Τουρκία: Πρωτοβουλία για Ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα

Η Τουρκία προχώρησε σε μια σημαντική διπλωματική κίνηση, υποβάλλοντας ένα πρωτόκολλο συμφωνίας τόσο στο Κίεβο όσο και στη Μόσχα, με στόχο τον τερματισμό των επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα. Η πληροφορία αυτή προέρχεται από τουρκική διπλωματική πηγή, η οποία μίλησε στο Γαλλικό Πρακτορείο, υπογραμμίζοντας την επιτακτική ανάγκη για αποκλιμάκωση σε μια περιοχή που έχει μετατραπεί σε θέατρο πολεμικών επιχειρήσεων υψηλής έντασης.

Από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022, η Τουρκία έχει υποστεί σοβαρές οικονομικές και στρατηγικές συνέπειες. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, μόνο τον Αύγουστο του τρέχοντος έτους, τουλάχιστον 90 πλοία δέχθηκαν επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα, εκ των οποίων τα 25 με 30 ανήκαν σε τουρκικές εταιρείες. Αυτή η κατάσταση έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Άγκυρα, η οποία βλέπει τα συμφέροντά της να διακυβεύονται άμεσα.

Η Πρόταση της Άγκυρας και οι Αντιδράσεις

Στις αρχές Αυγούστου, η τουρκική κυβέρνηση ζήτησε από τις δύο εμπόλεμες χώρες να εφαρμόσουν ένα "μορατόριουμ" στα πλήγματα κατά εμπορικών πλοίων. Η πρόταση αυτή έρχεται σε μια θαλάσσια ζώνη που είναι κορεσμένη από πολεμικά πλοία, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, νάρκες και μαχητικά αεροσκάφη, καθιστώντας την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας εξαιρετικά επισφαλή. Ωστόσο, ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Λαβρόφ, είχε εκτιμήσει τότε ότι η εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου "θα ήταν αδύνατον να επιτηρηθεί", εκφράζοντας σκεπτικισμό για την αποτελεσματικότητά του.

Πολλά πλοία έχουν γίνει στόχοι επιθέσεων από drones που αποδίδονται στην Ουκρανία, η οποία φέρεται να επιδιώκει να παρεμποδίσει τη μεταφορά δημητριακών και υδρογονανθράκων προς όφελος της Ρωσίας. Στα τέλη Αυγούστου, η Τουρκία κάλεσε τον πρέσβη της Ουκρανίας στην Άγκυρα, μετά από επιθέσεις αρχικά στο τουρκικό πλοίο Lider Bordo Mavi και στη συνέχεια στο Lider Kocatepe, το οποίο είχε σταλεί για να ρυμουλκήσει το πρώτο. Το περιστατικό αυτό προκάλεσε διπλωματική ένταση και ανέδειξε την ευθραυστότητα της κατάστασης.

Το Lider Bordo Mavi έχει αγκυροβολήσει στο λιμάνι της Τραπεζούντας, όπου, σύμφωνα με δημοσιογράφους του AFP, εμφανίζει σοβαρές ζημιές στη γέφυρα και στα δύο υποκείμενα καταστρώματα, με εμφανή σημάδια πυρκαγιάς. Οι εικόνες των καταστροφών υπογραμμίζουν την έκταση της βίας στη θάλασσα και την ανάγκη για άμεση δράση.

Το Σχέδιο Συνεργασίας και οι Προοπτικές

Πρόσφατα, σε ημερομηνία που δεν έχει διευκρινιστεί, η Τουρκία μοιράστηκε ένα προσχέδιο μνημονίου συνεργασίας με τη Ρωσία και την Ουκρανία, σε μια προσπάθεια εξεύρεσης λύσης στα συνεχιζόμενα πλήγματα. Σύμφωνα με τη διπλωματική πηγή που μίλησε στο AFP, το υπό εξέταση κείμενο βασίζεται στη συμφωνία για τα σιτηρά που συνήφθη τον Ιούλιο του 2022 μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, με τη μεσολάβηση της Τουρκίας και του ΟΗΕ. Η συμφωνία εκείνη τηρήθηκε για ένα χρόνο, μέχρι την αποχώρηση της Ρωσίας, η οποία επικαλέστηκε εμπόδια στις εξαγωγές αγροτικών προϊόντων. Κατά τη διάρκεια εφαρμογής της, εξήχθησαν περίπου 33 εκατομμύρια τόνοι σιτηρών, αποδεικνύοντας την αξία τέτοιων μηχανισμών.

Έκτοτε, η Ουκρανία εξάγει σιτηρά μέσω μιας θαλάσσιας διαδρομής κατά μήκος των παραλίων ευρωπαϊκών χωρών στη Μαύρη Θάλασσα. Αν και η διαδρομή αυτή είναι μακρύτερη, βρίσκεται σε σχετικά μεγάλη απόσταση από τα ρωσικά πολεμικά πλοία, προσφέροντας κάποια προστασία. Ο Τούρκος διπλωμάτης υπενθύμισε ότι στο πλαίσιο αυτού του μηχανισμού, τα ουκρανικά πλοία παραμένουν στα χωρικά ύδατα της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας μέχρι να ξεφορτώσουν τα προϊόντα τους. "Υπάρχει ένα τμήμα μήκους τεσσάρων-πέντε μιλίων όπου τα ουκρανικά πλοία αναγκάζονται να βγαίνουν από τα εθνικά χωρικά ύδατα και να ταξιδεύουν στην ανοιχτή θάλασσα. Αυτό είναι το επικίνδυνο κομμάτι" της διαδρομής, εξήγησε.

"Η πρότασή μας βασίζεται σε αυτόν τον μηχανισμό. Θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε τα χωρικά ύδατα των γειτονικών χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, καθώς και της Γεωργίας, αν είναι διατεθειμένη να συμμετάσχει", συνέχισε ο διπλωμάτης. Παρά το γεγονός ότι δεν αποκάλυψε αν η Άγκυρα έχει λάβει απάντηση, διαβεβαίωσε ότι οι βασικοί "πρωταγωνιστές" μελετούν το σχέδιο, αφήνοντας περιθώρια αισιοδοξίας για πρόοδο.

Στο μεταξύ, ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Άντριι Σιμπίχα, διαβεβαίωσε σήμερα ότι η χώρα του επιθυμεί μια κατάπαυση του πυρός και προετοιμάζει μια συνάντηση μεταξύ του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και του Αμερικανού ομολόγου του, Ντόναλντ Τραμπ, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Αυτή η εξέλιξη υποδηλώνει μια ευρύτερη διπλωματική κινητικότητα που θα μπορούσε να επηρεάσει τις ισορροπίες στην περιοχή.