγιο που κατέληξε σε τραγωδία ανοιχτά της Χίου, με τον θάνατο 15 μεταναστών, εξετάζει το Λιμενικό Σώμα. Οι αρχές επιχειρούν να αποτυπώσουν τη δομή και τη λειτουργία του κυκλώματος διακινητών που σχεδίασε και υλοποίησε τη μεταφορά.
Στο πλαίσιο της έρευνας έχουν συγκεντρωθεί δεδομένα για το σημείο αναχώρησης στην περιοχή του Τσεσμέ, τον χώρο προσωρινής φιλοξενίας στη Σμύρνη όπου παρέμειναν οι μετανάστες πριν από το ταξίδι, το όχημα που τους μετέφερε στην ακτή, τα χρηματικά ποσά που καταβλήθηκαν στο κύκλωμα και τον άνθρωπο που χειρίστηκε τη λέμβο.
Η πρώτη στάση για όσους επρόκειτο να ταξιδέψουν προς την Ελλάδα στις 3 Φεβρουαρίου ήταν κτίριο στη Σμύρνη, το οποίο οι λιμενικές αρχές χαρακτηρίζουν ως χώρο προσωρινής διαμονής. Εκεί φιλοξενήθηκαν από μία εβδομάδα έως και έναν μήνα, μέχρι να λάβουν ειδοποίηση ότι το ταξίδι μπορούσε να πραγματοποιηθεί.
Την ημέρα της αναχώρησης, λευκό πούλμαν με Τούρκο οδηγό παρέλαβε τους μετανάστες από το συγκεκριμένο σημείο. Μετά από διαδρομή περίπου δύο ωρών, έφτασαν σε απομονωμένη παραλία στον Τσεσμέ. Στην ακτή παρέμειναν για σύντομο χρονικό διάστημα, μέχρι να καταφθάσει ταχύπλοο σκάφος μικρής χωρητικότητας.
Στο σκάφος βρίσκονταν δύο άνδρες που μιλούσαν τουρκικά. Οι ίδιοι συμμετείχαν στην επιβίβαση συνολικά 38 ατόμων, αριθμός που υπερέβαινε κατά πολύ τις δυνατότητες του σκάφους, και στη συνέχεια αποχώρησαν. Σύμφωνα με τις καταθέσεις, δεν διανεμήθηκαν σωσίβια.
Το χειρισμό της λέμβου ανέλαβε τρίτο πρόσωπο, το οποίο φορούσε μάσκα. Όπως προκύπτει από μαρτυρίες, έδωσε εντολή στους επιβαίνοντες να κρατούν το κεφάλι τους σκυμμένο σε όλη τη διάρκεια της διαδρομής. Κατάθεση Αφγανού επιβάτη, ο οποίος είδε το παιδί του να πέφτει στη θάλασσα και να τραυματίζεται σοβαρά, περιγράφει τη συμπεριφορά του χειριστή τις τελευταίες στιγμές πριν από το ναυάγιο. Ανέφερε ότι, ενώ η ακτή φαινόταν πλέον κοντά, οι εκκλήσεις για μείωση ταχύτητας λόγω της παρουσίας πολλών παιδιών στο σκάφος δεν οδήγησαν σε αλλαγή πορείας.
Από τις καταθέσεις προκύπτει ότι η επικοινωνία με τους διακινητές γινόταν με διαφορετικά μέσα. Γυναίκα από το Αφγανιστάν ανέφερε ότι εντόπισε το κύκλωμα μέσω της πλατφόρμας TikTok και ήρθε σε απευθείας επαφή με Τούρκο διαμεσολαβητή, ο οποίος της περιέγραψε τη διαδικασία του ταξιδιού.
Οι οικονομικές απαιτήσεις του κυκλώματος δεν ήταν ενιαίες. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, τα ποσά προσαρμόζονταν ανάλογα με την οικονομική κατάσταση των μεταναστών. Οικογένεια με πέντε παιδιά κατέβαλε 20.000 ευρώ, άλλη οικογένεια με δύο παιδιά πλήρωσε 15.000 ευρώ, ενώ οικογένεια με έξι παιδιά κατέβαλε 4.000 ευρώ. Ζευγάρι με παιδί δύο ετών πλήρωσε συνολικά 8.000 ευρώ, με το ποσό να αφορά αποκλειστικά τους δύο ενήλικες.
Μέρος των μεταναστών συμφώνησε να εξοφλήσει το συνολικό ποσό μετά την άφιξη στη Χίο, προκειμένου να διασφαλίσει ότι το ταξίδι θα ολοκληρωνόταν. Σε άλλες περιπτώσεις η πληρωμή επρόκειτο να γίνει μέσω εμβασμάτων από συγγενικά πρόσωπα. Γυναίκα από το Αφγανιστάν κατέθεσε ότι άφησε 4.000 ευρώ σε κατάστημα στην Τουρκία, με την προϋπόθεση να παραδοθούν στους διακινητές μόνο μετά την ασφαλή άφιξή της στην Ελλάδα.
