Τουρισμός στην Ελλάδα: Όνειρο για τους ξένους, πολυτέλεια για τους Έλληνες

Η Ελλάδα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον ήλιο, τη θάλασσα και τις καλοκαιρινές διακοπές. Ωστόσο, πίσω από τη διεθνώς αναγνωρίσιμη εικόνα ενός κορυφαίου τουριστικού προορισμού, κρύβεται μια σκληρή πραγματικότητα: όλο και περισσότεροι Έλληνες αδυνατούν να απολαύσουν ακόμη και λίγες μέρες διακοπών στην ίδια τους τη χώρα.

Η ακρίβεια επηρεάζει σχεδόν κάθε πτυχή της καθημερινότητας, ενώ ο τουριστικός σχεδιασμός στρέφεται πλέον στους ξένους επισκέπτες υψηλής οικονομικής επιφάνειας. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται σήμερα στους πέντε πιο ακριβούς ευρωπαϊκούς προορισμούς, γεγονός που έχει καταστήσει τις διακοπές προνόμιο αντί για συνήθεια για τον μέσο Έλληνα.

Βασική αιτία της κατάστασης είναι η εκτόξευση των τιμών στον τουριστικό τομέα. Τα τελευταία καλοκαίρια, οι τιμές διαμονής σε ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια έχουν αυξηθεί έως και 25% μέσα σε δύο χρόνια, ποσοστό που ξεπερνά κατά πολύ τον γενικό πληθωρισμό.

Σε δημοφιλείς προορισμούς, ένα απλό δίκλινο δωμάτιο μπορεί να κοστίζει όσο ένας βασικός μηνιαίος μισθός. Παράλληλα, η εστίαση ακολουθεί ανοδική πορεία, ενώ η τιμή των καυσίμων και των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων καθιστούν τις μετακινήσεις απρόσιτες. Ενδεικτικά, για μια τριμελή οικογένεια με ΙΧ που ταξιδεύει από τον Πειραιά στις Κυκλάδες, το συνολικό κόστος μπορεί να ξεπεράσει τα 500 ευρώ.

Αν και η ελληνική οικονομία καταγράφει ανάπτυξη άνω του 2% για το 2024 και το 2025, οι πραγματικοί μισθοί παραμένουν στάσιμοι, ενώ ο πληθωρισμός μειώνει συνεχώς την αγοραστική δύναμη των πολιτών.

Το χάσμα ανάμεσα στο κόστος των διακοπών και τα εισοδήματα των κατοίκων διευρύνεται, κυρίως λόγω της στροφής του τουριστικού μοντέλου στους ξένους επισκέπτες. Η εξάπλωση πολυτελών θερέτρων, εστιατορίων υψηλής γαστρονομίας και premium υπηρεσιών ανεβάζει συνολικά τις τιμές, διαμορφώνοντας μια αγορά που απευθύνεται στο εισόδημα των τουριστών του εξωτερικού και όχι των ντόπιων.

Η φορολογία και το κόστος λειτουργίας αποτελούν επιπλέον επιβαρυντικούς παράγοντες για τις επιχειρήσεις. Ο υψηλός ΦΠΑ, οι ασφαλιστικές εισφορές, η ακρίβεια στην ενέργεια και το περιορισμένο χρονικό πλαίσιο λειτουργίας των τουριστικών μονάδων οδηγούν σε μετακύλιση του κόστους στον καταναλωτή.

Οι συνέπειες είναι πολλαπλές. Οι διακοπές, από κοινωνικό δικαίωμα, μετατρέπονται σε προνόμιο, ενισχύοντας τις κοινωνικές ανισότητες. Η ανάγκη για ξεκούραση και οικογενειακό δεσμό καθίσταται πολυτέλεια, ενώ ο εσωτερικός τουρισμός φθίνει. Πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε λιγότερο προβεβλημένες περιοχές βλέπουν την πελατεία τους να μειώνεται, με άμεσο αντίκτυπο στην οικονομική επιβίωση των τοπικών κοινωνιών.

Η τουριστική πίεση συγκεντρώνεται σε λίγους νησιωτικούς προορισμούς, προκαλώντας κυκλοφοριακή συμφόρηση, προβλήματα υποδομών, ελλείψεις σε νερό και αυξημένο όγκο απορριμμάτων. Το φαινόμενο του υπερτουρισμού υποβαθμίζει την ποιότητα ζωής των κατοίκων και εντείνει το αίσθημα κοινωνικής απογοήτευσης και αποκλεισμού.

Σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Ελλάδα εμφανίζει σημαντικές αποκλίσεις όχι μόνο στο κόστος, αλλά και στη σχέση κόστους-εισοδήματος. Αν και προορισμοί όπως η Ελβετία, η Ισλανδία ή η Νορβηγία είναι ακριβοί, οι πολίτες τους έχουν υψηλούς μισθούς και κοινωνική προστασία. Στην Ισπανία και τη Γαλλία υπάρχουν επιδόματα και προγράμματα διακοπών για όλους. Στην Ελλάδα, αντίθετα, προγράμματα όπως ο «Τουρισμός για Όλους» καλύπτουν ελάχιστους και εξαντλούνται ταχύτατα, χωρίς ουσιαστικό κοινωνικό αντίκτυπο.