Το τέλος της πολιτικής κυριαρχίας Μητσοτάκη και η οργή των Ελλήνων για τα συστημικά κόμματα

Η έρευνα της Metron Analysis με τίτλο «Πριν και Μετά την 28η Φεβρουαρίου 2025: Ο Καταιγισμός των Εξελίξεων. Ελλάδα, Ευρώπη, Δύση σε Σημείο Καμπής» πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του συνεδρίου του Κύκλου Ιδεών «Η Ελλάδα Μετά VIII: Η Ευρώπη, η Ελλάδα και ο Καταιγισμός των Νέων Προκλήσεων. Αναζητώντας Πλαίσιο Αναφοράς».

Σκοπός της έρευνας είναι να αναδείξει τις σημαντικές μεταβολές στη πολιτική συμπεριφορά των Ελλήνων πολιτών, οι οποίες καταγράφηκαν κατά τη διάρκεια μιας ιδιαίτερα κρίσιμης περιόδου, σε έναν κόσμο που βιώνει έντονες ανατροπές. Η έρευνα εξετάζει ένα ρευστό και πολυδιάστατο τοπίο, τόσο σε διεθνές όσο και σε εθνικό επίπεδο, με αφετηρία δύο σημαντικά γεγονότα που έλαβαν χώρα στις 28 Φεβρουαρίου 2025: για την Ελλάδα, τις μαζικές διαδηλώσεις για το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη και για τον κόσμο, τη σύγκρουση μεταξύ του Donald Trump και του Volodymyr Zelensky στον Λευκό Οίκο, γεγονότα που συνοδεύονται από διαδικασίες αποσταθεροποίησης σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η έρευνα επικεντρώνεται στην καταγραφή της τάσης για πολιτική αλλαγή στην Ελλάδα, η οποία προκύπτει ως αντίδραση στα αυξανόμενα συναισθήματα θυμού, απαισιοδοξίας και οργής που επικρατούν στην κοινωνία, με κύριο αίτημα την αλλαγή του πολιτικού συστήματος. Ορισμένα από τα βασικά ευρήματα της έρευνας περιλαμβάνουν τα εξής:

1. Η Πολιτική ηγεμονία του Κυριάκου Μητσοτάκη: Η πολιτική επιρροή του Μητσοτάκη φαίνεται να φθίνει, καθώς καταγράφεται σημαντική μείωση στο κοινό υποστήριξής του, ενώ καταγράφεται αυξημένο αίτημα για μια εναλλακτική κυβερνητική λύση, ακόμα και μέσω συνεργασιών πολιτικών δυνάμεων.
2. Μετασχηματισμός συναισθημάτων: Η πολιτική αναταραχή στη χώρα συνοδεύεται από ένα συναισθηματικό υπόστρωμα που χαρακτηρίζεται από έντονα αρνητικά συναισθήματα, όπως ο θυμός και η απαισιοδοξία. Αυτά τα συναισθήματα μετατρέπονται σε επιθυμία για βαθιές αλλαγές, με τους πολίτες να ζητούν πολιτική αλλαγή που θα ξεπερνά το υπάρχον πολιτικό σύστημα.
3. Αίτημα για θεσμικές και οικονομικές αλλαγές: Η οικονομία και οι θεσμικές αλλαγές αποτελούν το επίκεντρο των προτάσεων των πολιτών. Οι αλλαγές στη Δικαιοσύνη και η ενίσχυση της βιομηχανίας σε αντίθεση με την κυριαρχία του τομέα των υπηρεσιών καταγράφονται ως κεντρικές απαιτήσεις.

Όσον αφορά το πολιτικό κλίμα, η ικανοποίηση των πολιτών για την ποιότητα της δημοκρατίας στη χώρα καταγράφεται σε χαμηλά επίπεδα (4,1/10), ενώ παρατηρείται τάση ενίσχυσης της αντισυστημικής στάσης. Οι πολιτικές δυνάμεις που παραδοσιακά θεωρούνταν κυρίαρχες, όπως η Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ, βλέπουν τη δύναμή τους να μειώνεται, με την ΝΔ να χάνει σημαντικό έδαφος και να κατατάσσεται τρίτη, ενώ το ΠΑΣΟΚ, αν και καταγράφει την πρώτη θέση, σημειώνει επίσης πτώση.

Το κοινό επιρροής των δύο μεγάλων κομμάτων μειώνεται, και αρκετοί εκφράζουν την άποψη ότι δεν υπάρχουν αρκετοί αξιόπιστοι πολιτικοί ηγέτες για να ηγηθούν της χώρας. Οι πολίτες φαίνεται να προτιμούν κυβερνήσεις συνεργασίας και ζητούν απλοποίηση των διαδικασιών στη Δικαιοσύνη.

Σχετικά με το διεθνές πολιτικό σκηνικό, η έρευνα αποκαλύπτει ότι η πολιτική του Donald Trump θεωρείται μια σημαντική απειλή για την Ελλάδα, ανταγωνιζόμενη τη «παραδοσιακή» απειλή της Τουρκίας. Η επιρροή της πολιτικής του Trump αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά τις σχέσεις των ΗΠΑ με την Ευρώπη, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία (63%) προτιμά μια πιο ανεξάρτητη στρατηγική για την Ευρωπαϊκή Ένωση, έναντι της συνεργασίας με τις ΗΠΑ.

Αναφορικά με τις διεθνείς σχέσεις και την πολιτική κατάσταση, η έρευνα καταδεικνύει ότι η 28η Φεβρουαρίου 2025 δεν αποτελεί απλώς τομή, αλλά μάλλον μια συμπύκνωση ενός συνόλου διαδικασιών που αναπτύσσονταν εδώ και καιρό. Η κρίση εμπιστοσύνης προς τις πολιτικές και θεσμικές ηγεσίες της χώρας βαθαίνει, ενώ η ευρω-ατλαντική συμμαχία αποδυναμώνεται. Η Δύση εμφανίζεται να βρίσκεται σε πορεία αποσταθεροποίησης και παρακμής, με το 59% των πολιτών να θεωρεί ότι η δύση περνά σε περίοδο παρακμής.

Ταυτόχρονα, διαμορφώνεται ένα νέο διεθνές περιβάλλον που φαίνεται να ενσωματώνει αυταρχικές τάσεις και ένα πιο κλειστό, απομονωμένο και κυνικό παγκόσμιο σύστημα, το οποίο σταδιακά απομακρύνεται από τις αξίες της μεταπολεμικής κανονικότητας που είχαν επιβληθεί από τις ΗΠΑ. Αυτός ο νέος κόσμος, παρά τις αμφιβολίες και τις αντιφάσεις του, είναι ο κόσμος με τον οποίο η Ελλάδα και η Ευρώπη καλούνται να συνυπάρξουν και να προσαρμοστούν.