Με επιστολή της προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ και τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας, με ημερομηνία 8 Μαΐου 2026, η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Τουρκίας στα Ηνωμένα Έθνη απάντησε στην ελληνική παρέμβαση για τη χρήση του όρου «Τουρκικά Στενά».
Η τουρκική αντίδραση ήρθε μετά την ενημέρωση του Συμβουλίου Ασφαλείας στις 29 Απριλίου 2026, με θέμα την ασφάλεια και προστασία των πλωτών οδών στον θαλάσσιο τομέα. Κατά τη συνεδρίαση εκείνη, η Ελλάδα είχε εκφράσει ένσταση για τη χρήση του συγκεκριμένου όρου, ανοίγοντας νέο διπλωματικό πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα στην Αθήνα και την Άγκυρα.
Η Άγκυρα απορρίπτει την ελληνική ένσταση
Στην επιστολή της, η Τουρκία χαρακτηρίζει την ελληνική παρέμβαση «ατυχή», υποστηρίζοντας ότι απομάκρυνε τη συζήτηση από τα ουσιαστικά ζητήματα της συνεδρίασης. Παράλληλα, αφήνει αιχμές ότι η στάση της Ελλάδας εξυπηρετεί εσωτερικές σκοπιμότητες, αντί να συμβάλλει στους σκοπούς της ενημέρωσης στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
Η Άγκυρα δηλώνει ότι απορρίπτει σταθερά και πλήρως τους ελληνικούς ισχυρισμούς, τους οποίους χαρακτηρίζει αβάσιμους. Κατά την τουρκική θέση, ο όρος «Τουρκικά Στενά» αποτελεί καθιερωμένη γεωγραφική έκφραση, η οποία χρησιμοποιείται συλλογικά για το Στενό της Κωνσταντινούπολης και το Στενό των Δαρδανελλίων.
Στο ίδιο κείμενο, η Τουρκία τονίζει ότι τα συγκεκριμένα θαλάσσια περάσματα βρίσκονται εντός της επικράτειάς της και υπό την κυριαρχία της Τουρκικής Δημοκρατίας. Με αυτή τη βάση, υποστηρίζει ότι η χρήση του όρου είναι περιγραφική, γεωγραφικά ακριβής και συμβατή με τη Σύμβαση του Μοντρέ.
Επίκληση της Σύμβασης του Μοντρέ
Η τουρκική επιστολή αναφέρει ότι όταν ένα γεωγραφικό χαρακτηριστικό βρίσκεται εξ ολοκλήρου εντός της επικράτειας ενός κράτους, η επίσημη ονομασία που έχει καθοριστεί από την αρμόδια εθνική αρχή μπορεί να χρησιμοποιείται σε επίσημες δηλώσεις.
Η Άγκυρα υποστηρίζει επίσης ότι ο όρος «Τουρκικά Στενά» έχει χρησιμοποιηθεί διαχρονικά και με συνέπεια σε διεθνή έγγραφα, επικαλούμενη μεταξύ άλλων κείμενα και αποφάσεις του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού και του ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με την τουρκική επιχειρηματολογία, η ελληνική θέση δεν εδράζεται στο γράμμα, στο πνεύμα ή στον σκοπό της Σύμβασης του Μοντρέ. Η Τουρκία σημειώνει ότι εφαρμόζει τη Σύμβαση επί 90 χρόνια με σχολαστικό και αμερόληπτο τρόπο.
Στην επιστολή επισημαίνεται ότι η Σύμβαση καθορίζει το νομικό καθεστώς της διέλευσης από το Στενό της Κωνσταντινούπολης, τη Θάλασσα του Μαρμαρά και το Στενό των Δαρδανελλίων. Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι πέρα από αυτόν τον σκοπό, η Σύμβαση δεν ρυθμίζει την τυποποίηση γεωγραφικών ονομασιών.
Μήνυμα προς την Ελλάδα και τα κράτη μέλη
Κλείνοντας, η Τουρκία δηλώνει ότι θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τον όρο «Τουρκικά Στενά», επικαλούμενη την κυριαρχία και τη δικαιοδοσία της. Παράλληλα, καλεί όλα τα κράτη μέλη του ΟΗΕ, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, να σεβαστούν, όπως αναφέρει, την καθιερωμένη και νόμιμη χρήση του όρου.
Η ανταλλαγή αυτή επιβεβαιώνει ότι ακόμη και ζητήματα ορολογίας μπορούν να αποκτήσουν σαφή διπλωματική βαρύτητα στο περιβάλλον των Ηνωμένων Εθνών, ιδίως όταν συνδέονται με κυριαρχία, διεθνείς συνθήκες και θαλάσσιες οδούς στρατηγικής σημασίας.
