Τοξικό νέφος από το Ωραιόκαστρο: Κλειστά παράθυρα και μάσκες για ευάλωτους

Σοβαρή ανησυχία προκαλεί το τοξικό νέφος που δημιουργήθηκε μετά τη μεγάλη φωτιά στο Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης, καθώς έχει εξαπλωθεί σε μεγάλη απόσταση και οι ειδικοί προειδοποιούν για ουσιαστικούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Η καύση βιομηχανικών και ανακυκλώσιμων υλικών έχει επιβαρύνει την ατμόσφαιρα, ενώ οι συστάσεις προς τους πολίτες είναι αυστηρές, ιδίως για τις ευάλωτες ομάδες.

Παρότι η πυρκαγιά που ξέσπασε το Σάββατο 4 Ιουλίου στο Ωραιόκαστρο δεν παρουσιάζει πλέον ενεργό μέτωπο, οι συνέπειές της παραμένουν ορατές και επικίνδυνες. Το νέφος που σχηματίστηκε από την καύση υλικών σε χώρο ανακύκλωσης έχει μετακινηθεί πέρα από τη Θεσσαλονίκη, με αναφορές για εξάπλωσή του μέχρι την Αττική και την Πελοπόννησο.

Οι ειδικοί ζητούν αυξημένη προσοχή, με βασική σύσταση τη χρήση μάσκας από ευπαθείς ομάδες και πολίτες με αναπνευστικά προβλήματα. Παράλληλα, έχουν δοθεί οδηγίες για παραμονή σε κλειστούς χώρους, κλειστά παράθυρα και αποφυγή εργασιών που μπορεί να επαναιωρήσουν επικίνδυνα σωματίδια, όπως το πλύσιμο μπαλκονιών με πιεστικό.

Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης αναμένεται να παρουσιάσει αναλυτικά στοιχεία για τη σύνθεση του νέφους, ώστε να αποτυπωθεί με ακρίβεια το μέγεθος της περιβαλλοντικής και υγειονομικής επιβάρυνσης. Η επιστημονική καταγραφή θεωρείται κρίσιμη, καθώς οι πολίτες ζητούν σαφείς απαντήσεις για το τι ακριβώς εισπνέουν μετά την καταστροφή.

Προειδοποίηση για τοξικές και καρκινογόνες ουσίες

Ο καθηγητής Αναλυτικής Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Νίκος Θωμαΐδης, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τη φύση των ουσιών που εκλύονται από την καύση τέτοιων υλικών. Όπως επισήμανε, παράγονται χιλιάδες ενώσεις, ανάμεσά τους ιδιαίτερα τοξικές και καρκινογόνες, γεγονός που καθιστά το περιστατικό πολύ πιο σοβαρό από μια απλή επιβάρυνση της ατμόσφαιρας από καπνό.

Στο νέφος μπορεί να περιλαμβάνονται πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, διοξίνες, πτητικές οργανικές ενώσεις, μέταλλα και άλλες επικίνδυνες ουσίες. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα αιωρούμενα σωματίδια PM2.5, τα οποία είναι εισπνεόμενα και μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα, προκαλώντας τη βασικότερη άμεση επιβάρυνση για την υγεία.

Ο καθηγητής υπογράμμισε ότι οι πολίτες που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου δεν πρέπει να εκτίθενται στο νέφος. Άτομα με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα, ηλικιωμένοι, παιδιά και όσοι έχουν επιβαρυμένη υγεία οφείλουν να αποφεύγουν πλήρως την επαφή με την ατμόσφαιρα στις περιοχές που έχουν επηρεαστεί.

Η οδηγία για κλειστά παράθυρα και παραμονή σε εσωτερικούς χώρους δεν είναι τυπική σύσταση, αλλά μέτρο προστασίας. Τα κλιματιστικά πρέπει να χρησιμοποιούνται σωστά, ώστε να μην εισάγουν ρυπασμένο αέρα από το εξωτερικό περιβάλλον. Σε τέτοια περιστατικά, η ενημέρωση των πολιτών πρέπει να είναι άμεση, συγκεκριμένη και συνεχής, χωρίς κενά που αφήνουν χώρο σε σύγχυση και ανησυχία.

Η υπόθεση αναδεικνύει και το σοβαρό έλλειμμα πρόληψης σε χώρους όπου αποθηκεύονται ή διαχειρίζονται υλικά υψηλού κινδύνου. Η φωτιά μπορεί να κατασβέστηκε επιχειρησιακά, όμως η υγειονομική και περιβαλλοντική της διάσταση παραμένει ανοιχτή. Η Πολιτεία οφείλει να απαντήσει με στοιχεία, ελέγχους και λογοδοσία, καθώς οι κάτοικοι δεν μπορούν να ζουν με γενικές διαβεβαιώσεις όταν στην ατμόσφαιρα κυκλοφορούν πιθανώς καρκινογόνες ουσίες.

Έκτακτη ανάγκη, αποζημιώσεις και αυτοψίες

Μετά τη μεγάλη φωτιά, οι δήμοι Ωραιοκάστρου και Παύλου Μελά κηρύσσονται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η απόφαση αποτυπώνει το μέγεθος της καταστροφής και ανοίγει τον δρόμο για την ενεργοποίηση διαδικασιών αποκατάστασης, αποζημιώσεων και στήριξης των πληγέντων.

Από τον κρατικό Προϋπολογισμό θα διατεθούν 5 εκατομμύρια ευρώ στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και στους δύο δήμους για την αποκατάσταση υποδομών που υπέστησαν ζημιές. Παράλληλα, οι πολίτες των οποίων οι κατοικίες επλήγησαν θα μπορούν να λάβουν άμεσα ένα πρώτο βοήθημα, με βάση το φύλλο αυτοψίας.

Τις σχετικές ανακοινώσεις έκανε ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Κώστας Κατσαφάδος, μετά από σύσκεψη στο Δημαρχείο Ωραιοκάστρου. Ο ίδιος, μαζί με τους δημάρχους Ωραιοκάστρου και Παύλου Μελά και τον συντονιστή του πρωθυπουργικού γραφείου στη Θεσσαλονίκη, Γιάννη Παπαγεωργίου, επισκέφθηκε τις πληγείσες περιοχές και το σημείο από όπου ξεκίνησε η πυρκαγιά.

Στελέχη της Πυροσβεστικής ενημέρωσαν τον υφυπουργό για την εξέλιξη της επιχείρησης κατάσβεσης, καθώς και για τα προβλήματα που εξακολουθούν να καταγράφονται στις καμένες εκτάσεις. Ο κ. Κατσαφάδος ανέφερε ότι καθορίστηκαν οι διαδικασίες και τα χρονοδιαγράμματα που θα ακολουθηθούν σε συνεργασία με την Περιφέρεια και τους δύο δήμους.

Η Γενική Γραμματεία Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών έχει ήδη ξεκινήσει τις αυτοψίες στα κτίρια που έχουν υποστεί ζημιές. Οι πληγέντες πολίτες θα πρέπει να προσκομίσουν στον Δήμο το φύλλο αυτοψίας, πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης, το έντυπο Ε1 και το έντυπο Ε9, ώστε να κινηθούν οι διαδικασίες ενίσχυσης.

Το κρίσιμο ζήτημα, όμως, δεν περιορίζεται στις αποζημιώσεις. Η αποκατάσταση των ζημιών είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκεί αν δεν υπάρξει πλήρης καταγραφή της ρύπανσης, υγειονομική παρακολούθηση των κατοίκων και αυστηρός έλεγχος για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες ξέσπασε και επεκτάθηκε η φωτιά. Όταν μια πυρκαγιά σε χώρο ανακύκλωσης δημιουργεί τοξικό νέφος με τέτοια διασπορά, η κρατική αντίδραση πρέπει να είναι προληπτική, όχι εκ των υστέρων διαχειριστική.

Οι κάτοικοι του Ωραιοκάστρου και των γύρω περιοχών έχουν ανάγκη από καθαρή ενημέρωση, πρακτική προστασία και γρήγορη στήριξη. Η υπόθεση δείχνει ότι οι πυρκαγιές σε βιομηχανικούς και αποθηκευτικούς χώρους δεν είναι απλώς επιχειρησιακά συμβάντα για την Πυροσβεστική. Είναι ζητήματα δημόσιας υγείας, περιβαλλοντικής ασφάλειας και κρατικής ευθύνης.